II GSK 1505/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-16
Skład orzekający: Andrzej Skoczylas, Dorota Dąbek, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna zrzeszająca przewoźników drogowych może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób, jeśli wykaże, że jej cele statutowe i interes społeczny uzasadniają taki udział?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie ocenił przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że cele statutowe stowarzyszenia i interes społeczny nie uzasadniają jego udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na wykonywanie przewozów drogowych osób. NSA stwierdził, że udział organizacji społecznej w takim postępowaniu jest uzasadniony celami statutowymi i przemawia za nim interes społeczny, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień i wyroku WSA.Stan faktyczny
Stowarzyszenie Prywatnego Transportu Samochodowego "B." złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) odmówił dopuszczenia stowarzyszenia, uznając, że nie wykazało ono istnienia interesu społecznego ani uzasadnienia celami statutowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę stowarzyszenia na postanowienie GITD. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego i utrzymane nim w mocy postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a także zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Prywatnego Transportu Samochodowego "B." w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 46/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Prywatnego Transportu Samochodowego "B." w Lublinie na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 października 2018 r. nr BP.5530.77.2018.0949.BTM.5969 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 31 sierpnia 2018 r., nr BTM.511.1187.2018.0081.20890; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Stowarzyszenia Prywatnego Transportu Samochodowego "B." w L. 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 46/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.P.T.S. "B." w L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ) z 23 października 2018 r., nr BP.5530.77.2018.0949.BTM.5969, w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 7 sierpnia 2018 r. S.P.T.S. ."B." w L. (dalej: stowarzyszenie) złożyło wniosek o dopuszczenie na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób na linii Bydgoszcz-Berlin, wszczętym na wniosek F.P.sp. z o.o. w W.e (dalej: przewoźnik). Stowarzyszenie uzasadniło swój wniosek istnieniem interesu społecznego przejawiającego się w trosce o zdrowie i bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo w ruchu drogowym, w trosce o zdrowie i życie pasażerów komunikacji regularnej w krajowym transporcie drogowym, w racjonalnym pojmowaniu kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym, w pełnym zaspokajaniu potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych i potencjalnych pasażerów na tej linii regularnej, w podwyższaniu jakości i standardu, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów i w zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób.
Postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r. GITD odmówił stowarzyszeniu udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.
W dniu 20 września 2019 r. stowarzyszenie złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem.
Postanowieniem z 23 października 2018 r. organ utrzymał w mocy postanowienie z 31 sierpnia 2018 r.
Organ uznał, że stowarzyszenie nie wykazało aby jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniały udział w postępowaniu wszczętym na wniosek przewoźnika. W uzasadnieniu organ przytoczył cele statutowe stowarzyszenia określone w § 6 statutu tj.: integracja osób prowadzących działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób; popieranie i propagowanie nowoczesnych i na wysokim poziomie zorganizowanych form wykonywania prywatnych usług transportowych; kreowanie pozytywnej opinii o działalności przedsiębiorców wykonujących transport drogowy osób; zwalczanie nieuczciwej konkurencji w środowisku świadczącym usługi transportu drogowego osób oraz nawiązując do § 7 statutu podkreślił, że powyższe cele stowarzyszenie realizuje poprzez organizowanie wspólnych przedsięwzięć mających ułatwić i doskonalić świadczenie usług, a także występowanie o wszczęcie oraz przystępowanie do toczących się postępowań administracyjnych w warunkach określonych obowiązującymi przepisami prawa.
Zdaniem organu cele statutowe stowarzyszenia nie mają żadnego związku z przedmiotem postępowania wszczętego na wniosek przewoźnika, bowiem każdy z tych celów dotyczy działalności w zakresie transportu drogowego wykonywanego na już istniejącej linii komunikacyjnej. Przedmiotem postępowania jest udzielenie zezwolenia na wykonywanie przewozów osób na linii regularnej Bydgoszcz-Berlin, na której spółka nie posiada jeszcze zezwolenia na wykonywanie przewozów osób. Cele statutowe stowarzyszenia będą miały zatem związek z wykonywaniem usług na tej linii dopiero po rozpoczęciu wykonywania przewozów osób, po uprzednim uzyskaniu przez spółkę zezwolenia na ich wykonywanie.
Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając powołaną decyzję GITD. W ocenie stowarzyszenia organ rozpatrując wniosek nie kierował się przesłankami z art. 31 § 1 k.p.a., dlatego też dokonał nieprawidłowej oceny wniosku i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Zdaniem stowarzyszenia interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu został wyczerpująco wykazany i jest to przede wszystkim sprawowanie racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i działaniem organów administracji.
WSA wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji przytoczył w uzasadnieniu treść art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i stwierdził, że przesłanki określone w tym przepisie, przemawiające za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu, muszą być spełnione łącznie. WSA wskazał, że organy ustaliły, iż stowarzyszenie spełnia pierwszą przesłankę z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. udział stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym dotyczy praw i obowiązków "innego podmiotu" - przewoźnika.
Zdaniem Sądu wnioskodawca nie spełnia jednak pozostałych dwóch przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odniesieniu do przesłanki interesu społecznego WSA wskazał, że we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu stowarzyszenie podało, że jest organizacją społeczną zrzeszającą przewoźników prowadzących działalność w zakresie transportu drogowego osób. Jako interes społeczny wskazano zainteresowanie pełnym zaspokojeniem potrzeb przewozowych dla wszystkich obecnych i potencjalnych pasażerów na poszczególnych liniach komunikacyjnych oraz podwyższanie jakości i standardu, a w szczególności bezpieczeństwa wykonywanych przewozów.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, stowarzyszenie nie przedstawiło argumentów, które uzasadniałyby jego uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu, trudno uwzględnić stanowisko skarżącego, opierające się na wywodach zawartych w wyrokach zapadłych w innych jego sprawach na gruncie art. 31 § 1 k.p.a.
Sąd wskazał, że obawy stowarzyszenia wyrażane w tym postępowaniu w zakresie zwalczania nieuczciwej konkurencji w powyższym zakresie są przedwczesne. Okoliczność tą dostrzegł także organ. Dlatego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do doszukiwania się interesu społecznego skarżącego właśnie na gruncie art. 22a ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 2200 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.t.d.).
W ocenie Sądu stowarzyszenie nie przedstawiło także innych przekonujących argumentów, wskazujących na istnienie interesu społecznego i uzasadniających jego uczestnictwo we wnioskowanym postępowaniu. Argumentem takim nie jest wskazywane przez stowarzyszenie ogólnikowe twierdzenie, że jego udział w przedmiotowym postępowaniu jest uzasadniony chęcią czuwania nad zachowaniem prawidłowej i bezpiecznej organizacji przewozów, zgodnej z interesem przewoźników i korzystających z ich usług pasażerów. Interes społeczny winien być wykazany w sposób konkretny i niewątpliwy, a więc poprzez określenie, jakiego rodzaju wartości istotne i ważne ze społecznego punktu widzenia, podlegałyby ochronie w danym postępowaniu administracyjnym. Konkretyzacja interesu społecznego polega bowiem na wykazaniu, iż interes społeczny przekłada się na to konkretne postępowanie administracyjne, w tym wypadku na postępowanie w sprawie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów osób na określonej linii.
Zdaniem WSA potencjalne naruszenia prawa przez organ nie stanowią przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Określając w ten sposób interes społeczny, na podstawie tak ogólnie wskazanych przesłanek, skarżący musiałby być dopuszczony do każdego postępowania. Także sam fakt prowadzenia postępowania dotyczącego udzielenia zezwolenia na wykonywanie przewozów drogowych osób nie powoduje, że w interesie społecznym leży dopuszczanie do udziału w postępowaniu wszystkich organizacji społecznych, które zrzeszają przedsiębiorców prowadzących działalność w ww. zakresie. Organizacja społeczna powinna przynajmniej uprawdopodobnić, że swoim działaniem przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie.
Odnosząc się do przesłanki uzasadnionych celów statutowych organizacji, WSA stwierdził, że stowarzyszenie we wniosku złożonym w dniu 23 marca 2018r. przywołało postanowienia § 6 oraz § 7 pkt 4 Statutu, nie wskazując jednak sposobu ich zastosowania w konkretnych okolicznościach sprawy. Nie wyjaśniło dlaczego określone tam cele statutowe uzasadniają jego udział w tym konkretnym postępowaniu administracyjnym.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło naruszenie innych przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stowarzyszenie nie wskazało konkretnych uchybień organu w tym zakresie. Organ wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo wskazał podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia, a także w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko.
W zdaniu odrębnym złożonym do tego wyroku przez jednego z członków składu orzekającego WSA wyrażono pogląd przeciwny wskazując, że prawidłowa ocena ustaleń faktycznych w tej sprawie powinna prowadzić do wniosku, że za uwzględnieniem żądania stowarzyszenia dopuszczenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny i cele statutowe.
Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2023 poz. 259, dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej cyt. jako: "k.p.a.") polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając legalność zaskarżonego postanowienia oddalił skargę, zaakceptował ustalony stan faktyczny sprawy i nie uwzględnił, że organ błędnie ustalił stan faktyczny, a w konsekwencji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając również zasadę zaufania do organów poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku F. P. Sp. z o.o;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151, art 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badając legalność zaskarżonego postanowienia oddalił skargę i błędnie przyjął, że skarżący nie wykazał, iż jego cele statutowe i interes społeczny uzasadniają udział w postępowaniu z wniosku F.P.Sp. z .o.o, pomimo tego, że skarżący w toku postępowania udowodnił, że spełnione zostały przewidziane w tym przepisie przesłanki, a mianowicie jego udział w postępowaniu jest uzasadniony celami statutowymi stowarzyszenia oraz za przystąpieniem do postępowania przemawia interes społeczny.
Zdaniem skarżącego opisane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyby bowiem Sąd I instancji nie naruszył powyższych przepisów postępowania, to musiałby uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, bowiem skarżący spełnił wszelkie przesłanki uzasadniającego jego dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a w rezultacie Sąd wydałby rozstrzygnięcie o uchyleniu postanowienia, a nie o oddaleniu skargi.
Stowarzyszenie wniosło o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik przewoźnika wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o dopuszczenie dowodu z odpisu skarżącego z Rejestru Przedsiębiorców dla wykazania tego, że nie tylko członkowie skarżącego stowarzyszenia ale także samo Stowarzyszenie B. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu osobowego.
W piśmie z dnia 28 lutego 2023 r. pełnomocnik przewoźnika podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, dodatkowo je uzasadniając.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2023 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.)
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w granicach podstaw, na których ją oparto.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub na niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna S.P.T.S. "B." w L. oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania.
Na wstępie należy wskazać, że sprawy o analogicznych okolicznościach fatycznych i zarzutach kasacyjnych były już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 703/19 i II GSK 782/19 oraz z 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1120/19 i II GSK 1131/19. Skład NSA orzekający w niniejszej sprawie podziela zawarte w nich stanowisko.
Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są zasadne.
Zdaniem NSA nietrafny jest zarzut podnoszący naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (punkt I petitum skargi kasacyjnej). Analiza akt sprawy i uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie w istocie nie ma sporu co do ustaleń faktycznych sprawy. Stan faktyczny sprawy jest jednoznaczny, natomiast problem prawny w tej sprawie dotyczy wykładni oraz zastosowania art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a w szczególności rozumienia pojęcia interesu prawnego i oceny, czy okoliczności sprawy w zakresie celów statutowych organizacji i interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem do udziału w sprawie - uzasadniają przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innego podmiotu.
Zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może zatem nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie obu tych przesłanek.
Zdaniem NSA ocena interesu społecznego i celów statutowych stowarzyszenia dokonana przez sąd pierwszej instancji jest wadliwa, dlatego należy uznać za zasadny drugi z zarzutów kasacyjnych, który podnosi naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skarga kasacyjna trafnie podnosi, że interes społeczny w przypadku dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym polega na działaniu na rzecz dobra wspólnego, niepowiązanego wprost z interesem indywidualnym podmiotów tworzących organizację społeczną. Ten interes społeczny może być jednak postrzegany przez organizację społeczną składającą wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zarówno przez pryzmat interesów prawnych ogółu podmiotów uczestniczących w takiej organizacji, jak też ich interesów faktycznych, które mogą tworzyć pożądaną społecznie wartość, odzwierciedlając istotną i chronioną prawem wartość. Nie jest zatem trafna dokonana przez WSA ocena, że okoliczność, iż członkowie stowarzyszenia są przewoźnikami prowadzącymi konkurencyjną działalność przewozu drogowego osób, a priori wyklucza dopuszczenie takiego stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Zasadnie wskazał WSA, że interes społeczny nie może być rozumiany jako zinstytucjonalizowana forma popierania partykularnych interesów członków stowarzyszenia. WSA nie powołał jednak żadnych dowodów wskazujących na to, że udział stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu służyć miałby jedynie partykularnym interesom jego członków. Twierdzenie WSA, oderwane od okoliczności tej sprawy, nie może zostać uznane za wystarczające do odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd powołał się także na wyrażone w doktrynie poglądy, że udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery jej prywatności przez nadmierne poszerzenie kręgu uczestników postępowania (str. 5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), ale także nie wykazał, że taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że art. 31 § 1 k.p.a. nie można interpretować rozszerzająca.
Wadliwe jest też rozumowanie WSA dotyczące celów statutowych stowarzyszenia. Udział stowarzyszenia uzasadniany celami statutowymi jest zasadny także na etapie udzielania zezwolenia na prowadzenie działalności transportowej, a nie tylko w postępowaniach dotyczących działalności już istniejącej, jeśli stowarzyszenie powołuje się – a tak jest w tej sprawie – na chęć przeciwdziałania powstaniu nieprawidłowości w nowo podejmowanej działalności.
Odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie może też uzasadniać powołana przez przewoźnika okoliczność, że w innych postępowaniach, w których zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu, stowarzyszenie nie przyczynia się do ich wyjaśnienia, gdyż nie przedkłada analiz i badań, mimo że we wnioskach to obiecuje. Samo prawdopodobieństwo, że w tym postępowaniu może być podobnie, jest niewystarczające do odmowy dopuszczenia do udziału. Nie jest też zasadne odwołanie się przez przewoźnika do nieistniejącej treści statutu stowarzyszenia i wcześniejszych orzeczeń sądowych.
Wbrew poglądowi WSA, udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie ma służyć wyłącznie zapewnieniu aktywnego i lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego. Te cele ma co do zasady zrealizować organ prowadzący postępowanie. Natomiast udział organizacji społecznej ma służyć "uspołecznieniu" tego postępowania, a więc działaniu organu w realiach kontroli społecznej, którą gwarantuje podmiot "społeczny", niebędący stroną w sprawie.
W ocenie NSA analiza akt sprawy, a zwłaszcza celów i zadań stowarzyszenia wskazanych w Statucie prowadzi do wniosku, że formułując wniosek o dopuszczenia do udziału w postępowania stowarzyszenie wykazało, że dopuszczenie go do udziału jest uzasadnione celami statutowymi i za jego udziałem przemawia interes społeczny. Wynika to z treści wniosku stowarzyszenia, w którym wskazano motywy, które skłoniły stowarzyszenie do złożenia wniosku o uczestniczenie w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na przewóz osób oraz z § 6 i § 7 Statutu stowarzyszenia, które przewidują, że celami statutowymi prowadzonej działalności jest propagowanie i popieranie nowoczesnych form transportu osobowego, kreowanie pozytywnej opinii o działalności przewoźników, podwyższanie standardów przewozowych oraz działanie na rzecz bezpieczeństwa przewozów. Cele w ten sposób ujęte są zatem zbieżne z przedmiotem postępowania z wniosku F. P. sp. z o.o. w W. o udzielenie zezwolenia na wykonywanie regularnych międzynarodowych przewozów drogowych osób na linii Bydgoszcz-Berli i służą zaspokajaniu potrzeb przyszłych pasażerów. Udział stowarzyszenia w tym postępowaniu leży w interesie społecznym. Jest to stowarzyszenie zrzeszające przewoźników, a więc organizacja mogąca dysponować różnymi szczegółowymi danymi dotyczącymi funkcjonowania działalności przewozowej, w tym m.in. dotyczącymi praktyki czy kondycji finansowej poszczególnych przedsiębiorców, a zatem danymi dotyczącymi okoliczności istotnych z punktu widzenia art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d. w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych osób. Mogą one okazać się przydatne dla prawidłowego zbadania sprawy przez organ.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem NSA organ nie rozważył wyczerpująco i nie ocenił w sposób właściwy czy w świetle przesłanek i celów z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. stowarzyszenie powinno zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu toczącym się z wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych osób. Wadliwie oceniono bowiem, że w tej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Nieprawidłowo oceniono zatem postanowienia Statutu stowarzyszenia wskazujące, że celem działalności stowarzyszenia jest dbałość o uczciwe wykonywanie transportu drogowego i odpowiedni poziom usług świadczonych na rzecz pasażerów, a także niezasadnie uznano niespełnienie przesłanki interesu społecznego.
Z tego powodu zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji podlegał uchyleniu w całości, gdyż sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował przyjęte w tej sprawie stanowisko organu zawarte w obu postanowieniach o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu (pkt 1 sentencji wyroku).
Ponieważ istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a. rozpoznał skargę stowarzyszenia na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie o udzielenie zezwolenia na wykonywanie międzynarodowych regularnych przewozów drogowych osób uznając, że w świetle przedstawionych argumentów skarga była uzasadniona, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem obu wydanych w sprawie postanowień, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną i sformułowany na jej podstawie wniosek.
O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 3 sentencji wyroku, zasądzając od organu na rzecz skarżącego 1037 zł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a., art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło