II SA/Bk 606/18

WyrokWSA w Białymstoku2019-04-16

Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia zamiennego projektu budowlanego, pozwolenia wodnoprawnego oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie zbiornika wodnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., nakładając obowiązek przedłożenia zamiennego projektu budowlanego, pozwolenia wodnoprawnego oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością. Ustalono, że inwestorzy dokonali istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, zarówno w zakresie zagospodarowania terenu, jak i parametrów technicznych obiektu budowlanego, co wymagało uzyskania nowych decyzji i projektów w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Prawomocne oddalenie skargi na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wiązało organy na dalszych etapach postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi inwestorów na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nałożony przez PINB obowiązek przedłożenia zamiennego projektu budowlanego zbiornika wodnego, pozwolenia wodnoprawnego oraz oświadczenia o prawie dysponowania działką. Inwestorzy wykonali zbiornik wodny z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, m.in. przekraczając teren działki sąsiedniej i wykonując wykop o znacznie większej głębokości niż przewidywał projekt. Sąd oddalił skargę, uznając działania organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Zarządcy mas sanacyjnych G. O. i H. O. w restrukturyzacji na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) po rozpoznaniu odwołania G. i H. O. (dalej: inwestorzy) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB) z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] – uchylił tę decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania obowiązku i określił termin na [...] października 2018 r., zaś utrzymał decyzję w mocy w pozostałym zakresie, tj. nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego zbiornika wodnego, przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego oraz oświadczenia o prawie dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Z okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że PINB prowadził z urzędu postępowanie dotyczące robót budowlanych polegających na wykonywaniu, niezgodnie z pozwoleniem na budowę, zbiornika wodnego na działkach nr [...], [...] w miejscowości R., gm. R. Pozwolenie na budowę zbiornika (zawierające zatwierdzenie projektu budowlanego z operatem wodnoprawnym) zostało udzielone S. P. w dniu [...] maja 2012 r. i dotyczyło działek nr [...]. Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. zostało przeniesione na G. i H. O. W postępowaniu przed PINB w dniu [...] października 2016 r. przeprowadzono oględziny, podczas których ustalono, że odstąpiono od warunków pozwolenia na budowę przez wykonanie wykopu o głębokości od 2 m do 15 m, o wymiarach zewnętrznych od 180 m do 200 m szerokości i od 210 m do 250 m długości. Wzdłuż wykopów wykonano wał ziemny z humusu o wysokości od 1 m do 2,5 m, ulokowany w odległości około 1 m od skraju - krawędzi wykopu. Ustalono, że roboty ziemne rozpoczęto w dniu [...] czerwca 2015 r. i zakończono pod koniec 2015 r., a następnie ich nie kontynuowano. Z oświadczeń obecnych podczas oględzin właścicieli działki nr [...] małżonków J. wynika, że roboty ziemne objęły teren ich działki. Także ustalił organ, że teren wykopu nie jest ogrodzony ani zabezpieczony przed dostępem osób trzecich, w Sądzie Okręgowym w Ł. toczy się postępowanie cywilne w sprawie naruszenia własności działki nr [...], zaś strony przedmiotowego postępowania sformułowały podczas oględzin żądanie przywrócenia terenu do pierwotnego stanu wraz z odbudową struktury gruntu do klasy jaka była przed rozpoczęciem wykopów pod zbiornik wodny (małżonkowie J.), ewentualnie przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, bądź w najgorszym przypadku wykonania robót zgodnie z projektem budowlanym (pełnomocnik właścicielki działki sąsiedniej nr [...]). Według projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] maja 2012 r., zbiornik wodny do hodowli ryb karpiowatych powinien być zlokalizowany na terenie działek nr [...] gruntów wsi R. Parametry techniczne zbiornika miały być następujące: powierzchnia zbiornika 23 500 m2, powierzchnia lustra wody 14 850 m2, powierzchnia czaszy dna zbiornika 11 680 m2, głębokość zbiornika 2 - 2,5 m. Jak ustalił PINB, doszło do zwiększenia powierzchni zabudowy obiektu zbiornika wskutek wejścia z robotami na teren działki nr [...] oraz doszło do zmiany rzędnych dna zbiornika (wykop poniżej głębokości 2,5 m). Wykop ten stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, wymagające uprzedniego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, zaś inwestor decyzji takiej nie posiada. Brak jest również informacji autora projektu i kierownika budowy o kwalifikacji dokonanych zmian. W oparciu o powyższe PINB postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. orzekł na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 P.b. o wstrzymaniu robót budowlanych wykonywanych przy budowie zbiornika wodnego, zabezpieczeniu terenu budowy przed dostępem osób trzecich oraz o nałożeniu obowiązku przedłożenia inwentaryzacji i oceny technicznej. Postanowienie to, postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. zostało w części uchylone przez PWINB (w zakresie dotyczącym nałożenia obowiązku inwentaryzacji i oceny technicznej dotychczas wykonanych robót), a w pozostałym zakresie utrzymane w mocy. Następnie PINB decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., orzekając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] grudnia 2017 r.: 1. zamiennego projektu budowlanego zbiornika wodnego realizowanego na działkach nr [...] i [...] położonych w miejscowości R. uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych; 2. pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego zbiornika wodnego o parametrach innych niż pierwotne (po wcześniejszym uzyskaniu nowej decyzji o warunkach zabudowy); 3. w przypadku kontynuowania budowy na działce nr [...] – wskazał, że należy wykazać się prawem dysponowania działką na cele budowlane. W uzasadnieniu decyzji PINB powołał się na dotychczasowe ustalenia i wskazał, że orzeczenie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. jest ich konsekwencją. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli inwestorzy, którzy zarzucili naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. poprzez wydanie orzeczenia na podstawie nieaktualnego stanu faktycznego zaawansowania prac. Wyjaśnili, że wykonują roboty mające na celu zakończenie prac zgodnie z posiadanymi pozwoleniami, a zatem nie jest możliwa ocena charakteru prowadzonych robót oraz rozbieżności między otrzymanymi pozwoleniami, zaś "sumaryczny bilans terenu odpowiada uzyskaniu odpowiednich rzędnych". Wyjaśnili także, że brak badań przenikalności gruntu w projekcie nie był spowodowany okolicznościami zależnymi od inwestorów, którzy celem uzyskania szczelnego zbiornika byli zmuszeni dokonać usunięcia gruntu przesiąkliwego. Zdaniem odwołujących się, nie jest w obecnym stanie zaawansowania prac konieczna również decyzja o warunkach zabudowy, bowiem taka decyzja nie określa parametrów wykopu lub głębokości piętrzenia wody w zbiorniku, natomiast stanowi o przedmiocie realizacji inwestycji na danej nieruchomości (działce), jak też wskutek realizacji inwestycji nie doszło do zmiany zagospodarowania terenu. Wskazali, że co najmniej przedwczesne jest nałożenie obowiązku przedłożenia oświadczenia o prawie dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, skoro toczy się spór przed sądem powszechnym co do naruszenia i przekroczenia granic tej nieruchomości. Postępowanie odwoławcze w okresie [...] lipca 2017 r. – [...] czerwca 2018 r. pozostawało zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargi inwestorów na postanowienie PWINB z dnia [...] maja 2017 r. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r. w sprawie II SA/Bk 482/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę inwestorów podzielając w całości stanowisko organów nadzoru budowlanego. Sąd ocenił jako prawidłowe ustalenia dotyczące realizowania inwestycji z istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę w zakresie zagospodarowania terenu działek, głębokości i wymiarów zbiornika, zmiany rzędnych zbiornika i jego lokalizacji, co wypełnia dyspozycję art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. i wymagało zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestor nie przedstawił (art. 36a ust. 1). Sąd podzielił także ocenę PWINB, że inwestor dokonał odstępstwa od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b. w zakresie innych charakterystycznych parametrów spornego obiektu budowlanego. Z zaprojektowanego zbiornika wodnego o dopuszczalnej głębokości 2 - 2,5 m powstał bowiem wykop o głębokości około 15 m, co w sposób znaczący wpływa na warunki gruntowo-wodne i warunki pierwotnie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem Sądu w sprawie II SA/Bk 482/17, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że inwestor powinien uzyskać nowe pozwolenie wodnoprawne, a także wykazać się prawem dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, bowiem wkroczył inwestycją na jej teren, ewentualnie inwestor powinien ograniczyć budowę do terenu własnych działek. W konsekwencji Sąd ocenił jako prawidłowe wszczęcie i prowadzenie postępowania naprawczego na podstawie 50 ust. 1 pkt 4 P.b., a orzeczenie o zabezpieczeniu terenu budowy na podstawie ust. 2 tego przepisu, bowiem teren wykopu nie jest ogrodzony ani zabezpieczony przed dostępem osób trzecich. Sąd zaakceptował stanowisko organów nadzoru budowlanego w zakresie obowiązku dostarczenia inwentaryzacji i oceny technicznej. Jak słusznie bowiem uznano, w związku z wybudowaniem urządzenia o innych parametrach niż wskazywała decyzja o pozwoleniu na budowę, zasadnym jest uzyskanie projektu zamiennego wraz ze zmianą pozwolenia wodnoprawnego, celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Sąd podzielił stanowisko skarżących odnośnie tego, że wstrzymanie wykonywanych robót budowlanych może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji ich kontynuowania, jednakże miało to miejsce w sprawie niniejszej. Jak wskazał Sąd, roboty przy wykonaniu zbiornika wodnego rozpoczęto po [...] czerwca 2015 r. i trwały one do końca 2015 r., od tego czasu nie prowadzono prac ziemnych. Nie oznacza to jednak, że budowa została zakończona. Przerwanych z końcem 2015 r. przez inwestora robót ziemnych przy zbiorniku wodnym nie można uznać za zakończone, bowiem nie zostały wykonane w zakresie objętym zatwierdzonym projektem budowlanym (zbiornik wodny ma tworzyć czasza zbiornika, skarpy zbiornika, grobla okalająca zbiornik od strony zabudowań oraz ogrodzenia trwałe). Ponadto decyzja o pozwoleniu na budowę nakłada na inwestora obowiązek, aby przed przystąpieniem do użytkowania uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał. Wyrok w sprawie II SA/Bk 482/17 uprawomocnił się bez zaskarżenia. Po podjęciu postępowania odwoławczego, PWINB zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w zakresie terminu wykonania obowiązku i określił go na [...] października 2018 r., a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Zdaniem PWINB, w sprawie ustalono samowolną zmianę zakresu inwestycji objętej projektem zagospodarowania działki lub terenu, stanowiącą istotne odstępstwo od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. i wymagającą decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, której inwestor nie uzyskał. Inwestor dokonał również odstępstwa w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, co kwalifikuje się jako odstępstwo z art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b. Z zaprojektowanego zbiornika powstał wykop o głębokości około 15 m przy dopuszczalnej głębokości 2-2,5 m, co w sposób znaczący wpływa na warunki gruntowo – wodne i wymaga uzyskania nowego pozwolenia na budowę (na zbiornik wodny o parametrach innych niż pierwotne), a także wcześniejszego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. Przedłożone dokumenty pozwolą doprowadzić roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Skorygowano decyzję organu pierwszej instancji wyłącznie w zakresie terminu wykonania obowiązku, który już upłynął. PWINB wskazał, że zakres wykonanych prac został potwierdzony w piśmie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. z dnia [...] października 2016 r., wejście na teren działki nr [...] znajduje potwierdzenie w piśmie tego organu z dnia [...] maja 2016 r. oraz w ustaleniach Komendy Powiatowej Policji w Z. prowadzącej postępowanie sprawdzające związane z wydobyciem kruszywa na tej działce. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyli do sądu administracyjnego G. i H. O. Zarzucili naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. poprzez nałożenie obowiązków sformułowanych w zaskarżonej decyzji, mimo że wykonywane prace nie stanowią istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, a skarżącym nie przysługuje prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Działka ta stanowi własność Państwa J. i tym samym to oni, a nie skarżący, są odpowiedzialni za rodzaj i charakter prac na niej wykonywanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania przed sądem pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. poinformował o otwarciu wobec skarżących postępowań sanacyjnych i wyznaczeniu zarządcy mas sanacyjnych (k. 42). Wyznaczony zarządca mas sanacyjnych przy piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. przedłożył dwa postanowienia z dnia [...] września 2018 r. w sprawach o sygn. akt [...] oraz [...] o wszczęciu odrębnie wobec G. O. i H. O. postępowań sanacyjnych, wyznaczeniu sędziego komisarza, wyznaczeniu zarządcy mas sanacyjnych. Podczas rozprawy w dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd wezwał zarządcę mas sanacyjnych do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz postanowił o doręczeniu pełnomocnikowi zarządcy kserokopii skargi, odpowiedzi na skargę oraz zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r. pełnomocnik zarządcy mas sanacyjnych poinformował, że nie został sporządzony spis inwentarza majątku dłużników G. i H. O. oraz że działki nr [...] wchodzą w skład mas sanacyjnych dłużników. W kolejnym piśmie procesowym, z dnia 7 lutego 2019 r., pełnomocnik zarządcy oświadczył, że popiera skargę. Podczas rozprawy w dnu 16 kwietnia 2019 r. Sąd dopuścił dowód z akt postępowania zakończonego pozwoleniem na budowę z dnia [...] maja 2012 r., które to akta zawierały projekt budowlany wraz z operatem wodnoprawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli jest decyzja kończąca jeden z etapów tzw. postępowania naprawczego, czyli postępowania prowadzonego na podstawie art. 50 – 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm., dalej: P.b.) wobec obiektu budowlanego realizowanego w warunkach innych niż nielegitymowanie się przez inwestora przed rozpoczęciem robót budowlanych pozwoleniem na budowę (art. 48 ust. 1 P.b.) lub skutecznym zgłoszeniem (art. 49b ust. 1 P.b.). Jak wynika z przepisów art. 50 – 51 P.b., postępowanie naprawcze można podzielić na etapy, w których: ustala się w jakich warunkach prawnych realizowany jest obiekt oraz w zależności od okoliczności wydawane jest postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, ewentualnie także o obowiązku przedstawienia inwentaryzacji, ocen technicznych bądź ekspertyz (art. 50 P.b.); następnie przed upływem dwóch miesięcy od wydania powyższego postanowienia wydawana jest decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 – 2 P.b.; końcowym etapem jest ocena wykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 – 2 P.b. i wydanie stosownej decyzji na podstawie art. 51 ust. 3 i następne P.b. Jak wyżej wskazano, zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja została wydana na drugim etapie postępowania naprawczego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Decyzję tę poprzedziło postępowanie zakończone postanowieniem wstrzymującym prowadzenie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. z uwagi na ustalenie przez organy nadzoru budowlanego wystąpienia istotnych odstępstw od projektu budowlanego, tj. realizacji obiektu z odstępstwem od projektu zagospodarowania działki (w zakresie zagospodarowania terenu działek, głębokości i wymiarów zbiornika, zmiany rzędnych zbiornika i jego lokalizacji) oraz z odstępstwem od innych charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, tj. głębokości zbiornika i naruszenia tym samym stosunków wodno - gruntowych (art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2 P.b.). Sąd zauważa i podkreśla, że skarga od postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych została prawomocnie oddalona w sprawie II SA/Bk 482/17. W konsekwencji, kwalifikacja i zakres spornych robót budowlanych ustalonych w terenie podczas oględzin jako stanowiące istotne odstąpienie od projektu budowlanego wiązały organy nadzoru budowlanego na kolejnym etapie postępowania naprawczego. Zgodnie bowiem z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty wymienione w tym przepisie muszą zatem przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Zauważyć należy, że postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych zostało wydane w dniu [...] maja 2017 r., natomiast decyzja organu pierwszej instancji w sprawie niniejszej w dniu [...] czerwca 2017 r. Termin dwumiesięczny wymagany przepisem art. 51 ust. 1 P.b. został zatem dochowany (vide np. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r., II OSK 1274/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega również wątpliwości, że przy ustalonym na wcześniejszym etapie postępowania naprawczego zakresie i kwalifikacji istotnych odstępstw od projektu budowlanego, obowiązek przedłożenia projektu zamiennego był niezbędny. Wybór organu odnośnie podstawy rozstrzygnięcia z art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. był zatem wyborem stanowiącym konsekwencję wcześniejszych ustaleń i jest to wybór trafny. Rolą i celem projektu budowlanego zamiennego jest zainwentaryzowanie wszystkich zmian wynikających z dotychczas wykonanych robót budowlanych tak, aby możliwa była ocena zrealizowanego przedsięwzięcia z punktu widzenia wymagań art. 35 ust. 1 P.b., przy czym "przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian". Także wskazać należy, że w razie stwierdzenia istotnych odstępstw od projektu budowlanego, ustawodawca nie uprawnia organu do wyboru, ale nakłada na niego obowiązek zobowiązania inwestora do przedłożenia projektu zamiennego. Odnośnie nałożonych obowiązków związanych z przedłożonym projektem budowlanym zamiennym Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 P.b., elementem wniosku o wydanie pozwolenia na budowę i przedkładanego wraz z wnioskiem projektu budowlanego jest wymagane pozwolenie innego organu (jeśli okoliczności sprawy tego wymagają, takim pozwoleniem jest pozwolenie wodnoprawne), oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzja o warunkach zabudowy. Skoro pozwolenie wodnoprawne i decyzja o warunkach zabudowy wydane dla spornej inwestycji były niezbędne przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, od którego warunków odstąpiono, i decyzje te określały istotne parametry inwestycji, których odstąpienie dotyczy (co zostanie wykazane w dalszej części uzasadnienia), projekt budowlany zamienny nie mógłby w przyszłości zostać zatwierdzony (jeśli istniałyby ku temu przesłanki) bez uzyskania nowych rozstrzygnięć w tym zakresie. Wbrew także zarzutom zawartym w odwołaniu, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy (art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Nie sposób uznać, że nie jest zmianą zagospodarowania terenu wykonanie obiektu o parametrach (powierzchni i głębokości wykopu) znacznie odbiegających od tych, które były ustalone w sposób wiążący w poprzednio wydanej dla inwestycji ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Odnośnie zarzutu dotyczącego granic prowadzenia robót budowlanych i wystąpienia odstępstwa, o którym mowa w art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. (odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania terenu) zbiegającego się w tym konkretnym postępowaniu naprawczym z obowiązkiem przedłożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 33 ust. 2 pkt 2 P.b.) to wskazać należy, że co prawda zarówno w odwołaniu, jak i w skardze pełnomocnik małżonków O. podnosił, że inwestorzy prowadzą roboty budowlane zgodnie z posiadanym pozwoleniem, jednakże twierdzenia te nie miały oparcia w materiale dowodowym sprawy. Po pierwsze, fakt objęcia robotami budowlanymi terenu działki nr [...] wynika z materiału dowodowego (vide np. protokół oględzin z dnia [...] października 2016 r. oraz pismo Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] maja 2016 r., k. 3 akt adm. pierwszej instancji). Okoliczność tę przyznano również pośrednio w skardze wskazując, że roboty budowlane na działce nr [...] były prowadzone, tyle że zaprzeczono, jakoby były wynikiem działań inwestorów (co z kolei, zdaniem Sądu, wynika z ww. materiału dowodowego). Pełnomocnik inwestorów nie wskazał również, czy zakończyło się i jak, postępowanie przed sądem powszechnym o naruszenie realizacją spornej inwestycji granic działki nr [...], jednakże nie może to mieć wpływu na wynik sprawy z uwagi na niewątpliwie wykazany ten fakt materiałem dowodowym zebranym w sprawie niniejszej. Po drugie, nie mogło odnieść skutku powoływanie się przez pełnomocnika inwestorów na wykonywanie robót budowlanych w granicach pozwolenia na budowę (w granicach terenu inwestycji) ale już po prawomocnym wstrzymaniu ich prowadzenia na podstawie art. 51 ust. 1 P.b. Nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów, zaś skoro w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, to inwestorzy nie byli uprawnieni do prowadzenia jakichkolwiek robót budowlanych po jego wydaniu. Skutkuje to bowiem nakazem rozbiórki lub nakazem doprowadzenia do stanu poprzedniego wydanym na podstawie art. 50a pkt 2 P.b. Zarzuty podniesione w skardze odnośnie powyższych okoliczności nie mogą zatem prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Także na marginesie Sąd zauważa, że w treści operatu wodnoprawnego (s. 8 operatu) przewidziano, iż zostanie "Zachowana wymagana odległość od granicy działek sąsiednich min. 4,0 m" oraz "Realizowane przedsięwzięcie nie będzie miało jakiegokolwiek wpływu na działki sąsiednie". Tych warunków nie dochowano. Natomiast obowiązek w zakresie przedłożenia oświadczenia o prawie dysponowania działką nr [...] na cele budowlane został określony w zaskarżonej decyzji warunkowo, tzn. "w przypadku kontynuowania budowy na tej działce". Pozwolenie na budowę spornej inwestycji poprzedzone było uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] września 2011 r. oraz pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lutego 2012 r. Obydwie te decyzje, jak i decyzja o pozwoleniu na budowę, obejmowały wyłącznie działki nr [...]. W decyzji o warunkach zabudowy wskazano dopuszczalne parametry powierzchni lustra wody (max do 20 000 m2) oraz głębokości (2,5m – 3,5 m), które to parametry doprecyzowano w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym jako: powierzchnia lustra wody (14 850 m2) i głębokość 2 – 2,5 m. Tymczasem, jak ustalono, wykonano zbiornik wykraczając poza powierzchnię terenu inwestycji (na działkę nr [...]), o głębokości wykopu do 15 m i powierzchni (uwzględniając minimalne i maksymalne parametry długości i szerokości ustalone podczas oględzin) w granicach 37 800 m2 (180mx210m) – 50 000 m2 (200mx250m). Ustalenie organów o kwalifikacji powyższego odstąpienia od projektu budowlanego jako istotnego (art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2 P.b.) jest ustaleniem prawidłowym, skutkującym koniecznością przedstawienia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na ingerencję w warunki gruntowo – wodne (z uwagi na wielkość wykopu) oraz uzyskania decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na znaczącą zmianę zagospodarowania terenu (parametry wykonanej na gruncie inwestycji nie mieszczą się w dopuszczanych parametrach wydanej decyzji o warunkach zabudowy). Co prawda, jak wskazywał pełnomocnik w odwołaniu, konieczne było zdjęcie wierzchniej warstwy przesiąkliwej gruntu, jednakże z operatu wodnoprawnego (s. 7) dołączonego do pozwolenia na budowę wynika konieczność zebrania wierzchniej warstwy próchniczej (humusu) zalegającej do głębokości śr. 0,4 m, co przy stwierdzonym wykopie 15 m jest różnicą znaczną, stanowiącą istotną ingerencję w dopuszczalne rzędne zbiornika. Reasumując, zastosowanie w sprawie niniejszej przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. nastąpiło zgodnie z prawem, w oparciu o ustalenia faktyczne, których skutecznie nie podważono oraz na podstawie oceny prawnej, która nie budzi wątpliwości. Z uwagi na otwarcie wobec inwestorów postępowań sanacyjnych, Sąd miał na uwadze treść art. 311 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1508 ze zm.), zgodnie z którym postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne i przed sądami polubownymi dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika. Ustalając zatem, że działki nr [...] wchodzą w skład masy sanacyjnej dłużników małżonków O., sąd ocenił, że z dniem otwarcia wobec nich postępowania sanacyjnego legitymację procesową posiada zarządca mas sanacyjnych jako ten, który we własnym imieniu poszukuje przed sądem ochrony prawnej praw podmiotowych dłużnika. Jednocześnie z uwagi na brak w przepisach P.p.s.a. podstawy prawnej do obligatoryjnego zawieszenia postępowania na kształt regulacji art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. jak w przypadku wszczęcia postępowania upadłościowego, Sąd prowadził postępowanie z udziałem zarządcy mas sanacyjnych bez konieczności uprzedniego zawieszenia postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło