I SAB/Wa 331/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 14 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...], [...] i [...], ozn. jako "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. K. (dalej jako "skarżący") pismem z 19 lipca 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 14 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...], [...] i [...], ozn. jako "[...]". W uzasadnieniu skargi wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1961 r. Nr [...] (którym odmówiono dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu), w stosunku do gruntu wchodzącego obecnie w skład dz. nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, zaś w pozostałej części stwierdziło jego nieważność. Pomimo upływu trzech lat od wydania ww. decyzji, Prezydent nie podjął żadnych czynności w celu rozpoznania wniosku dekretowego. Wobec powyższego skarżący wniósł o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku; przyznanie na jego rzecz, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że akta niniejszej sprawy w dniu 4 września 2018 r. przekazane zostały do Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na powyższe, jak również ze względu na bardzo dużą liczbę korespondencji wpływającej do Biura Spraw Dekretowych oraz stopień skomplikowania spraw prowadzonych w tym przedmiocie, nie było możliwe dochowanie ustawowych terminów przewidywanych na ich rozpatrzenie. W piśmie procesowym z 29 listopada 2018 r. organ wskazał ponadto, że postanowieniem z [...] marca 2004 r. Sąd Rejonowy w G. ustanowił dla nieznanej z miejsca pobytu E. B. kuratora w osobie P. Z. do reprezentowania jej w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]. W tej sytuacji, w celu zakończenia niniejszego postępowania, niezbędne jest przedłożenie postanowienia właściwego sądu o ustanowieniu kuratora dla ww. osoby, jednak w postępowaniu toczącym się przed Prezydentem [...]. Do chwili obecnego orzeczenia takiego nie przedłożono. Organ zauważył również, że równolegle toczą się przed Sądem Okręgowym w W. postępowania z powództwa I. Z. i I. S. oraz z powództwa A. K. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 23 czerwca 2015 r., kiedy to otrzymał akta administracyjne niniejszej sprawy, nadesłane w ślad za decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2015 r. nr [...] (otrzymaną w dniu 21 maja 2015 r.), do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z 14 lutego 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...], ozn. jako "[...]". Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent [...] nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin czterech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Wskazać przy tym należy, że bezczynności organu przez okres ponad trzech i pół roku nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że akta niniejszej sprawy w dniu 4 września 2018 r. przekazane zostały do Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, szczególnie w sytuacji, gdy w okresie wcześniejszym organ dysponując tymi aktami, nie podejmował czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ od dnia otrzymania w dniu 23 czerwca 2015 r. akt sprawy (przesłanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w ślad za decyzją z [...] maja 2015 r.), prowadził postępowanie opieszale, podejmując czynności raz na kilka miesięcy. Działania organu ograniczyły się bowiem do uzyskania opinii geodezyjnej określającej obecne granice przedmiotowego gruntu (opinia nosi datę [...] kwietnia 2016 r.), wydrukowania informacji z rejestru gruntów dla działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości dekretowej (wydruki z 19 kwietnia 2017 r.) oraz zawiadomienia stron w dniu 19 kwietnia 2017 r. o możliwości zapoznania się z posiadanym materiałem dowodowym w związku z przewidywanym zakończeniem postępowania. Ostatnią czynnością w sprawie było natomiast wystąpienie w dniu 24 stycznia 2018 r. do adw. P. Z. o przedłożenie postanowienia o ustanowieniu kuratora dla E. B. w postępowaniu dekretowym (mimo że już od 17 października 2017 r. organ dysponował odpisem postanowienia Sądu Rejonowego w G. o ustanowieniu ww. osoby kuratorem, jednak w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]). Organ poza tym nie podjął już żadnych czynności w sprawie, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania, jak również nie informował stron o przyczynach zwłoki. Postępowanie to prowadzone było zatem z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej. W okolicznościach niniejszej sprawy za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał natomiast, czy i ewentualnie jaką szkodę poniósł w skutek bezczynności organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.