I SA/Sz 403/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2019 r. sprawy ze skargi F. P. na czynność Wójta Gminy w przedmiocie upomnienia egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...] p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. F. P. (dalej: "Fundacja") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność Wójta Gminy w przedmiocie upomnienia egzekucyjnego. Jak wynika z dołączonych przez organ do odpowiedzi na skargę dokumentów, upomnieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.", Wójt Gminy wezwał [...] do wpłaty w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, zaległości wynikającej z decyzji z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia należności z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy K. wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie [...]zł. W skardze na powyższą czynność upomnienia egzekucyjnego Fundacja wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego upomnienia wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akt lub czynność, gdy podjęty jest on w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określony w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. OSK 247/04). Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne wskazano w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do treści 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są to m.in. inne niż określone w 3 § 2 pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przedmiotowa sprawa dotyczy czynności Wójta Gminy polegającej na wystawieniu w dniu [...] r. upomnienia nr [...] w trybie art. 15 u.p.e.a. wzywającej [...] do uregulowania należności wynikającej z decyzji z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia należności z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przypadającej do zwrotu do budżetu Gminy K. wraz z kosztami upomnienia w łącznej kwocie [...]zł – w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia upomnienia. W konsekwencji, w sprawie konieczne jest ustalenie, czy czynność skierowania do Fundacji upomnienia mogła zostać objęte przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc czy skierowane do Fundacji upomnienie mogło stać się przedmiotem skargi implikującej ocenę prawidłowości podjętych przez organ działań wynikających z przepisów prawa. Kwestionowane upomnienie zostało skierowane do Fundacji na podstawie ww. art. 15 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania (por. W. Piątek, A. Skoczylas w R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 103-104). Oznacza to, iż upomnienie ma walor czysto informacyjny. Z doręczeniem upomnienia zobowiązanemu nie została połączona dopuszczalność wniesienia przez ten podmiot jakiegokolwiek środka prawnego. Upomnienie jest zatem niezaskarżalną czynnością wierzyciela obowiązku, poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku nie jest wobec tego rozstrzygnięciem o władczym charakterze, decydującym o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. W konsekwencji nie ma ono zatem cech ani decyzji administracyjnej, ani postanowienia, ani też aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co usuwa je spod jurysdykcji sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W tym stanie sprawy, skoro upomnienie nie podlega kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 p.p.s.a., to skargę [...] należało odrzucić jako niedopuszczalną. Jednocześnie zaznaczyć należy, że zaskarżenie wystawionego w sprawie upomnienia nie jest właściwym trybem do kwestionowania – jak wskazano w skardze - dochodzenia przez organ zwrotu należności z tytułu dotacji w trybie administracyjnym. Podniesione w skardze zarzuty mogą zostać podniesione w skardze na ww. decyzję w sprawie zwrotu dotacji, która – jak wiadomo sądowi z urzędu – została wniesiona do sądu. Nadto, ewentualne wadliwe wystawienie upomnienia może być podstawą zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., II FSK 1608/10). W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.