I SA/Sz 992/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi C. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor IAS") po rozpatrzeniu zażalenia C. H., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (dalej: "Dyrektor ZUS") z dnia 16 sierpnia 2018 r. [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał art. 61a § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a.") i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy: Dyrektor ZUS, na podstawie wystawionych 12 czerwca 2018 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (wierzyciela) tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], wszczął egzekucję administracyjną przeciwko stronie (zobowiązanemu) poprzez zajęcie wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku w Drugim Urzędzie Skarbowym w S. (zawiadomienia o zajęciu z 13 czerwca 2018 r. od nr [...] do nr [...]). Wskazane tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostały doręczone zobowiązanemu 10 lipca 2018 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej 27 lipca 2018 r. zobowiązany wniósł zarzuty na podstawie art. 33 § 1 ust. 1, ust. 7 u.p.e.a. Wymienionym postanowieniem z 16 sierpnia 2018 r. Dyrektor ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, z powodu wniesienia ich po terminie. W zażaleniu z 2 września 2018 r. zobowiązany wskazał na znaczną ilości dokumentów otrzymanych z ZUS, z którymi nie mógł zapoznać się w terminie do wniesienia zarzutów, jak również powołał okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim oraz śmierć i pogrzeb matki. Dyrektor IAS stwierdził, że zarzuty na postępowanie egzekucyjne zostały wniesione po terminie, który upływał z dniem 17 lipca 2018 r. W związku z tym organ egzekucyjny zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów nastąpiło już po wydaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia i z tego powodu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnienia odnośnie do przyczyn niedochowania terminu nie mogą podlegać merytorycznej ocenie, ponieważ odmowa wszczęcia postępowania stanowi konsekwencję uchybienia terminu niezależnie od tego, z jakich przyczyn to nastąpiło. Organ wyjaśnił, że niezależnie od prawa wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w fazie wszczęcia egzekucji, zobowiązany może na każdym etapie postępowania egzekucyjnego zgłosić żądanie umorzenia postępowania z przyczyn wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W skardze na postanowienie Dyrektora IAS (oraz jednocześnie na postanowienie organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) strona podniosła, że ZUS działa w sposób zamierzony, zarzucając podatnika wieloma pismami, na które nie ma możliwości w określonych terminach odpowiedzieć i podjąć odpowiednie działania. W okresie od 30 czerwca do 12 października 2018 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim po skomplikowanym zabiegu operacyjnym. W szpitalu przebywał do 2 lipca 2018 r. W początkowym okresie rekonwalescencji stan psychiczno-fizyczny nie pozwalał mu na jakąkolwiek aktywność. 13 lipca 2018 r. zmarła matka skarżącego, a 17 lipca odbył się jej pogrzeb. Prowadzenie korespondencji z ZUS było możliwe jedynie dzięki pomocy współmałżonki. Wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył w ciągu 7 dni od otrzymania pisma o odmowie wszczęcia postępowania. O przekroczeniu terminu dowiedział się z tego pisma. Odmawiając wszczęcia postępowania, organ nie zwrócił skarżącemu pisma w tej sprawie, stąd tez we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów postulowano potraktowanie pisma z 27 lipca 2018 r. jako złożonego w terminie. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych, skarżący stwierdził, że przywrócenie terminu jest instytucją mająca na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia określonej czynności. W sytuacji, gdy – z uwagi na treść pisma – nie jest jasne, czy zawiera ono (czy nie) wniosek o przywrócenie terminu, należy wyjaśnić intencje strony. Warunek jednoczesności złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności ma na celu uniknięcie sytuacji, w której organ uwzględnia prośbę, a strona nie dokonuje czynności, dla której przywrócono jej termin. Nie oznacza to jednak, że np. odwołanie musi faktycznie wpłynąć jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Omawiany warunek spełniony jest także w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione wcześniej, czyli wymagana czynność została już dokonana. Skarżący poinformował, że wniesione zarzuty dotyczyły tytułów wykonawczych do należności przedawnionych, a ponadto, że postanowienie znak: [...] [...] nie zostało podpisane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny W S. zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) –dalej p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W stanie sprawy przedmiotowe postępowanie zostało wywołane wniesieniem po terminie zarzutów. Zatem dokonywana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia powinna ograniczyć się do kwestii związanych z uchybieniem terminowi do jego wniesienia. Istota sprawy w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów tj. kiedy i komu w sposób prawidłowy doręczono tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej i kiedy upływał termin do wniesienia zarzutów. Wskazać należy, że stosownie do art. 61 a § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., konsekwencją stwierdzenia przez organ egzekucyjny uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów jest stwierdzenie w formie postanowienia odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązanemu przysługuje prawo do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia z którego to prawa skorzystał. Nie budzi jednak wątpliwości, że postanowienia dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po analizie okoliczności sprawy. W badanej sprawie warunki te nie zostały spełnione. Organ wskazał, że tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu dnia 10 lipca 2018 r. a zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 17 lipca 2018 r. Bezspornie daty te wynikają z opisu zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że doręczyciel podjął pierwszą próbę doręczenia przesyłki dnia 27 czerwca 2018 r. i 5 lipca 2018 r. zaznaczając, że przesyłkę można odebrać na poczcie w terminie 7 dni i pozostawiając stosowne zawiadomienie. Dalej ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że dnia 10 lipca 2018 r. przesyłkę na poczcie odebrała z podpisem R. K.- H. z dopiskiem żona. Wskazać zatem należy że zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 1118 i 1629), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi (art. 40 § 1k.p.a). Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. § 2. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. § 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Art. 43 k.p.a. przewidujący doręczenie zastępcze pism dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia przesyłki i naniesionej adnotacji wynika, że doręczyciel sprostał wymogom, o których mowa w art. 43 § 1 i 2 k.p.a. – z adnotacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki wynika, że złożona ona została w dniu 27 czerwca 2018 r. na okres 7 dni w urzędzie pocztowym, awizowana powtórnie 5 lipca 2018 r.. a zawiadomienie pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej. Natomiast brak jest możliwości kontroli stanowiska organu, bo takiego jest brak w rozstrzygnięciu, co do prawidłowości a tym samym skuteczności doręczenia – jak wynika to ze zwrotnego potwierdzeniu odbioru przesyłki odebrała ją R. K. (żona) z jej podpisem. Wyjaśnienia zatem wymaga w jakim charakterze odebrała sporną przesyłkę Hybińska czy jako pełnomocnik - osoba upoważniona, domownik. Okoliczności te są istotne z uwagi na potrzebę ustalenia czy doszło do skutecznego – czytaj prawidłowego doręczenia przesyłki, od daty którego to doręczenia liczony jest termin do wniesienia środka zaskarżenia. Bezspornie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki brak jest jakiejkolwiek adnotacji komu doręczono przesyłkę. Organ zaś przyjął, że doszło do doręczenia w dniu 10 lipca 2018 r. bez rozważenia powyższych okoliczności, ich wpływu lub braku wpływu na tak dokonane doręczenie, co powoduje, że Sąd nie jest w stanie poddać kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie, nie zawierające ustaleń w zakresie prawidłowości i w tym przypadku skuteczności doręczenia przesyłki z tytułami wykonawczymi. Stąd stanowisko organu stwierdzające, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w tych okolicznościach uznać należy za przedwczesne. Nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia zarzutów nie zależy od uznania organu, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Nie mniej podstawą takiego rozstrzygnięcia jest ustalenia nie budzące wątpliwości, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.