VIII SA/Wa 159/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska- Gwiazda, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M.-S. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek w zaległości w płatności opłaty abonamentowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r. [...] Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "KRRiT" lub "organ"), działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 oraz z 2015 r. poz. 1324; dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych") w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "k.p.a"), - odmówiła umorzenia odsetek w zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości [...] zł . Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Pismem z [...] grudnia 2015 r. (data wpływu wniosku do organu) Pani M. M.- [...] (dalej: "skarżąca") wystąpiła do KRRiT o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia braku zobowiązania z tytułu opłat za odbiornik radiowotelewizyjny. KRRiT pismem z [...] sierpnia 2017 r.nr [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazała wniosek skarżącej w przedmiotowej sprawie do Poczty Polskiej S.A., jako organu właściwego. Organ wyjaśnił, że naliczanie wierzytelności w opłatach abonamentowych rtv pozostaje poza zakresem kognicji KRRiT. Organ może jedynie w ramach przysługujących mu uprawnień umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu, w wysokości wykazywanej przez wierzyciela, którym jest operator wyznaczony, tj. Poczta Polska S.A. W odpowiedzi na wniosek Poczta Polska S.A. w piśmie z [...] września 2017 r. nr [...] [...] skierowanym do skarżącej wyjaśniła, że w pismach z [...] czerwca 2016 r. nr [...] [...] oraz z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] [...] udzielono skarżącej informacji w kwestii podstaw prawnych i dokumentów, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległych opłat abonamentowych. Dosłano uwierzytelniony duplikat zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego z [...] lipca 2008 r., który stanowi dowód zarejestrowania odbiorników rtv. Ponadto Poczta Polska S.A. wskazała, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym skarżącej [...] figurują zaległości za okres: - od stycznia 2010 r. do czerwca 2015 r. objęte wystawionym tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] września 2015 r.; - od lipca 2015 r. do sierpnia 2017 r. w wysokości [...] zł plus odsetki naliczane na dzień dokonania wpłaty. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. (data nadania) skarżąca wystąpiła do KRRiT z wnioskiem o umorzenie odsetek od zaległości abonamentowych powstałych w okresie od 2010 r. do 2015 r. w wysokości [...] zł oraz o zawieszenie na czas rozpatrywania wniosku postępowania egzekucyjnego o numerze [...] z [...] września 2015 r. W uzasadnieniu wyjaśniła, iż była przekonana, że opłaty za abonament uiszczała matka, z którą skarżąca zamieszkuje. Wskazała, że aktualnie matka ma [...] lata i jest zwolniona z obowiązku opłat z tego tytułu. Ponadto oświadczyła, że gdyby otrzymała informację o wysokości zadłużenia miałaby możliwość zareagowania i uiszczenia opłaty. KRRiT pismem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] wezwała skarżącą do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które uzasadniają umorzenie odsetek w zaległości w opłacie abonentowej rtv. Organ wskazał, że takimi dowodami mogą być w szczególności: zaświadczenie o dochodach brutto lub aktualne zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzające bezrobocie z prawem lub bez prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, decyzja organu emerytalno-rentowego o wysokości pobieranej emerytury lub zaświadczenie z urzędu skarbowego o osiąganych dochodach lub kserokopia zeznania podatkowego PIT za ostatni rok, zaświadczenie potwierdzające liczbę osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe (z urzędu gminy, z administracji, z wyliczeń czynszowych), zaświadczenie o dochodach lub bezrobociu osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe, ewentualnie zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy finansowej lub rzeczowej, bądź inna dokumentacja potwierdzająca szczególną sytuację społeczną lub losową. Dodatkowo organ wyjaśnił, że złożenie wniosku o umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w opłacie abonentowej rtv nie powoduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego i organ nie informuje wierzyciela tj. Poczty Polskiej S.A. o toczącym się postępowaniu. To wierzyciel jest podmiotem właściwym do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległości w opłacie abonentowej rtv. W odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z [...] lutego 2018 r. (data nadania) skarżąca ponownie przytoczyła argumentację zawartą we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. Dodała, że w 2010 r. jej matka ukończyła [...] lat i w związku z tym zaniechała płacenia abonamentu, ponieważ uznały, że jest zwolniona z tego obowiązku. Nadmieniła, że odbiornik telewizyjny jest własnością matki. Do pisma załączyła kserokopię przekazu pocztowego z ZUS o wysokości emerytury pobieranej przez matkę – Panią K. D. oraz kserokopię zaświadczenia z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. KRRiT decyzją z [...] listopada 2018 r. [...] odmówiła umorzenia odsetek w zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2015 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazała na art. 10 ustawy z o opłatach abonamentowych i wyjaśniła, że w sprawie nie ma podstaw, by stwierdzić, że w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki, o których mowa w tym przepisie. W przypadku postępowań w przedmiocie przyznania ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, ciężar dowodu co do okoliczności warunkujących umorzenie bądź rozłożenie na raty należności, spoczywa w dużej mierze na wnioskodawcy. Rolą organu jest natomiast wskazanie stronie środków dowodowych, którymi może się posłużyć celem wykazania przesłanek warunkujących przyznanie ulgi lub wyjaśnienie kryteriów oceny przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Organ doszedł do przekonania, że argumentacja skarżącej wskazująca na fakt zamieszkiwania z matką w wieku 83 lat, będącą właścicielką odbiornika telewizyjnego nie stanowi szczególnego przypadku losowego, ani szczególnych względów społecznych, które przemawiałyby za umorzeniem odsetek w zaległości z tytułu abonamentu. Na wskazaną powyżej decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie ustawy o opłatach abonamentowych. Z uwagi na powyższe wniosła o zmianę decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że o istnieniu zobowiązania w postaci zaległości w płatności opłat abonamentowych dowiedziała się w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto nie otrzymała od Poczty Polskiej S.A. upomnienia o obowiązku uiszczenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz pisma o nadaniu numeru identyfikacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji wymaga stwierdzenia, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga w światle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że żądanie skarżącej zawarte we wniosku złożonym [...] grudnia 2015 r. do KRRiT dotyczyło wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia braku zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej w związku z prowadzonym przez Pocztę Polską S.A. postępowaniem egzekucyjnym. Skarżąca poprzez złożenie wniosku zamierzała uzyskać rozstrzygnięcie o nieistnieniu obowiązku opłaty abonamentowej objętej tytułem wykonawczym, na podstawie którego było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Uwzględniając powyższe wyjaśnić należy, że organem odpowiedzialnym za pobieranie opłat abonamentowych jest Poczta Polska S.A. Stąd wszelkie wątpliwości związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym powinny być kierowane do Poczty Polskiej S.A., której przysługują uprawnienia wierzyciela. KRRiT nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania egzekucji, ani też uprawnionym do merytorycznego rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm). KRRiT nie przyznano również uprawnień do uchylania wystawionych przez wierzyciela tytułów wykonawczych, ani do zawieszania postępowań egzekucyjnych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kompetencje polegające na pobieraniu opłat, prowadzeniu kontroli wykonywania rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej leżą w gestii operatora wyznaczonego jakim jest Poczta Polska. KRRiT nie posiada ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych rtv oraz nie pośredniczy w sporach pomiędzy abonentami a ww. instytucją. Podział kompetencji pomiędzy operatorem wyznaczonym, a KRRiT jest ścisły i wynika wprost z przepisów prawa (art. 6, 7, 8 ustawy o opłatach abonamentowych, wyrok WSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt. V SA/Wa 2967/16). KRRiT w ramach swoich uprawnień ustawowych może jedynie umorzyć lub rozłożyć na raty zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych. Z analizy przepisów ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że nie zawierają one regulacji, które mogłyby stanowić podstawę wydawania przez KRRiT decyzji rozstrzygających o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej i ich ewentualnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ww. ustawy KRRiT jest właściwa jedynie do wydawania decyzji o umorzeniu lub rozłożeniu na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu (wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt. II GSK 436/17; wyrok NSA z 28 lutego 2017 r., sygn. akt. II GSK 5757/16). W kwestii podniesionego w skardze zarzutu braku informacji od Poczty Polskiej S.A. o obowiązku uiszczenia zaległości w płatności opłat abonamentowych i nadaniu numeru identyfikacyjnego, stwierdzić trzeba, że z wyjaśnień Poczty Polskiej zawartych w piśmie z [...] września 2017 r. wynika, że pismami z [...] czerwca 2016 r. i [...] sierpnia 2017 r. udzielono skarżącej informacji dotyczących podstaw prawnych i dokumentów, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu opłat abonamentowych. Skarżąca otrzymała również uwierzytelniony duplikat zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Odnosząc się do decyzji organu o odmowie umorzenia odsetek w zaległości w płatności opłaty abonamentowej Sąd bada sprawę w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełnienia przez skarżącą przesłanek wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Wskazać jednocześnie należy, że złożenie przez skarżącą wniosku o umorzenie zaległych opłat abonamentowych wskazuje na to, że ich istnienie nie jest kwestionowane. Stosownie do art. 10 ust. 1 powołanej ustawy w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3 oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Jak wynika z brzmienia wskazanego przepisu sformułowanie "może" wskazuje, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Jednakże okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca (wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2017 r., sygn. akt. V SA/Wa 835/16). W ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował i ocenił dokumenty oraz wyjaśnienia przedstawione przez skarżącą i na tej podstawie - kierując się uznaniowością - odmówił umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej. Skarżąca nie wykazała bowiem, że w jej przypadku zachodzą szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. We wniosku o umorzenie należności wyjaśniła, że opłaty za abonament uiszczała matka będąca właścicielką odbiornika telewizyjnego, z którą skarżąca zamieszkuje. W związku z ukończeniem [...] lat matka skarżącej w 2010 r. zaprzestała uiszczania opłaty abonamentowej. Jednak jak wynika z dokonanych ustaleń to skarżąca jest zarejestrowana jako osoba posiadająca odbiornik radiowotelewizyjny. Ponadto jak sama przyznaje, nie prowadzi ze swoją matką wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca pomimo wezwania przez organ nie złożyła dokumentów potwierdzających wyjątkowe okoliczności, uprawniające do przyznania ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu abonamentu. Przedstawiła jedynie kserokopię przekazu pocztowego z ZUS o wysokości emerytury pobieranej przez matkę oraz kserokopię zaświadczenia z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającego uzyskanie przez matkę statusu kombatanta. Powołane przez skarżącą okoliczności nie mają waloru wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych, przypadków losowych. Tym samym nie spełniają przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Konkludując, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, ponieważ na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.