IV SA/Wa 2241/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-22
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Aleksandra Westra, Anita Wielopolska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, biorąc pod uwagę przedstawione przez wnioskodawcę dowody dotyczące udziału w wydarzeniach Czerwca 1956 r. oraz represji zawodowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Przedstawione przez skarżącego dowody, w tym oświadczenia świadków i opinia lekarska, nie potwierdziły jednoznacznie doznania uszczerbku na zdrowiu trwającego dłużej niż 7 dni w związku z udziałem w wydarzeniach Czerwca 1956 r., a także nie wykazały związku przyczynowo-skutkowego między wystąpieniem na sympozjum prawniczym a represjami zawodowymi w postaci niedopuszczenia do egzaminu sędziowskiego i rozwiązania umowy o pracę.Stan faktyczny
Skarżący M. S. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, powołując się na udział w Powstaniu Poznańskim Czerwca 1956 r. oraz późniejsze represje zawodowe. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania statusu, uznając dowody za niewystarczające. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, organ ponownie rozpatrzył sprawę, jednak ponownie wydał decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi dowolną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.) oraz art. 5 ust 1, w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, ze zm.; dalej: u.d.o.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2016 r. Nr [...], odmawiającą potwierdzenia M. S. (dalej: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 9 listopada 2015 r. Strona zwróciła się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z wniosku wynikało, że podstawą przyznania statusu miałby być udział w Powstaniu P. [...]czerwca 1956 roku, czego dowodem miała być załączona do wniosku kopia relacji z tych wydarzeń, opublikowana częściowo w Biuletynie Instytutu Pamięci Narodowej. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że dokumentacja świadcząca o podstawach do uzyskania statusu znajduje się w aktach Szefa Urzędu dotyczących przyznania Stronie uprawnień kombatanckich.
W toku postępowania, uzupełniając wniosek, Strona przedłożyła decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z [...] lutego 2016 r. Powyższą decyzją Prezes IPN stwierdził, że Wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Ponadto Wnioskodawca przedłożył również oświadczenia świadków — A. K. i R. P. oraz oświadczenie prof. dr hab. med. K. I. z [...] marca 1998 r., u którego leczył się w związku z [...] i [...].
Szef Urzędu zwrócił się na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o. do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących Strony, a mogących mieć wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu. W odpowiedzi IPN wskazał, iż w wyniku sprawdzeń w zasobach Instytutu dotyczących strony odnaleziono jedynie zapisy ewidencyjne, na podstawie, których ustało, iż Wnioskodawca w okresie od 20 lutego 1957 r. do 31 sierpnia 1961 r. był zatrudniony kolejno jako asesor w prokuraturze Powiatowej w S., aplikant w Sądzie W. w O., radca prawny w dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. Był również współpracownikiem redakcji "[...]", w S. W dacie 1 marca 1963 r. został przyjęty do służby wojskowej na stanowisko asesora w Sądzie [...], a w 14 sierpnia 1968 r. został przeniesiony do Wojskowego Sadu Garnizonowego w Z. na stanowisko sędziego. Od 5 maja 1969 r. przeniesiony do Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. W wrześniu 1969 r. został skierowany na Garnizonową Wojskową Komisje Lekarską w O. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w O. i 5 listopada 1969 r. został zwolniony ze służby wojskowej.
Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] Szef Urzędu odmówił Stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci oświadczeń oraz materiałów przekazanych z IPN nie wskazuje na spełnienie przez Stronę przesłanki z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o., czyli prowadzenia przez co najmniej 12 miesięcy działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub represje w postaci pobytu w więzieniu lub w areszcie, zwolnienie z pracy itd., związane z prowadzeniem takiej działalności nawet w krótszym czasie niż przewidzianym w art. 2 ust. 1 ww. ustawy.
Wnioskodawca zwrócił się o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając organowi dowolną ocenę dowodów, a także nierzetelne ich zebranie. Podniósł, że źródłem jego uprawnienia do uzyskania statusu osoby represjonowanej mają być przesłanki wskazane w art. 3 pkt 3a u.d.o. tj. doznanie, na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni w związku z wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Szef Urzędu decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione przez Stronę oświadczenia świadków dotyczą jedynie udziału w wystąpieniu wolnościowym – niepotwierdzonym jednak innymi dowodami w sprawie – a nie odniesienia uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, o którym mowa w przepisie art. 3 pkt 3 a u.d.o. Natomiast opinia prof. I. z [...] marca 1998 r. dotyczyła stanu zdrowia Wnioskodawcy w 1964 r., po 8 latach od rzekomego udziału w wydarzeniach w P. i została wydana na podstawie oświadczeń samej Strony. Całokształt tych okoliczności nie pozwolił organowi na uznanie tego dowodu za wiarygodny.
Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 3 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1837/16 uchylił ją. Uzasadniając wyrok, Sąd wskazał na uchybienie wymaganiu prawidłowego wyjaśnienia sprawy, po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.), co musiało znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 K.p.a.). Okoliczność ta stanowiła w sprawie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwiło weryfikację prawidłowości zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organ w niedostateczny sposób wyjaśnił, dlaczego nie dał wiary powiązaniu uczestnictwa skarżącego w wydarzeniach z Czerwca 1956 r. i doznanego urazu z uszczerbkiem zdrowia. Brak było podstaw do uznania, że opinia lekarza została sporządzona dla celów postępowania i nie odzwierciedla rzeczywistych wydarzeń. Zdaniem Sądu Szef Urzędu powinien mieć na uwadze kontekst w postaci upływu czasu, charakteru zaistniałych wydarzeń, spójność wersji strony czy istnienie kontrdowodów. Wreszcie powinien mieć na względzie tło historyczne wskazujące czy dane wydarzenia da się udowodnić, czy jedynie z dużym prawdopodobieństwem uprawdopodobnić.
Po zwrocie akt Szef Urzędu zwrócił się do Wnioskodawcy pismem z 9 marca 2017 r. o doprecyzowanie i sporządzenie szczegółowego opisu własnego udziału w wydarzeniach Czerwca'56 z podaniem miejsc, przebiegu wydarzeń oraz okoliczności, w których odniosła obrażenia lub była poddana innym represjom. Załączona bowiem do wniosku relacja pisana jest w osobie trzeciej, a jej bohaterami są inne niż Strona osoby. Wezwano także o uzupełnienie materiału dowodowego w postaci kopii całości książeczki wojskowej.
Pismem datowanym na 2 kwietnia 2017 r. Wnioskodawca oświadczył, że osoba o imieniu "S." która występuje w załączonej do wniosku relacji, odpowiada jego osobie, a wszelkie wydarzenia go dotyczące są relacją wydarzeń, których doświadczył on sam. Stwierdził zatem, że brak jest potrzeby dalszego opisywania jego udziału w wydarzeniach Czerwca 1956 r., tym bardziej, że w aktach znajdują się również oświadczenia świadków. Ponadto Wnioskodawca przedstawił nową okoliczność mającą świadczyć o doświadczonych represjach, wskazując, że z uwagi na wystąpienie wygłoszone na sympozjum prawniczym nie został on dopuszczony do egzaminu sędziowskiego, pozbawiono go możliwości wykonywania zawodu sędziego oraz rozwiązano z nim stosunek służbowy. Na dowód powyższej okoliczności przedstawił oświadczenie C. P. Dołączył również kserokopię wpisów w książeczce wojskowej.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2017 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] kwietnia 2016 r. i odmówił potwierdzenia wobec Strony statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgromadzone w postępowaniu materiały nie wskazują na istnienie podstaw do uznania, że Strona doznała represji w postaci rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa. Podkreślono przy tym, że Wnioskodawca za wystarczające dla udowodnienia takiej przesłanki uznał złożone oświadczenia swoje oraz świadków oraz przedstawiony opis zdarzeń, które miały go dotyczyć, i w związku z takim stanowiskiem odmówił, pomimo wezwania, dokładniejszego opisania okolicznościach odniesienia obrażeń odniesionych w czasie Czerwca '56.
Wobec oświadczenia Strony o przedstawieniu niezbędnej dokumentacji w toku postępowania dotyczącego przyznania mu uprawnień kombatanta, Organ przypomniał, że decyzja odmowna w tym zakresie została utrzymana wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 1996 r. sygn. akt V SA 2573/94. W treści tego wyroku Sąd uznał przedstawioną relację Wnioskodawcy za "zbeletryzowane opowiadanie" i jako takie uznano ją wyłącznie za oświadczenie strony. Ponadto nawet uznając przedmiotową relację za faktycznie dotyczącą Wnioskodawcy, po zapoznaniu się z jej treścią wynika, że Wnioskodawca ostatecznie nie odniósł żadnych obrażeń w wyniku uczestnictwa w wydarzeniach p. Wskazano, że we wstępie do publikacji nie ma informacji o weryfikacji naukowej relacji M. S. ze strony IPN, dlatego organ uznał ją wyłącznie za oświadczenie strony. Zatem brak jest w tej relacji dowodu na spełnienie przesłanki o której mowa w art. 3 pkt 3 lit.a u.d.o. a ponadto stoi ona w sprzeczności ze stanowiskiem Strony w sprawie opinii prof. K. I., dotyczącej przyczyn wystąpienia dolegliwości Wnioskodawcy w postaci [...] i [...]. Organ uznał, że teza prof. I., że nie ma wątpliwości co do tego, że bóle głowy są następstwem urazu związanego z tragicznymi wydarzeniami p. w 1956r. jest oparta wyłącznie na podstawie wywiadu lekarskiego i informacji pochodzących od strony. W dokumentach tych nie ma mowy o jakichkolwiek badaniach diagnostycznych, ponadto zostały sporządzone w 27 i 32 lata po konsultacji lekarskiej. Organ nie wykluczył, że strona brała udział w demonstracji przeciw władzy komunistycznej w dniu [...]czerwca 1956 roku w P. ale stwierdził, że brak jest w sprawie podstaw do uznania, że strona doznała represji w postaci rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o której mowa w art. 3 pkt. 3 lit. a ustawy.
Organ uznał, że brak jest w sprawie podstaw do uznania, ze strona była członkiem struktur organizacyjnych, do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy.
Odnosząc się do przedstawionej w toku ponownego rozpatrywania sprawy okoliczności dotyczącej represji zawodowych spowodowanych wystąpieniem na sympozjum prawniczym w O. w 1958r., zawierającym krytykę ustrojową, Organ wskazał, że Strona nie opisała bliżej okoliczności tego zdarzenia, a posłużyła się jedynie relacją innej osoby. Ponadto za zbyt daleko idące uznano powiązanie tego wystąpienia ze znacznie późniejszym, bo [...].12.1959r. rozwiązaniem ze Stroną umowy o pracę, jak również zaznaczono, że wygłoszenie opinii o niesprawiedliwości systemu politycznego PRL na sympozjum prawniczym nie spełnia przesłanki wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i poniesienia konsekwencji, o jakich mowa w art. 3 pkt 3 c i d u.d.o.
Wobec powyższych okoliczności Szef Urzędu nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony dotyczącego potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Decyzja z [...] lipca 2017 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Strona wniosła o jej uchylenie. W skardze zarzucono organowi dowolną i selektywną ocenę dowodów przedstawionych w sprawie. Odnosząc się do oceny dowodu z opinii prof. I. skarżący wskazał, że upadek, który miał spowodować dolegliwości następnie przez tego lekarza leczone, miał miejsce w innym miejscu i czasie, niż opisywane w relacji z udziału w wydarzeniach czerwca 1956 r. Ponadto Skarżący podtrzymał stanowisko, wedle którego brak dopuszczenia go do egzaminu sędziowskiego i rozwiązanie z nim umowy o pracę był spowodowany jego wystąpieniem na sympozjum prawniczym, w czasie którego wygłosił on krytyczne uwagi o ustroju PRL.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. 1136., dalej" p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a decyzja nie narusza przepisów prawa.
Podstawą prawną dla wydania decyzji o nabyciu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych są przepisy art. 2, art. 3 oraz art. 4 u.d.o. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tejże ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 u.d.o. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
1. przebywała w:
a. więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
b. ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
2. przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3. brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
a. na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
b. była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
c. była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
d. została z nią rozwiązana umowa o pracę,
e. została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
f. była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4. była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Dodatkowym warunkiem nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest okoliczność, iż konkretna osoba: nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i (art. 4 pkt 1); lub w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (art. 4 pkt 2).
Wobec Skarżącego, zgodnie z przedstawioną przez niego w toku postępowania decyzją Prezesa IPN z [...] lutego 2016 r., wedle której nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa – nie zaistniała przesłanka negatywna przyznania żądanego statusu.
Natomiast zdaniem Sądu Szef Urzędu prawidłowo ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie świadczy o wystąpieniu przesłanek pozytywnych dla uznania go za działacza opozycji lub osobę represjonowaną.
Skarżący w toku postępowania jako podstawę uzyskania statusu wskazywał przesłankę wynikającą z art. 3 pkt 3 lit. a u.d.o., czyli doznanie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni w związku z udziałem w wydarzeniach w czerwcu 1956 r. w Poznaniu. Organ uznał, że zgromadzone materiały nie potwierdzają tej okoliczności. Przedstawione oświadczenia świadków wskazują jedynie na fakt uczestnictwa w demonstracji, a nie na odniesienie w jej toku obrażeń. Wobec zobowiązania WSA w Warszawie nałożonego wyrokiem z 3 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1837/16, organ podjął próbę poszerzenia materiału dowodowego i zwrócił się do Skarżącego o przesłanie dokładnego opisu jego udziału w wydarzeniach Czerwca 1956 r. W odpowiedzi Skarżący odmówił, wskazując, że jest ona zawarta w przesłanej już relacji, a losy postaci "[...]" są odzwierciedleniem jego losów. Natomiast w odniesieniu do urazu [...], wskazał, że opisał okoliczności w przesłanej skardze do WSA. Organ ponownie przeanalizował relację wydarzeń złożoną przy wniosku i stwierdził, że w jej treści nie ma mowy o odniesieniu jakichkolwiek obrażeń, a wręcz podkreślane jest, że bohaterowi tej relacji udało się bezpiecznie zakończyć udział w wydarzeniach. Organ wskazał, że strona na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła szczegółowego oświadczenia własnego o okolicznościach odniesienia obrażeń odniesionych w czasie Czerwca 56. Zgromadzone zaś materiały nie mogą stanowić dowodów na zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. a u.d.o. Treść tej relacji jest również sprzeczna z treścią przedstawionego w toku postępowania oświadczenia prof. Imielińskiego, z którego wynika, że bóle głowy, na jakie cierpiał skarżący, miały być spowodowane upadkiem i uderzeniem podczas ucieczki przed ostrzałem karabinowym w toku wydarzeń czerwcowych. Organ słusznie zauważa, że po pierwsze te dwie relacje wzajemnie się wykluczają, a po drugie oświadczenie lekarza jest wydane jedynie na podstawie – zmienionej – relacji Skarżącego. Również z tego zatem powodu nie można zarzucić organowi swobodnej oceny dowodów, jak czyni to Skarżący. Oba przedstawione środki dowodowe przedstawiają bowiem odmienne wersje zdarzeń, a Skarżący, wezwany do wyjaśnienia wątpliwości poprzez opisanie swojego udziału w przedmiotowych wydarzeniach, odmówił dokonania tej czynności.
Wskazać również należy, że faktycznie na stronie 2 skargi z dnia 11.08.2016r. wniesionej do WSA, Strona podała, że urazu głowy doznał po rozstaniu się z A. K. w rejonie ulicy: [...] i [...] – podczas ucieczki przed obławą wojskową. To lakoniczne świadczenie zostało złożone jednak dopiero po wydaniu negatywnej decyzji, a w toku postępowania prowadzonego po uchyleniu decyzji przez WSA, Skarżący, pomimo wezwania organu, nie podał żadnych szczegółowych okoliczności zdarzenia.
W tym miejscu Sąd pragnie przypomnieć, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony postępowania. Nie jest ona zwolniona z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce wyciągać korzystne dla siebie skutki, zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów świadczących na rzecz przyznania żądanego przez Skarżącego statusu. Tymczasem Skarżący nie dość, że w istocie odmówił wyjaśnienia wątpliwości dotyczących powoływanych przez niego zdarzeń, to w treści skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowe oświadczył, że "niefortunny upadek skarżącego zdarzył się w innym czasie i miejscu". Zatem sam wskazał, że zdarzenie mające świadczyć o spełnieniu konkretnej przesłanki – doznania uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni w związku z wzięciem udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce – miało miejsce w innych okolicznościach niż podawane przez niego pierwotnie we wniosku inicjującym postępowanie. W takim stanie sprawy Sąd uznaje za prawidłową dokonaną przez Organ ocenę tych przedstawionych dowodów. Również Sąd podzielił dokonaną przez organ ocenę dowodu z opinii prof. I. Wskazać należy, że dokumenty złożone przez Skarżącego, zostały sporządzone kilkadziesiąt lat po konsultacji, ponadto nie zostały potwierdzone żadnymi badaniami diagnostycznymi.
W toku ponowionego postępowania Skarżący przedstawił kolejną okoliczność, mającą w założeniu wypełniać przesłankę wskazaną w art. 3 pkt 3 lit. c u.d.o., tj. uniemożliwienie mu przystąpienia do egzaminu sędziowskiego i rozwiązanie stosunku pracy na stanowisku aplikanta sądowego w Sądzie [...] w O., będące skutkiem jego wystąpienia na sympozjum prawniczym w 1958 r. Dowodem na zaistnienie powyższej przesłanki ma być przedstawiona relacja kolejnego świadka, z której wynika, że istotnie Skarżący w toku prowadzonej prelekcji wygłosił negatywną opinię o ustroju państwa w tamtym okresie, a także, że świadek wie o tym, że Skarżący nie został dopuszczony do egzaminu sędziowskiego i przestał pracować w sądownictwie. Organ uznał, że sugerowany związek pomiędzy tym zdarzeniem a faktycznym rozwiązaniem umowy o pracę z końcem 1959 r. jest zbyt wątły, aby można było uznać go za przejaw stosowania represji. Uznano także, że to wyrażenie opinii – w kształcie przedstawionym przez Skarżącego – nie mieści się w katalogu określonym art. 3 pkt 3 u.d.o.
Sąd podziela tą ocenę. Wskazane zdarzenie ponownie jest opisane przez Skarżącego w zdawkowy sposób, zawiera w istocie jedynie jego domysły co do istnienia związku niedopuszczenia go do egzaminu sędziowskiego i rozwiązania z nim stosunku pracy z tym wystąpieniem na sympozjum. Ponownie należy wskazać, że taka postawa nie mieści się w racjonalnych oczekiwaniach co do prowadzenia przez organy administracji postępowania dowodowego. Jednocześnie trudno uznać, że jednorazowe wygłoszenie negatywnych uwag na tematy ustrojowe – a taki charakter wynika z przedstawionego przez Skarżącego materiału – mieści się w definicji wystąpienia wolnościowego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jak wymaga tego przepis art. 3 u.d.o.
Wobec wszystkich powyżej podniesionych argumentów, Sąd zgadza się z Organem, że w sprawie nie zostały wykazane pozytywne przesłanki uznania Skarżącego za działacza opozycji lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, a ten został on oceniony w sposób logiczny. Zarzuty Skarżącego wobec przeprowadzonej oceny dowodów stanowią zaś jego polemikę ze stanowiskiem Organu, opartą w dużej mierze na wewnętrznym przekonaniu o oczywistej słuszności podniesionych argumentów i przedstawionego żądania. Jednakże materiał dowodowy w takim kształcie nie pozwala na uwzględnienie żądania Skarżącego, a możliwości jego poszerzenia w ocenie Sądu zostały ograniczone przez niego samego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło