III SA/Kr 258/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej G. G. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 a lit .a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym orzekł o cofnięciu G. G. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy nr [...] nr druku [...] wydanym dnia 9 lutego 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, iż na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt [...] ustalono, że G. G. popełniła przestępstwo drogowe z art. 177 § 1 kk. Przestępstwo zostało popełnione w okresie krótszym niż dwa lata od chwili uzyskania prawa jazdy. Odwołanie od powyższej decyzji organu l instancji wniosła G. G., zarzucając naruszenie art. 140 ust 1 pkt 3a lit a ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że istnieją przesłanki do cofnięcia uprawnień kat B z uwagi na stwierdzenie prawomocnego rozstrzygnięcia, gdy tymczasem w sprawie skarżącej zapadł wyrok warunkowo umarzający postępowania. Wyznaczony przez Sąd okres próby upłynął w 2017r. a skarżąca jest aktualnie osobą niekaraną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 stycznia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 140 ust 1 pkt 3a lit a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W cytowanym przepisie ustawodawca jednoznacznie wskazał przesłanki, które muszą zostać spełnione aby mogła zostać wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Przesłankami tymi są, popełnienie przez kierującego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stwierdzone prawomocnym orzeczeniem oraz popełnienie tego przestępstwa przez kierującego w okresie 2 lat od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego G. G. w dniu 14 lipca 2016 r. w B nieumyślnie naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując po drodze publicznej samochodem osobowym marki Smart o nr rej [...] poruszając się drogą podporządkowaną w obrębie skrzyżowania z drogą główną nie zachowała należytej ostrożności i nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu prawidłowo poruszającemu się drogą główną motocykliście doprowadzając do zderzenia się pojazdów. W wyniku zderzenia doszło do naruszenia prawidłowego funkcjonowania uszkodzonych narządów ciała motocyklisty na okres przekraczający siedem dni. Za ten czyn G. G. została oskarżona o przestępstwo z art. 177 § 1 kk. Wyrokiem z dnia 5 października 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy II Wydział Karny orzekł o warunkowym umorzeniu postępowania karnego przeciwko G. G. na okres próby wynoszący 1 rok. W tym miejscu wskazać należy, iż warunkowe umorzenie postępowania karnego w trybie art. 66 § 1 kk nie jest uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego czynu. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy , iż w analizowanej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki do orzeczenia o cofnięciu G. G. uprawnień do kierowania pojazdami w trybie art. 140 ust 1 pkt 3a lit a ustawy. Nie budzi bowiem wątpliwości fakt , iż strona popełniła przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu komunikacji opisane w dyspozycji art. 177 § 1 kk, a fakt ten został stwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 5 października 2016 r. Spełnione zatem zostały ustawowe przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, co w konsekwencji nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w tym zakresie. Decyzja o cofnięciu uprawnień należy do tzw. "decyzji związanych", czyli takich które muszą zapaść w sytuacji spełnienia przesłanek do ich wydania. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła G. G. zarzucając naruszenie: 1/ art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym również brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a to poprzez stwierdzenie, że okoliczności takie jak nienaganna postawa życiowa skarżącej, niekaralność, brak kolizji drogowych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu innych użytkowników ruchu pozostaje bez wpływu na prawidłowość decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami; 2/ art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do działań organu, przede wszystkim poprzez naruszenie zasady proporcjonalności i podjęcia decyzji o cofnięciu uprawnień w sytuacji braku stwarzania zagrożenia przez skarżąca na drodze, braku karalności i wydania zaskarżonej decyzji po dwóch latach od zatarcia skazania; 3/ art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji mimo, że istniały podstawy do jej uchylenia i umorzenia postępowania; 4/ art. 140 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 67 § 1 kk w związku z art. 76 kk poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że istnieją przesłanki do cofnięcia uprawnień kategorii B z uwagi na stwierdzenie prawomocnego rozstrzygnięcia, w tym także poprzez pominięcie przepisów prawa karnego mówiących o zatarciu skazania i zakazie wysuwania negatywnych skutków prawnych wobec takiej osoby; 5/ art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadom demokratycznego państwa prawnego w tym w szczególności poprzez ograniczenie uprawnień skarżącej wbrew przepisom prawa karnego, pomimo przewidzianej przez ustawodawcę instytucji zatarcia skazania, a nadto poprzez ograniczenie uprawnień pomimo braku istnienia przesłanki zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty, a w konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości wydania decyzji SKO z dnia 8 stycznia 2019 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty o cofnięciu G. G. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, potwierdzonych dokumentem prawa jazdy nr [...] nr druku [...] wydanym dnia 9 lutego 2016 r. W tym miejscu zaznaczyć należy, że na tym etapie przedwczesne będzie odnoszenie się do podnoszonych w skardze zarzutów, ponieważ kluczowym w tej sprawie jest ustalenie właściwej podstawy prawnej w oparciu o którą powinny procedować organy administracyjne obu instancji. Podkreślić należy, że zarówno organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzje powołały się na art. 140 ust. 1 pkt 3 a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Istotne w niniejszej sprawie jest to, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] 2018 r., natomiast decyzja SKO w dniu 8 stycznia 2019 r. Materialnoprawną podstawą do wydania powyższych decyzji był art. 140 ust. 1 pkt 3 a lit. a Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten został uchylony art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 957), która weszła w życie z dniem 4 czerwca 2018 r., do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa – 100 ag , art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 126 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami nie stosuje się. Z przepisów powyższej ustawy wynika, że "Do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. 1b, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 nie stosuje się" (art. 14 ust. 1). W ust. 2 przewidziano, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie". Komunikat taki wydano na stronie internetowej Ministra Cyfryzacji i zgodnie z jego brzmieniem termin ten ustanowiono na 1 października 2018 r. Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia wskazywanych rozwiązań technicznych (czyli do dnia 1 października 2018 r.) nie stosowało się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i 140a Prawa o ruchu drogowym. Oznacza to, że zarówno w dacie orzekania przez organ I instancji jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepis art. 140 ust. 1 pkt 3 a lit. a nie mógł mieć już zastosowania, bowiem wdrożenie wskazanych w ustawie rozwiązań nastąpiło z dniem 1 października 2018 r. Zatem w odniesieniu do kontrolowanych decyzji przesłanki stosowania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a nie zostały w stanie faktycznym sprawy spełnione, a co za tym idzie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji odwoławczej jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji zostało oparte na nieobowiązującym przepisie prawa. Oznacza to, że w datach orzekania przez organy przepis art. 140 Prawa o ruchu drogowym nie mógł mieć zastosowania i nie mógł stanowić podstawy prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W orzecznictwie sądowym jednolicie podkreśla się, że organy orzekające powinny uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydania decyzji. W przeciwnym razie doszłoby do nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązywania zasady praworządności sytuacji, w której organ orzekałby na podstawie nie obowiązujących już przepisów prawa. W tych okolicznościach sprawy, uznać należy, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organy orzekają na nieaktualnym stanie prawnym. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni stanowisko zawarte w powyższym wyroku. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.