I SA/Wa 22/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2019 r. sprawy ze skargi J. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 80/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...] tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. N. sumę pieniężną w kwocie [...] ([...] tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 2 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 80/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. N. z [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako " [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 11 lutego 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 11 czerwca 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 80/14. Następnie pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 80/14. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] grudnia 2018 r., J. N. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie powyższego wyroku i wniosła o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sprawa nie została załatwiona do dnia dzisiejszego pomimo wydania wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, dwukrotnego ukarania organu grzywnami w wysokości [...] zł oraz [...] zł oraz uprzedniego wezwania organu do wykonania wyroku. Skarżąca wskazała również, że długotrwała bezczynność organu negatywnie oddziałuje na jej zdrowie. Podniosła, że jest osobą w podeszłym wieku (76 lat), samotną i bezdzietną, a przyznanie jej sumy pieniężnej stanowiłoby dla niej swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną długim okresem oczekiwania na zakończenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na zapadłe w sprawie wyroki sądu z 28 października 2015 r. i 26 kwietnia 2017 r. wymierzające organowi grzywny za niewykonanie wyroku. Podniósł, że aktywność procesowa strony w niniejszej sprawie koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnej. Postępowanie przed organem I instancji wymaga analizy kompletnej dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, którą w zasadzie organ ten nie dysponował wystarczająco długo, a od czasu przekazania ich do sądu przy piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. (tj. ponad 1,5 roku) w ogóle nie dysponował. Organ wskazał również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do tut. Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 80/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako " [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 11 lutego 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 11 czerwca 2015 r. Sąd wymierzył też wyrokiem z dnia 28 października 2015 r. grzywnę organowi za niewykonanie ww. orzeczenia sądowego w wysokości [...] zł, a następnie wyrokiem z 26 kwietnia 2017 r. - grzywnę w wysokości [...] zł. Ponadto, pismem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca wezwała Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku z 2 lipca 2014 r. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku sądu i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Zdaniem Sądu, skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc pod uwagę czteroletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości [...] zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Przy czym, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 80/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia terminu wyznaczonego wyrokiem z 2 lipca 2014 r., zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzające grzywnę, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu [...], a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Za zasadny Sąd uznał również wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem tej sumy w kwocie [...] zł. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ oraz okoliczność niepodejmowania przez organ czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Z tych względów, jak też mając na uwadze kompensacyjną funkcję tego środka prawnego, nie będącego jednakże świadczeniem ściśle odszkodowawczym, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwocie [...] złotych. Wynikające z tego tytułu obciążenie finansowe organu, w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną ([...] zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić także funkcję dyscyplinującą organ do zakończenia zawisłego przed nim postępowania o przyznanie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.).