I SA/Wa 2332/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. I SAB/Wa 312/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz [...] od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po [...] ([...]) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 312/16. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał organ I instancji do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] oraz przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], wchodzących w skład działek o nr [...] z obrębu [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził także, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 7 września 2016 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął zatem w dniu 7 listopada 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1529/17 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mimo tego Prezydent [...] nadal nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wezwali organ do wykonania wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r. Także i to wezwanie postało bez odpowiedzi. Skarżący wnieśli zatem niniejszą skargę o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 2 000 złotych, a także zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wnioskowali również o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pewne opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu starannych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Wskazał nadto, że pełnomocnik stron pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. został poinformowany, na podstawie art. 36 § 1 kpa, że planowany termin zakończenia sprawy przewidywany jest na 31 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku oraz nałożonej przez Sąd grzywny, Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest całkowicie zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę ponad 22-letni okres od dnia wpływu wniosku o rozpoznanie sprawy o odszkodowanie, prawie 3-letni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku, fakt że jest to już kolejna skarga na niewykonanie przez organ wyroku, która to sankcja do tej pory nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd miarkując wysokość nakładanej grzywny, za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał wysokość grzywny w kwocie 5000 złotych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r. niewątpliwie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ nadal nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i zakończenia toczącego się prawie 3 lata postępowania administracyjnego. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że został już raz ukarany grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Daje to podstawę do uznania, że organ rażąco naruszył prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że w sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane w jakikolwiek sposób na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia ciągłego niewykonywania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod rozwagę, Sądu uznał, że obecnie wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących jako adekwatnej sumy pieniężnej w wysokości po [...] na rzecz każdego ze skarżących tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył toczącego się ponad 22 lata postępowania oraz nie podjął odpowiednich działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.