III SA/Kr 121/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 26 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej P. K. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2018 r. ([...]) na podstawie art. 104 oraz 107 kpa oraz § 36 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich przyjętego przez Senat Uniwersytetu uchwałą z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...] ze zm. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu odmówił przyjęcia P. K. na II rok studiów : stacjonarnych drugiego stopnia, [...], specjalność: [...] w roku akademickim prowadzonych na Wydziale [...]. Uzasadniając decyzję organ podał, że zgodnie § 36 ust. 1 Regulaminu studiów, ponowne przyjęcie na studia osoby, która została skreślona z listy studentów na pierwszym roku studiów, następuje na ogólnych zasadach obowiązujących przy rekrutacji na studia. Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów), chyba że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Ponadto, w myśl § 36 ust. 3 Regulaminu studiów, wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Dodatkowo, na mocy § 36 ust. 4 i 5 Regulaminu studiów, wznowienie studiów uważa się za kontynuację poprzedniego toku studiów. Wznowienie studiów jest dopuszczalne od początku roku akademickiego. Z treści § 36 ust. 6 Regulaminu studiów wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 2 dziekan określa liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu i ustala rok studiów, na który zostaje wpisany student wznawiający studia, biorąc pod uwagę stwierdzone różnice programowe. Określając liczbę punktów ECTS dziekan kieruje się programem kształcenia obowiązującym w danym roku akademickim na danym kierunku lub specjalności studiów. W przypadku stwierdzenia różnic programowych dziekan może określić niższą liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu lub w ogóle nie uwzględniać zaliczenia danego przedmiotu. Z kolei zgodnie z § 36 ust. 7 Regulaminu studiów, jeżeli od daty skreślenia z listy studentów przerwa wynosi więcej niż 5 lat, ponowne przyjęcie na studia następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na pierwszy rok studiów, chyba że dziekan postanowi inaczej. Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. ([...]) na odstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z §40 ust. 3 Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich (przyjętego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. ze zm.) Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że P. K. rozpoczęła stacjonarne studia drugiego stopnia na kierunku [...], specjalność [...] na Wydziale [...] w roku akademickim 2012/2013. W roku akademickim 2014/2015 oraz 2015/2016 powtarzała drugi rok studiów z uwagi na niezaliczenie seminarium magisterskiego. Decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] 2016 roku została skreślona z listy studentów Uniwersytetu z uwagi na brak postępów w nauce. W dniu 13 września br. P. K. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na wznowienie studiów od roku akademickiego 2018/2019. Decyzją z dnia [...] 2018 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu nie wyraził zgody na wznowienie studiów przez P. K. Zgodnie § 36 ust. 2 Regulaminu studiów, dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów), chyba że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Ponadto, w myśl § 36 ust. 3 Regulaminu studiów, wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Wznowienie studiów jest dopuszczalne od początku roku akademickiego. Zgodnie z § 36 ust. 5 Regulaminu studiów, w przypadku, o którym mowa w ust. 2 dziekan określa liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu i ustala rok studiów, na który zostaje wpisany student wznawiający studia, biorąc pod uwagę stwierdzone różnice programowe. Określając liczbę punktów ECTS dziekan kieruje się programem kształcenia obowiązującym w danym roku akademickim na danym kierunku lub specjalności studiów. W przypadku stwierdzenia różnic programowych dziekan może określić niższa liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu lub w ogóle nie uwzględniać zaliczenia danego przedmiotu. Ponadto w myśl §36 ust. 3 Regulaminu studiów, wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Ponadto, w myśl § 36 ust. 3 Regulaminu studiów, wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Z analizy w/w przepisów wynika, że decyzja o wznowieniu studiów podejmowana jest na wniosek osoby skreślonej z listy studentów i jest decyzją uznaniową. Powyższe nie oznacza, że każda osoba skreślona z listy studentów Uniwersytetu powinna obligatoryjnie zostać przywrócona w poczet studentów Uniwersytetu poprzez instytucję wznowienia studiów. Przepis § 36 ust. 2 Regulaminu studiów wskazuje na możliwość ubiegania się o wznowienie studiów przez osobę skreśloną z listy studentów drugiego roku studiów lub wyższego, natomiast decyzję w tym zakresie podejmuje Dziekan Wydziału, który jak wskazano wyżej, może wyrazić zgodę na wznowienie studiów. Na powyższe rozstrzygnięcie P. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Według skarżącej kwestia decyzji wznowienia studiów w sytuacji, gdy taka możliwość została uregulowana §36 Regulaminu studiów Uniwersytetu powinna być decyzją administracyjną z zachowaniem zasady równego traktowania studentów Uniwersytetu. Tymczasem zarówno decyzja organu I instancji jak i organu odwoławczego zostały wydane z naruszeniem zasady równego traktowania wnioskodawców będących w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Wydanie decyzji odmownej bez obiektywnego uzasadnienia może wskazywać na stronniczość organu. Skarżąca wyjaśniła, że do obrony tytułu magistra brakuje jej złożenie pracy magisterskiej i jej obrona. Seminarium magisterskie zostało zaliczone z komentarzem promotora, że praca zasługuje na zaliczenie, a wysoka średnia ocen i licencjat z wyróżnieniem świadczą o wysokim stopniu wiedzy. Dlatego też odmowa wznowienia studiów i obrony pracy magisterskiej jest dla skarżącej krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Rektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Przedstawiono dodatkową argumentację przemawiającą za podjętym przez Rektora rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 ze zm.), dalej p.p.s.a.), sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz.U. 2017.2188 ze zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżącej o wyrażenie zgody na wznowienie studiów złożony został w dniu 13 września 2018 r., natomiast zaskarżona decyzja podjęta została przez Rektora w dniu 26 listopada 2019 r. Na mocy przepisu art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1669), statuty uczelni obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, (tj. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), zachowują moc do dnia wejścia w życie statutów, o których mowa w ust. 1 i 2. Zatem Statut Uniwersytetu uchwalony przez Senat 7 czerwca 2006 r., ze zm. zachowuje moc do dnia wejścia w życie statutu, o którym mowa w art. 227 ust. 1 ustawy, tj. do 1 października 2019 r. Na podstawie § 140 tego Statutu, prawa i obowiązki studenta określa ustawa, statut i regulamin studiów. Uchwałą nr [...] Senatu z dnia 29 kwietnia 2015 r. przyjęty został Regulamin studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia, oraz jednolitych studiów magisterskich, obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zauważyć też należy, że przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2017.2183, ze zm.), pod rządem której została wydana decyzja poprzedzająca zaskarżoną decyzję, jak i przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1669) obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji nie zawierają żadnych regulacji odnoszących się do wznowienia studiów. Zatem podstawa prawna umożliwiająca wznowienie studiów przez skarżącą, wynika w niniejszej sprawie wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni, tj. wskazanego wyżej Regulaminu studiów, który obowiązywał zarówno w dacie wydania rozstrzygnięcia przez Dziekana Wydziału [...], jak i w dacie wydania rozstrzygnięcia przez Rektora. Stosownie bowiem do § 40 ust. 1 Regulaminu, w indywidualnych sprawach studentów w pierwszej instancji rozstrzygnięcia podejmuje dziekan, chyba że Regulamin lub odrębne przepisy stanowią inaczej. Od rozstrzygnięć Dziekana lub osoby przez niego upoważnionej podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów na podstawie niniejszego Regulaminu, przysługuje odwołanie do Rektora. Rozstrzygnięcie Rektora jest ostateczne i nie przysługuje od niego dalsze odwołanie - § 40 ust. 3. Zgodnie z § 36 ust. 2 Regulaminu, Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów), chyba że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Skarżąca została skreślona z listy studentów decyzją Dziekana Wydziału [...] z dnia 8 listopada 2016 r. z uwagi na brak postępów w nauce. Zatem spełnione zostały przez skarżącą formalne warunki do złożenia wniosku o wyrażenie zgody na wznowienie studiów, które wynikają z § 36 ust. 2 Regulaminu. Wobec jednoznacznego brzmienia tego przepisu oczywistym jest, że rozstrzygnięcie podejmowane przez organy uczelni w przedmiocie wznowienia studiów ma charakter uznaniowy, na co wskazuje użycie w tym przepisie słów : "Dziekan może wyrazić zgodę". Pozostałe postanowienia § 36 ani też inne przepisy Regulaminu nie wskazują na warunki, jakie winna spełniać osoba oczekująca pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia studiów, co dodatkowo świadczy o uznaniowym charakterze podejmowanego rozstrzygnięcia. Należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 207 ust. 1 ustawy poprzednio obowiązującej, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Jak podkreślało się w orzecznictwie sądów administracyjnych, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o którym była mowa w przywołanym przepisie, polegało na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1669), nie zawiera w Rozdziale 3 zatytułowanym "Przepisy uchylające, dostosowujące i końcowe" żadnych regulacji odnośnie do toczących się postępowań, prowadzonych na podstawie wewnętrznych przepisów uczelni, w przedmiocie wyrażania zgody na wznowienie studiów. Nowa ustawa nie zawiera także odpowiednika przepisu art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Jednakże – jak już wskazano wyżej, materialną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy § § 36 ust. 2 i 40 obowiązującego nadal regulaminu. Dlatego nie ma wątpliwości co do charakteru zaskarżonego rozstrzygnięcia – jest ono rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie, wydanym na podstawie obowiązującego, wewnętrznego przepisu Regulaminu Uczelni, przyjętego uchwałą Senatu Uniwersytetu, na podstawie przepisu Statutu Uniwersytetu, zachowującego moc do 1 października 2019 r. Podlega zatem kontroli sądu administracyjnego. Zasadniczym powodem uwzględnienia skargi jest niemożność dokonania przez Sąd oceny prawidłowości odmowy wznowienia studiów przez skarżącą, innymi słowy zaskarżone rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli sądu administracyjnego z powodu - w istocie - braku uzasadnienia. Wadą tą dotknięte jest zarówno rozstrzygnięcie zaskarżone, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie Dziekana Wydziału [...], całkowicie lakoniczne. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Dziekana powołuje jedynie treść § 36 Regulaminu, i zakończone jest jednozdaniowym stwierdzeniem, że Dziekan nie znalazł podstaw wyrażenia zgody na wznowienie studiów, wskazują na "historię studiów" oraz brak poparcia wniosku skarżącej przez promotora. Z kolei uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera dwukrotne przytoczenie treści § 36 regulaminu, z podkreśleniem, że Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów. Końcowo, w jednym zdaniu, w pięciu linijkach tekstu Rektor wskazał, że "po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem Prodziekana ds. dydaktyki, mając na uwadze dokonane ustalenia , dotychczasowy przebieg studiów uznał, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na wznowienie studiów. Tak wyrażone stanowisko świadczy nie o uznaniowym ale o dowolnym załatwieniu sprawy. Obydwa rozstrzygnięcia nie zawierają żadnych ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy ani też nie wskazują, które konkretnie okoliczności organy uczelni uznały za mające istotne znaczenie dla oceny wniosku skarżącej. Wydanie rozstrzygnięcia uznaniowego musi być poprzedzone wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności, oraz ich wszechstronnym rozpatrzeniem znajdującym odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu. Uzasadnienie rozstrzygnięcia uznaniowego powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko. W szczególności rozstrzygnięcia negatywne, podejmowane w ramach uznania powinny być wyczerpująco, jasno i czytelnie uzasadnione, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione. Przedstawione przez organy uczelni motywy uznaniowego rozstrzygnięcia winny też umożliwiać sądowi administracyjnemu jego kontrolę. Zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie ani poprzedzające je rozstrzygnięcie wymogów tych nie spełniają. Ich uzasadnienia opierają się wyłącznie na przytoczeniu treści Regulaminu studiów oraz na ogólnych stwierdzeniach. Powoduje to, że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności, nadto została podjęta przedwcześnie, z naruszeniem § 36 ust. 2 Regulaminu Powyższe wady powodują, że na obecnym etapie Sąd nie ma podstaw do wyrażania oceny w kwestii zasadności stanowiska Rektora. Skutkują one natomiast koniecznością uchylenia zaskarżonego oraz poprzedzającego je rozstrzygnięcia, oraz wskazaniem, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej o wznowienie studiów, organy uczelni będą zobowiązane zastosować się do wyrażonego przez Sąd stanowiska, uwzględniając konieczność dokonania konkretnych, szczegółowych ustaleń faktycznych, oraz wszechstronnej i dokładnej analizy zgromadzonego materiału, końcowo zaś do podjęcia rozstrzygnięcia pozbawionego cech dowolności. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit.c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.