V SA/Wa 372/19
WyrokWSA w Warszawie2019-05-13
Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Arkadiusz Tomczak, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nienależnie uzyskana kwota części oświatowej subwencji ogólnej podlega zwrotowi, jeśli zawyżenie liczby uczniów/wychowanków wynikało z błędnych danych wprowadzonych do systemu informacji oświatowej, a dotyczyło osób, które miały skierowanie do placówki, ale nie korzystały z zakwaterowania w niej na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy?Ratio decidendi
Część oświatowa subwencji ogólnej jest naliczana na podstawie danych o liczbie uczniów i wychowanków według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. W przypadku wagi P34 (dotyczącej wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z zakwaterowania) konieczne jest faktyczne zakwaterowanie wychowanka w ośrodku do tego dnia. Samo skierowanie do placówki nie jest wystarczające do uwzględnienia wychowanka w subwencji, jeśli nie korzystał on z zakwaterowania w wymaganym terminie. W związku z tym, zobowiązanie do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty subwencji jest zasadne.Stan faktyczny
Urząd Kontroli Skarbowej stwierdził, że Powiat M. uzyskał nienależnie kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł z powodu zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 181,5043. Zawyżenie wynikało z błędnych danych wprowadzonych do systemu informacji oświatowej przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego – Gimnazjum Specjalnego w G., dotyczących 13 wychowanków, którzy mieli skierowanie, ale nie korzystali z zakwaterowania na dzień 30 września 2010 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję zobowiązującą Powiat do zwrotu tej kwoty. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi Powiatu M. (dalej także: "strona" lub "skarżący") jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł.
Stan faktyczny przedmiotowej sprawy przedstawia się następująco:
Urząd Kontroli Skarbowej w B. przeprowadził u skarżącego kontrolę w
zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część
oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2011 rok. W wyniku tej
kontroli stwierdzono, iż na skutek błędnych danych wykazanych w systemie informacji
oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. w Młodzieżowym Ośrodku
Wychowawczym – Gimnazjum Specjalne w G. nastąpiło zawyżenie liczby
uczniów przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów, a w rezultacie uzyskanie przez
Powiat M. nienależnie kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok w
wysokości 856.157,82 zł.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r. wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z
2014 r., poz. 1115; dalej: u.d.j.s.t.) i art. 104 § 1 k.p.a., Minister Finansów zobowiązał
Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji
ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia
2015 r. utrzymał w mocy decyzję własną. Organ podkreślił, że wskutek wykazania
błędnych danych w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym "[...] " w G. , a
w tym Gimnazjum Specjalnym w G. zawyżono o 14 liczbę uczniów ogółem oraz
liczbę uczniów przeliczonych wagami P1, P2, P26 i P40, a także zawyżono o 13 liczbę
wychowanków przeliczonych wagą P34. Łącznie nastąpiło zawyżenie liczby uczniów
przeliczeniowych o 181,5043 uczniów.
Minister podkreślił, że skarżącemu Powiatowi przyznano część ogólną subwencji
ogólnej w wysokości 12.023.358 zł. Bez uwzględnienia 181,5043 uczniów
przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi 11.167.200,18 zł. Zatem
kwotę 856.157,82 zł, stanowiącą różnicę między kwotą części oświatowej subwencji
ogólnej, którą Powiat otrzymał na rok 2011, a kwotą ustaloną na podstawie
skorygowanych danych, organ uznał za nienależną.
Organ stwierdził, że za wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego
uznaje się osobę przyjętą do placówki i z dniem przyjęcia wpisaną do księgi
wychowanków. W ocenie organu, algorytm podziału subwencji nie uwzględniał
wychowanków, którzy zostali skierowani do placówki, a do niej nie przybyli. Z tego
powodu wychowankiem nie była osoba skierowana do młodzieżowego ośrodka
wychowawczego oraz niewpisana do księgi wychowanków. Organ podkreślił, iż
obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości finansowania osób niebędących
wychowankami młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Dodatkowo wskazał, iż w
przypadku nieletniego wychowanka, który został skierowany, ale jeszcze nie przybył do
ośrodka i w związku z tym nie został ujęty w systemie informacji oświatowej według
stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia subwencji, jednostka
samorządu terytorialnego może wystąpić z wnioskiem o przyznanie środków z rezerwy
części oświatowej subwencji ogólnej.
Dalej Minister zaznaczył, że Dyrektor Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego –
Gimnazjum Specjalnego w G. podał do systemu informacji oświatowej stan
niezgodny z faktyczną liczbą uczniów, bowiem 14 uczniów – na dzień 30 września
2010 r. – nie realizowało obowiązku szkolnego. Wobec powyższego Minister –
podobnie jak we wcześniejszym postępowaniu – uznał, iż zawyżono o 14 uczniów
liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczanych wagą P1, P2, P26 i P40.
Ponadto dyrektor ww. ośrodka w wadze P34 nieprawidłowo wykazał w systemie
informacji oświatowej 13 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2010 r. nie
korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku (tj. 7 nieletnich nie zostało w ogóle
doprowadzonych do ośrodka oraz 6 nieletnich zostało doprowadzonych do ośrodka po
dniu 30 września 2010 r.), tym samym zawyżając liczbę wychowanków przeliczanych
wagą P34 o 13 wychowanków.
Organ podniósł, iż dane te zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa
Edukacji Narodowej z dnia 20 maja 2015 r. nr [...], z dnia 27
sierpnia 2015 r. nr [...], z dnia 6 listopada 2015 r. nr
[...] oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w
B. z dnia 21 stycznia 2015 r. Ponadto wzięto pod uwagę wyjaśnienia Powiatu
M. przedstawione w pismach z dnia 24 czerwca 2015 r., z dnia 28 września
2015 r., z dnia 13 października 2015 r. oraz z dnia 27 listopada 2015 r.
W skardze na ww. decyzję Ministra Finansów skarżący podniósł zarzuty
naruszenia:
1) prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra
Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części
oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.
U. z 2011 r., nr 249, poz. 1659) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek
błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych
wskazanych na dzień 30 września 2010 r. przez dyrektora Młodzieżowego Ośrodka
Wychowawczego - Gimnazjum Specjalnego w G. zawyżono liczbę uczniów
przeliczeniowych łącznie o 181,5043 uczniów;
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik
sprawy, tj.
art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie
sprawy w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie
budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
- art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom w sposób właściwy przesłanek,
którymi kierował się organ przy wyjaśnieniu sprawy,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób
nieobiektywny, niewyczerpujący,
- art. 80 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób noszący
znamiona dowolności a nie swobody,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów dotyczących uzasadnienia
decyzji.
W uzasadnieniu skargi Powiat podkreślił, że liczba wychowanków wykazana na
dzień 30 września 2010 r. w systemie informacji oświatowej nie jest, jak podaje Minister
"de facto liczbą miejsc w ośrodku", ale stanowi liczbę faktycznie zajętych przez
wychowanków miejsc w Ośrodku. Przyjęcie skierowania i wpisanie do księgi
wychowanków stanowi gwarancję, że już z chwilą przybycia wychowanek ma
zapewnione miejsce w Ośrodku i zostanie objęty opieką i pomocą.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał
stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 332/16 Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Finansów z [...] grudnia
2015 r. W ocenie WSA stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie był bezsporny, a istota
sporu sprowadzała się do oceny czy o wychowanku młodzieżowego ośrodka
wychowawczego w rozumieniu art. 90 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o
systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) można mówić od daty
skierowania tej osoby do ośrodka, czy też od daty stawienia się jej w ośrodku zgodnie
ze skierowaniem; a w konsekwencji, czy skarżący pobrał dotację dla niepublicznej
placówki oświatowej za 2011 rok w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotyczyła ona
13 osób, które posiadały skierowania do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego –
Gimnazjum Specjalnego w G. , ale nie korzystały z zakwaterowania, i w związku
z tym, czy organy orzekające w sprawie uprawnione były do określenia przypadającej
do zwrotu kwoty nadmiernie pobranej dotacji wraz z odsetkami na podstawie przepisów
ustawy o finansach publicznych.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 252 ust 1 ustawy o finansach publicznych
dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego
1. wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2. pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
– podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla
zaległości podatkowych w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności o których
mowa w pkt 1 lub pkt 2.
WSA podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym w 2011 r. brak jest regulacji,
która wskazywałaby wprost, jakie okoliczności decydują o tym, od kiedy dana osoba
jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej
osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy też przybycie (wpisanie
do księgi wychowanków).
Wyjaśniając tę kwestię Sąd I instancji podniósł, że regulacje dotyczące zasad
dotowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte m.in. w art. 90
ust 3 a), 3 d) i 4 ustawy o systemie oświaty.
Sąd I instancji za trafną uznał argumentację Powiatu, iż o uznaniu nieletniego za
wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje skierowanie tej osoby
do ośrodka. Wniosek taki wywiódł z treści § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra
Edukacji Narodowej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania,
przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku
wychowawczym (Dz. U. nr 296, poz. 1755).
WSA zauważył ponadto, że – wobec braku stosownych uregulowań w stanie
prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie – na prawidłowość powyższego
stanowiska wskazują regulacje prawne, które z uwagi na ich późniejsze wejście w życie
nie mają zastosowania w sprawie, tj. § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania
placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz
wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych
placówkach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1872), zgodnie z którym nieletni, wobec którego sąd
rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się
wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez
dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka,
zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października
1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r. poz. 382 oraz z 2015 r.
poz. 1418 i 1707).
Minister Rozwoju i Finansów wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która
wyrokiem NSA z dnia 14 listopada 2018 r. Sygn. akt I GSK 1662/18 została
uwzględniona, a wyrok Sądu I instancji uchylony. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA
uznał za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów
procesowych art. 141 § 4 p.p.s.a i art. 134 §1 p.p.s.a.
Zdaniem NSA zasadny był również zarzut kasacyjny związany z wadliwością
zaskarżonego wyroku związany z nieuprawnionym przyjęciem przez WSA jako podstaw
prawnych wydanego wyroku przepisów prawa, które nie stanowiły podstawy prawnej
rozstrzygnięcia Ministra Finansów w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. ani też w decyzji
ją poprzedzającej, tj. w decyzji z dnia [...] września 2015 r. oraz nie zostały objęte
zarzutami podniesionymi przez Powiat M. w skardze do WSA.
Sąd I instancji dokonał analizy prawnej i wyjaśnienia podstaw prawnych
niewpisujących się w stan faktyczny sprawy, tj. przywołał i przeanalizował przepisy
dotyczące dotacji udzielanych z budżetu jednostek samorządu terytorialnego w sytuacji,
gdy wydane decyzje Organu i przedmiot sprawy dotyczyły części oświatowej subwencji
ogólnej za rok 2011.
NSA podkreślił, że materialnoprawną podstawę wydania przez Ministra Finansów
decyzji zobowiązującej Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części
oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.
Sąd I instancji – w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego wyroku – z
niewyjaśnionych przyczyn nie uwzględnił powyższego przepisu, wskazując natomiast
art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, który w przedmiotowej sprawie nie
znajduje zastosowania. Przepis ten zawiera bowiem regulacje w zakresie dotacji
udzielanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, a nie subwencji udzielanej
jednostkom samorządu terytorialnego z budżetu państwa.
Dalej NSA zaznaczył, że skardze do WSA w Warszawie Powiat M. , zarzucił
zaskarżonej decyzji naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego i przepisami wykonawczymi oraz art. 7,
8, 11 i 77 § 1 oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji nie odniósł się do powyższych
zarzutów stwierdzając jednocześnie – że "skarga zasługuje na uwzględnienie".
Odnosząc się do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty naruszenia prawa
materialnego art. 252 ust. 1 ust. 3 – ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych (Dz. U. z 2003 poz. 885 ze zm.) i art. 90 ust. 3a, ust. 3d i ust. 4 ustawy z
dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.)
poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy nie były one podstawą orzekania
organu administracji i nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie,
Podsumowując NSA stwierdził, że skarga kasacyjna jako usprawiedliwiona podlega
uwzględnieniu, co oznacza uchylenie na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania
celem dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle przepisów
stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 (NSA
omyłkowo wskazał tu art. 37 ust. 2) i art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. w zw. z § 3 rozporządzenia
MEN z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej
subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. nr 249,
poz. 1659) oraz ust. 2 pkt 5 i ust. 8 załącznika do tego rozporządzenia. NSA podkreślił,
że przedmiotem kontroli sądu I instancji będzie zatem sporne w sprawie zagadnienie,
jak w świetle ww. przepisów przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej, w
zakresie możliwości zastosowania opisu wagi P 34 ze wskazanego wyżej załącznika do
rozporządzenia MEN z dnia 16 grudnia 2010 r., rozumieć należy pojęcie wychowanka
młodzieżowego ośrodka wychowawczego, który korzysta z zakwaterowania w tym
ośrodku.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem
z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1662/18, uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 15
marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 332/16, przekazując niniejszą sprawę do ponownego
rozpoznania.
Powyższe oznacza konieczność zastosowania art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a.,
zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią
prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie
wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd I instancji,
ponownie rozpoznając sprawę, nie może nie dostosować się do zapatrywania
prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W związku z powyższym wskazać należy, że w ocenie Sądu organ nie naruszył art.
37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki
samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej,
minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do
zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała
wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata
poprzedzające rok budżetowy.
Jak już podkreślono wcześniej, Minister Finansów orzekł o zwrocie nienależnie
uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 856.157,82 zł
w związku z tym, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie na skutek zawyżenia liczby
uczniów/wychowanków, w poszczególnych wagach, co spowodowało zawyżenie liczby
tzw. uczniów przeliczeniowych o 181,5043 uczniów.
Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011 między poszczególne
jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej
zgodnie z art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., tzn. według algorytmu określonego w załączniku do
rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu
podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w
roku 2011, dysponując bazą danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w
Systemie Informacji Oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. i na dzień
10 października 2010 r. Algorytm przewidywał m.in. odrębne wagi P1, P2, P26, P40 i
P34 przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie, wykazani w systemie
informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r.
Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa
obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej.
Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy
danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi
zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten,
stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 1 lit. h) ustawy o sio powinien obejmować między innymi
zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z
poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według
specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa
w art. 71b ust. 3-3b uso, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok
nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane
według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy o sio).
Zgodnie z ust. 8 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 16
grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla
jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011, określona w ust. 2 statystyczna liczba
uczniów (Ur,i) łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów (Uu,i), a także określone
liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających
(Uz,i), podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu
informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września
2010 r. i dzień 10 października 2010 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części
oświatowej (SOi).
Powołane wyżej regulacje nie nastręczają problemów interpretacyjnych, a ich
zastosowanie było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych.
Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa podstawą do naliczenia dla jednostek
samorządu terytorialnego kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011
stanowiły zawarte w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów i
wychowanków albo dzieci i młodzieży wg stanu na dzień 30 września 2010 r. i dzień 10
października 2010 r.
Prawidłowo zatem Minister Finansów przyjął, że na dzień 30 września 2010 r.
statystyczna liczba uczniów, a także określone liczebności wychowanków uprawnionych
lub korzystających, podlegały weryfikacji przez szkoły/placówki do aktualnego stanu
wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego, tj.
roku szkolnego 2010/2011. Zaś dane w bazach danych oświatowych podlegają
aktualizacji i przekazaniu wg stanu na dzień 31 marca i dzień 30 września każdego
roku. Zmiana danych o liczbie uczniów (dzieci/młodzieży, wychowanków) wykazanych
w systemie informacji oświatowej po 30 września - zgodnie z przepisami - nie jest
uwzględniana przy ustaleniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Nie miała więc
wpływu na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej określonej na dany rok
w ustawie budżetowej.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że data 30 września jest nie tylko dniem
sprawozdawczym dla celów wyliczenia kwot części oświatowej subwencji ogólnej, ale
także datą, do której wychowanek winien być zakwaterowany w młodzieżowym ośrodku
wychowawczym. W świetle powyższego prawidłowo organ przyjął datę 30 września
2010 r. do ustalenia wysokości należnej Powiatowi M. części oświatowej
subwencji ogólnej.
W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej ustalana jest na podstawie
danych według stanu na dzień 30 września 2010 r., warunków do uwzględnienia przy
naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej nie spełniało m.in. 13 wychowanków
Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego "[...] " w G. , a w tym Gimnazjum
Specjalnym w G. przeliczonych wagą P34. Łącznie nastąpiło zawyżenie liczby
uczniów przeliczeniowych o 181,5043 uczniów. Przyczyną zawyżenia było wykazanie w
systemie, jako wychowanków młodzieżowego ośrodka wychowawczego, korzystających
z zakwaterowania nieletnich osób, które nie korzystały z zakwaterowania na dzień 30
września 2010 r. (7 nieletnich nie zostało w ogóle doprowadzonych do ośrodka oraz 6
nieletnich zostało doprowadzonych do ośrodka po dniu 30 września 2010 r.)
W ocenie Sądu Minister prawidłowo orzekł w zakresie ww. wychowanków
młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy korzystają z zakwaterowania w tych
ośrodkach (waga P34 – dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych,
którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach).
W tym miejscu należy wskazać, że do listopada 2018 r. istniał spór w orzecznictwie
jak należy stosować powyższą wagę P34. Czy do zastosowania tej wagi wystarczające
jest tylko skierowanie do ośrodka (por. np. wyrok NSA z 21 listopada 2017 r., sygn. akt II
GSK 2125/17), czy też konieczne jest aby nieletni faktycznie znaleźli się w ośrodku co
najmniej w dniu 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy (w niniejszej sprawie
30 września 2010 r.). Obecnie po rozstrzygnięciu jednolicie tych spraw przez Naczelny
Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach zapadłych w dniach 15 i 16 listopada 2018 r.
(por. m.in. I GSK 2423/18, I GSK 2999/18, I GSK 1155/18, I GSK 2377/18 i inne –
dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), ta kwestia nie budzi już żadnych wątpliwości i do
zastosowania wagi P34 konieczne jest oprócz skierowania do ośrodka, faktyczne
zakwaterowanie wychowanka.
W ocenie Sądu zatem, aby zastosować wagę P34 konieczne jest aby wychowanek
stawił się do ośrodka i został w nim zakwaterowany. Samo skierowanie nie wypełnia
dyspozycji tej wagi, gdyż dla jej zastosowania koniecznym jest zakwaterowanie
wychowanka, w omawianej sprawie, do dnia 30 września 2010 r.
W tym miejscu sąd w całości akceptuje tezy zawarte w wyroku Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 30 maja 2018 r., I GSK 879/18, który jednoznacznie wskazał,
że z opisu wagi P34 wynika, że cyt. "przy przypisywaniu tej wagi istotne jest to, czy
wychowanek młodzieżowego ośrodka wychowawczego korzysta z zakwaterowania w
ośrodku. Inaczej rzecz ujmując waga P34 może być zastosowana tylko do tych
wychowanków, którzy zostali skierowani a następnie przyjęci do młodzieżowego
ośrodka wychowawczego, a w konsekwencji w nim zakwaterowani. Nie wymaga przy
tym szerszego wywodu, że pojęcie "korzystają z zakwaterowania" należy rozumieć w
ten sposób, że chodzi tu o tymczasowe, tj. obejmujące okres pobytu w młodzieżowym
ośrodku wychowawczym, korzystanie z pomieszczeń mieszkalnych znajdujących się w
tym ośrodku".
W sprawie niewątpliwie ustalono, że 13 wychowanków na dzień 30 września 2010 r.
Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego "[...] " w G. nie korzystało z
zakwaterowania w tym ośrodku. Wobec powyższego niezastosowanie do nich wagi P34
i skorygowanie w tym zakresie wysokości części oświatowej subwencji ogólnej
przypadającej dla strony w roku 2011 jest prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny także w powołanym wyżej wyroku zasadnie
zauważył również, że z uwagi na opis wagi P34 cyt. "kwestią zasadniczą przy
wprowadzaniu danych do systemu informacji oświatowej w 2010 r. nie było to kiedy
nieletni skierowany do młodzieżowego ośrodka wychowawczego stawał się
wychowankiem, lecz to, że wychowanek korzystał z zakwaterowania w tym ośrodku.
Innymi słowy niezależnie od tego czy nieletni stawał się wychowankiem z chwilą
otrzymania przez kierownika ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania
nieletniego do ośrodka, czy też dopiero z chwilą przyjęcia do tego ośrodka, to
uwzględnienie takiego wychowanka w systemie informacji oświatowej z wagą P34 było
możliwe tylko wówczas, gdy został już przyjęty do ośrodka i korzystał w nim z
zakwaterowania". Powyższe Sąd w składzie orzekającym w całości akceptuje i
wskazuje, że treść opisu wagi P34 jest jasna i nie wymaga żadnych zabiegów
interpretacyjnych. Tym samym podmiot zobowiązany do wpisywania danych do
systemu informacji oświatowej nie powinien mieć żadnych wątpliwości, jacy
wychowankowie mogą być ujęci w wadze P34. Tym samym, wbrew twierdzeniom
skarżącego, organ orzekający prawidłowo zinterpretował pojęcia mające znaczenie dla
sprawy. Strona natomiast przy interpretacji pojęcia wychowanka pomija kwestię
związaną z koniecznością zakwaterowania tego wychowanka, co miało niewątpliwie nie
miało miejsca na dzień 30 września 2010 r.
Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 5
u.d.j.s.t. należało uznać za niezasadny.
Należy też wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 u.s.o. wskazuje, że środki niezbędne na
realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego
zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn.
akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem
finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika
jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być
pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że "sposób rozliczenia i rozdziału
części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych
na realizację zadań oświatowych". Natomiast środków na utrzymanie podnoszonej w
skardze "gotowości" do przyjęcia nieletniego, skarżący winien szukać w swych
dochodach własnych (por. WSA w Warszawie z 3 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa
12/15).
Mając powyższe na względzie zasadnym było zobowiązanie skarżącego do zwrotu
nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r.
Zdaniem Sądu także pozostałe zarzuty – dotyczące naruszenia przepisów
postępowania – nie znajdują uzasadnienia. Zaznaczyć przy tym należy, że w sprawie
sporny nie jest stan faktyczny, tylko jego ocena w kontekście obowiązujących przepisów
prawa.
Odnosząc się do powołanych w skardze zarzutów proceduralnych wskazać należy,
że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu
lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego
wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z powyższą zasadą
koresponduje art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest
obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W
ocenie Sądu z powyższego organ w całości się wywiązał, zebrał cały materiał
dowodowy (w sprawie nie jest sporne, że 13 wychowanków zostało zakwaterowanych
po 30 września, sporna jest jedynie ocena tego stanu faktycznego) i ten materiał
dowodowy, w ocenie Sądu, w sposób prawidłowy ocenił nie wychodząc przy tym poza
ramy nakreślone treścią art. 80 k.p.a. Minister szczegółowo odniósł się do twierdzeń
skarżącego, zasadnie uznając je za nietrafne. W zaskarżonej decyzji organ przytoczył
podstawy prawne rozstrzygnięcia, wyjaśnił je i zasadnie uznał, że skarżący nienależnie
uzyskał część oświatową subwencji ogólnej za rok 2011. Przedstawiona przez organ
argumentacja jest logiczna i spójna, oparta przede wszystkim na przepisach prawa
powszechnie obowiązującego, a także na orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W
związku z tym należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonej nie narusza art. 107 § 3
k.p.a.
Należy też podkreślić, że nieodpowiadające oczekiwaniom strony rozstrzygnięcie
sprawy, zwłaszcza, gdy chodzi o ustalenie wysokości zobowiązania pieniężnego, nie
stanowi o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników
do władzy publicznej, czy też o naruszeniu zasady przekonywania. Tym samym
bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi są
niezasadne. Ponadto Sąd nie stwierdził żadnego innego naruszenia przepisów prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
W tym stanie rzeczy, uznając decyzję za prawidłową, działając na podstawie art.
151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło