IV SA/Po 63/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk –Marciniak (spr.) Sędzia WSA Anna Jarosz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 17 września 2018r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku wznowionego postępowania: 1) uchyliło decyzję tut. Kolegium z dnia 20 października 2015r., znak: [...] 2) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2015r., znak: [...] oraz 3) odmówiło przyznania M. S. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu odzieży jesienno-zimowej (tj. spodni, kurtki i obuwia) oraz rusztu do pieca typu "cyganek". W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podał, iż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej - Strona otrzymywała świadczenie rehabilitacyjne, w związku z czym M. S. przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Od powyższej decyzji M. S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w przewidzianym do tego terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 listopada 2018 r., Nr [...], ponownie: 1) uchyliło decyzję tut. Kolegium z dnia 20 października 2015r., znak: [...] 2) uchyliło decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2015r., znak: [...] oraz 3) odmówiło przyznania M. S. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu odzieży jesienno-zimowej (tj. spodni, kurtki i obuwia) oraz rusztu do pieca typu "cyganek. W swoim uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2015 r. M. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup odzieży jesienno-zimowej (tj. spodni, kurtki i obuwia), rusztu do pieca typu "cyganek" oraz na zakup biletów autobusowych. Decyzją z dnia 17 września 2015r., organ I instancji przyznał dofinansowanie do zakupu odzieży jesienno-zimowej (tj. spodni, kurtki i obuwia) oraz rusztu do pieca typu "cyganek" w wysokości [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy - decyzją tut. Kolegium z dnia 20 października 2015r., znak: [...] Strona zaskarżyła ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016r., sygn. akt IV SA/Po [...] uchylił obie decyzje - w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup biletów autobusowych. W pozostałym zakresie decyzje zostały prawomocne. W dniu 4 stycznia 2016r. do siedziby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2015r., z którego wynika, iż w miesiącu lipcu 2015r. - a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego, M. S. otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne. Fakt otrzymywania przez Stronę świadczenia rehabilitacyjnego był nieznany organowi w dniu wydania decyzji. Na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Z zebranej w sprawie dokumentacji dotychczas wynikało, iż dochód M. S. stanowi zasiłek stały w wysokości [...] zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek celowy, tj. w lipcu 2015r. Strona otrzymała świadczenie rehabilitacyjne w wysokości [...] zł netto. W ocenie organu bezsporne jest, że M. S. przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, a zatem należało odmówić przyznania Stronie zasiłku celowego. Kolegium w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podtrzymało swoje stanowisko, iż należało uchylić decyzję tut. Kolegium z dnia 20 października 2015r., znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2015r., znak: [...], a także rozstrzygnąć sprawę co do istoty, czyli w tym przypadku odmówić M. S. przyznania zasiłku celowego. Skargę do Sądu na powyższą decyzję oraz decyzję SKO z dnia 17 września 2018 r. wywiódł M. S.. Skarżący zważył, iż decyzją SKO w K. z dnia 21 listopada 208 r. uchylono po raz drugi to, co już zostało uchylone decyzją SKO w K. z dnia 17 września 2018 r. W Jego ocenie nie uchyla się czegoś co nie istnieje lub wcześniej zostało wyeliminowane z obrotu, jak to poczyniło SKO w K., naruszając przepisy k.p.a. Ponadto o nowych okolicznościach organ wiedział dużo wcześniej przed wydaniem decyzji, tj. w 2014 roku. W odpowiedzi na skargę SKO w K. podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się o tyle skuteczna, że doprowadziła do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z przestrzeni prawnej. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) zwana dalej p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 p.p.s.a. wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W. 2011, s. 672). Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W przedmiotowej sprawie, Sąd dopatrzył się wad decyzji skutkujących koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza porządek prawny regulowany między innymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Regulacja prawna zawarta w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. stanowi katalog zamknięty rodzajów decyzji, jakie może wydać organ odwoławczy. Innymi słowy, organ odwoławczy nie może wydać decyzji o innym brzmieniu sentencji niż wymienione w ww. artykule. W tym miejscu przyjdzie wskazać, że w myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej po raz pierwszy przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W tym przypadku oparcie środka zaskarżenia na założeniu niedewolutywności uzasadniane jest względami strukturalnymi (na ministrach kończy się tok instancji administracyjnych), a w odniesieniu do samorządowych kolegiów odwoławczych - dążeniem do zagwarantowania szerokiej samodzielności organom samorządu terytorialnego. Należy podkreślić, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy spełnia określone w art. 78 Konstytucji RP wymagania konstytucyjne zaskarżalności orzeczeń i decyzji "pierwszoinstancyjnych", zaś jego wprowadzenie w założeniu ma łagodzić brak gwarancji procesowych spowodowany odstępstwem od zasady dwuinstancyjności postępowania. Cechą sine qua non postępowania drugoinstancyjnego jest to, że toczy się ono przed innym organem niż ten, który rozpoznawał sprawę pierwotnie. Tymczasem postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.) jest ponownym rozpoznaniem sprawy przez ten sam organ administracyjny, który wydał zaskarżoną decyzję, wzorowanym jedynie na postępowaniu odwoławczym, z istotnymi wszakże zmianami (przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się w tym postępowaniu jedynie odpowiednio). Bez wątpienia nie mają w nim zastosowania przepisy dotyczące trybu wnoszenia odwołania (art. 129 § 1 i art. 133 k.p.a.), możliwości dokonywania autokontroli przez organ odwoławczy (art. 132), przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji (art. 136), a także dotyczące kasacyjnych uprawnień decyzyjnych organu odwoławczego - art. 138 § 2 k.p.a.. (patrz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 1803/15, LEX nr 2514146). W przedmiotowej sprawie SKO w K. po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpoznanie sprawy wydało identyczne rozstrzygnięcie jak w decyzji własnej z dnia 17 września 2018 r. Takie rozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc w sposób, którego nie przewiduje art. 138 § 1 k.p.a. stanowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej i jest podstawą stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 2 p.p.s.a.