IV SA/Wa 886/19

WyrokWSA w Warszawie2019-05-22

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy był uprawniony do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a organ odwoławczy nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie był uprawniony do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, a organ odwoławczy nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. wymaga wykazania naruszenia przepisów postępowania oraz istotnego wpływu koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy na jej rozstrzygnięcie, a w tym przypadku organ pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni O. S. złożyła wniosek o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla swojej działki, twierdząc, że zapisy w ewidencji gruntów są niezgodne ze stanem faktycznym. Organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że dotychczasowe klasyfikacje gruntów zachowują ważność i nie zaszły okoliczności uzasadniające ponowną klasyfikację. Organ odwoławczy (Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego) uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że postępowanie zostało wszczęte z naruszeniem przepisów. Wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz zasądza od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu O. S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz O. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] marca 2019 roku nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej [...] Wojewódzki INGiK), uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2019 roku, nr [...] Prezydenta Miasta [...] (dalej Prezydenta), umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie klasyfikacyjne wszczęte na wniosek O. S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], o powierzchni 0.2011 ha, położonej na terenie dzielnicy [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I. instancji. Zaskarżone rozstrzygniecie było wynikiem następujących ustaleń Organu. 25 kwietnia 2018 r. do Prezydenta Miasta [...] O. S., właścicielka działki nr [...] z obrębu [...], położonej na terenie dzielnicy [...], skierowała wniosek, w którym wniosła o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla przedmiotowej działki, ze wskazaniem, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków są niezgodne ze stanem faktycznym - ujawniona bonitacja gruntu w części nie odzwierciedla jego faktycznych właściwości produkcyjnych, jest zawyżona. Wnioskodawczyni wskazała R. C., jako klasyfikatora do przeprowadzenia czynności klasyfikacyjnych. Prezydent upoważnił R. C. do wykonania tych czynności, określonych w § 5 ust. 1 pkt. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1246 - dalej rozporządzenia) w postępowaniu mającym na celu ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W toku prowadzonego postępowania Organ ten ustalił, że grunt, stanowiący aktualnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], objęty był gleboznawczą klasyfikacją gruntów przeprowadzoną w 1976 r. w postępowaniu klasyfikacyjnym, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 1956 r. w sprawie klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 1953 r. Nr 19, poz. 97 ze zm.). Wyniki gleboznawczej klasyfikacji gruntów zostały zatwierdzone decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z dnia [...] lutego 1977 r. nr [...]. Zgodnie z treścią szkicu do klasyfikacji działka ewidencyjna nr [...] stanowiła część konturu klasyfikacyjnego oznaczonego jako "[...]". Ostatnie wyniki gleboznawczej klasyfikacji gruntów zostały zatwierdzone decyzją Urzędu Gminy [...] z dnia [...] lutego 1996 r. nr [...]. Zgodnie z treścią mapy klasyfikacyjnej przedmiotowy grunt stanowił część konturu klasyfikacyjnego oznaczonego jako "[...]u". Badania gleby podczas prac klasyfikacyjnych w latach 90-tych wskazują, że grunt nie utracił cech gleby Illb gruntu rolnego. Zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0.2011 ha stanowi użytek gruntowy "Rlllb" - grunty orne. Ponadto Organ prowadzący postępowanie ustalił, że działka ewidencyjna nr [...] powstała z połączenia projektowanych działek wydzielonych w ramach podziału nieruchomości uregulowanych w księgach wieczystych [...]- dz. [...],[...]- dz. [...],[...]- dz. [...],[...]- dz. [...] oraz [...]- dz. [...], w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podział nieruchomości został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Z treści tej decyzji wynika, że zgodność projektu podziału została zaakceptowana w związku z wydaną dla tego gruntu decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na realizacji czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z garażami w bryle budynku z elementami zagospodarowania terenu i infrastrukturą techniczną. Prezydent nadmienił, że przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Prezydent podał, że z treści fotoplanów wykonanych w latach 2012-2017 wynika, iż grunt od dawna nie jest użytkowany rolniczo. Grunt ten jest długotrwale odłogowany i nie są prowadzone na nim żadne zabiegi agrotechniczne, zaś z tych ustaleń wynika, że został on przeznaczony na cele inne niż rolne, a mianowicie mieszkaniowe. Upoważniony klasyfikator wykonał czynności klasyfikacyjne na gruncie 17 lipca 2018 r. Operat klasyfikacyjny, sporządzony przez klasyfikatora R. C,, 3 września 2018 r. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a następnie zarejestrowany pod identyfikatorem nr [...]. W wykazie zmian danych ewidencyjnych dla przedmiotowej działki nr [...], załączonym do operatu klasyfikacyjnego nr [...] klasyfikator wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków w miejsce dotychczas wykazanego użytku "Rlllb" - grunty orne o powierzchni 0.2011 ha, należy wykazać użytek "RIVa" - grunty orne o powierzchni 0.2011 ha. Wobec tego Organ podjął dodatkowe czynności, mające na celu weryfikację zasadności zaprojektowanej przez klasyfikatora zmiany klasy gruntu z klasy "Illb" na klasę "IVa". Ustosunkowując się do przedstawionych przez Organ w piśmie z dnia 25 października 2018 r. rozbieżności w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wykonawca prac klasyfikacyjnych, pismem z 7 listopada 2018 r. wyjaśnił: a) obowiązująca aktualnie klasyfikacja z 1996 roku kontur Rlllb opisuje odkrywką nr 2, gatunek i typ gleby taki sam jak w klasyfikacji z 1977 roku, badania glebowe wykonano w odległości 20 m od granicy obszaru objętego postępowaniem z 2018 r. i 49 m od najbliższej odkrywki nr 2; b) opisy odkrywek glebowych nie odpowiadają klasie Illb gatunku 3b (gleby powstałe z glin), taki profil zwłaszcza z odkrywki z 1995 roku odpowiada wg. rozporządzenia z 1956 roku klasie IlIa; c) miejsca badań glebowych w starej klasyfikacji znajdują się w pewnym oddaleniu od obszaru z postępowania w 2018 roku (minimalna odległość 20 m a maksymalna 140 m); d) kontur Illb ujawniono na podstawie pojedynczych badań glebowych, jest to za mała ilość danych aby można było właściwie określić zasięg gleby o określonych właściwościach dla klasy IIIb; e) w obszarze działki nr [...] w profilu glebowym nie występuje glina (są to gleby powstałe z piasków, poprzednie klasyfikacje wykonano nierzetelnie przypisując części terenu inne cechy niż występujące na gruncie. Wynika to z małej ilości wykonanych badań glebowych; f) w obecnym opracowaniu wykonano trzy badania glebowe, odkrywka nr [...] w działce nr [...], gleba płowa piaski gliniaste lekkie niecałkowite na iłach występujących poniżej 80 cm w badaniu w profilu glebowym na głębokości minimalnej 50-70 cm występuje piasek słabo gliniasty, czego nie wykazują badania z poprzednich klasyfikacji, jednoznacznie świadczy to o zasadniczych różnicach w jakości gleby i błędnym opisaniu przedmiotowego gruntu jako grunt orny w Illb klasie bonitacyjnej; g) grunt jest pierwotny i nie ma śladów działalności człowieka poza uprawą roli. W ocenie klasyfikatora, zasadne jest wprowadzenie zapisu zgodnego z profilem glebowym występującym na badanym obszarze - gleby powstałe z piasków gliniastych lekkich niecałkowite w IVa klasie bonitacyjnej w gruntach ornych. W wyniku poczynionych ustaleń Prezydent stwierdził, co następuje. Dotychczasowe klasyfikacje gruntów dla przedmiotowego terenu ustaliły i utrzymywały kontur klasyfikacyjny Rlllb. Taki stan utrzymywał się niezmiennie od 1977 r. Gleboznawcze klasyfikacje gruntów przeprowadzone w latach 70., a następnie w 90., nadal zachowują swoją ważność, co jest zgodne z § 12 rozporządzenia: cyt:,,Klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność" oraz z ogólną zasadą trwałości i niezmienności klasyfikacji gruntów. Ponowna gleboznawcza klasyfikacja gruntów może mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, w których nastąpiła wyraźna zmiana sposobu zagospodarowania gruntu, np. rekultywacja, czy zmiana użytku rolnego wskazująca na konieczność klasyfikacji ze względu na różne przesłanki jakie są brane pod uwagę przy ustalaniu klasy danego użytku rolnego (np. R, Ps i Ł, Ls), albo czynniki ingerujące w strukturę gleby i stosunki wodne (np. klęska żywiołowa, melioracje). Przypadki te zostały ujęte w § 4 rozporządzenia w sprawie klasyfikacji dotyczących przeprowadzenie klasyfikacji z urzędu i mają miejsce w następujących okolicznościach: "1) na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane, 2) na gruntach zmeliorowanych - po upływie 3 lat od wykonania urządzeń melioracji wodnych, 3) na gruntach objętych postępowaniem scaleniowym, 4) na gruntach, na których starosta zarządził przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków albo okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych - w przypadku zmiany użytków gruntowych na gruntach podlegających klasyfikacji, 5) po wystąpieniu klęski żywiołowej powodującej zmiany środowiska glebowego (...), 6) po zalesieniu gruntów (...)". Okoliczności umożliwiające przeprowadzenie klasyfikacji na wniosek nie zostały opisane odrębnie, dlatego też – jak podkreślił Prezydent - nie sposób nie uznać, że dla postępowań klasyfikacyjnych na wniosek również mają zastosowanie. Biorąc to pod uwagę Organ I. instancji uznał, że klasyfikator na przedmiotowym terenie nie wskazał zmian mogących ingerować w strukturę gleby i powodować zmiany środowiska glebowego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że działka jest długotrwale odłogowana. Ta zmiana, będąca wyłącznie zależna od woli właściciela, może spowodować pogorszenie się jakości gleby. Obniżenie klasyfikacji gruntów jest jednak możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntu rolnego, z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, nie będących wynikiem działań jej właściciela. W ocenie [...] Wojewódzkiego INGiK, po wpłynięciu od Strony przedmiotowego wniosku Organ I. instancji powinien dokładnie zapoznać się z jego treścią. Następnie rozpatrując przedmiotowy wniosek powinien mieć na uwadze przepis § 12 rozporządzenia który stanowi, że: "klasyfikacja przeprowadzona na podstawie dotychczasowych przepisów zachowuje ważność," co oznacza, że postanowieniem, stosownie do art. 61 a § 1 k.p.a., powinien odmówić wszczęcia postępowania. Organ I. instancji nie uczynił tego. Ograniczył się o do wydania upoważnienia z dnia 15 czerwca 2018 r. nr [...] dla R. C. do wykonania czynności klasyfikacyjnych, określonych w § 5 ust. 1 pkt. 1-3 rozporządzenia w postępowaniu mającym na celu ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Organ odwoławczy zaprezentował stanowisko, że skoro grunt będący przedmiotem niniejszego postępowania figuruje w ewidencji gruntów jako użytek rolny, to przeprowadzona klasyfikacja nie może być uznana za bezprzedmiotową. Przy czym inne jego przeznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie zmienia dotychczasowego przeznaczenia. Zakończenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. jest zaś możliwe gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. W ocenie [...] Wojewódzkiego INGiK, zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2018 nr [...] r. - zasługują na uwzględnienie. Postępowanie przed Organem I. instancji prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. We wniesionym sprzeciwie profesjonalny pełnomocnik O. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i zarzucił: 1. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 roku nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I. instancji, podczas gdy nie pozostał do wyjaśnienia jakikolwiek zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, bowiem postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w całości przez Organ I. instancji; 2. naruszenie § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów poprzez błędne uznanie, że w oparciu o dyspozycję jego § 12 Organ I. instancji powinien postanowieniem - stosownie do 61a § k.p.a. - odmówić wszczęcia postępowania, 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji reformatoryjnej - uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] i dokonującej gleboznawczą klasyfikację gruntów dla tej działki, zgodnie z operatem klasyfikacyjnym sporządzonym przez klasyfikatora R. C., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 września 2018 r. pod identyfikatorem [...]. W odpowiedzi na sprzeciw, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw został oparty na uzasadnionych podstawach. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadmienić należy, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonana poprzez art. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). W ustawie zmieniającej wprowadzono m. in. nowe instytucje. Należy do nich szczególny środek zaskarżenia decyzji kasatoryjnych do Sądu administracyjnego – sprzeciw. Jest on wnoszony wyłącznie od takich decyzji administracyjnych. Inicjuje swoiste postępowanie o charakterze wpadkowym, ograniczone przedmiotowo do kwestii natury formalnej. W tym postępowaniu – w myśl art. 64e p.p.s.a. – sąd administracyjny ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zważywszy, że wniosek Strony o powołanie klasyfikatora i przeprowadzenie klasyfikacji gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] złożony został 25.04.2018 r. - zastosowanie znajdowały reguły procesowe obecnie obowiązujące. Należało więc odwołać się do art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu) - "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Organ odwoławczy w swej decyzji powołał zatem błędne brzmienie tego przepisu. Przytoczone przez Sąd brzmienie art. 138 § 2 k.p.a., stanowiło zasadniczy punkt odniesienia w przedmiotowej sprawie. Podstawę do rozpoznania niniejszego sprzeciwu stanowił zaś art. 64a p.p.s.a., w myśl którego – od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Reasumując, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jest w obecnym stanie prawnym uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, oraz że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nadmienić przy tym należy, że obowiązująca już od 11 kwietnia 2011 r. zmiana przesłanek wydania decyzji kasacyjnej, ma na celu ograniczenie możliwości uchylania się organu odwoławczego od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną, nie może w obecnym stanie prawnym ograniczyć się do stwierdzenia, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie wykraczającym poza możliwości uzupełnienia go przez organ odwoławczy, bowiem – jak już wskazano – musi również wykazać, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że w tych sytuacjach możliwość rozpoznania sprawy i orzekania przez sąd administracyjny podlega istotnemu ograniczeniu, sprowadzając się jedynie do kontroli legalności rozstrzygnięcia kasacyjnego w świetle ustawowych przesłanek, określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast – co do zasady – obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne oraz niedopuszczalne. Stąd też żądanie skargi wniesionej w tym trybie – przyznania przez Sąd, że [...] Wojewódzki INGiK winien wydać decyzję reformatoryjną i dokonać zmian klasyfikacji gruntów w ewidencji gruntów wg ustaleń poczynionych przez klasyfikatora R. C. - nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd administracyjny nie jest co do zasady władny odnosić się do meritum sprawy, w kierunku jej przesądzenia. Na skutek uchylenia decyzji Organu I. instancji sprawa powraca bowiem do merytorycznego rozpatrzenia przed tym Organem (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15). Decyzja kasacyjna stanowi zatem jedynie rozstrzygnięcie procesowe, które nie kształtuje stosunku materialnoprawnego. Sąd I. instancji rozpoznając sprzeciw dokonuje w pewnym zakresie wykładni lub oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego. Nie jest to jednak ocena, czy konkretne przepisy prawa materialnego powinny w danej sprawie stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia o określonej treści, ale ocena, czy konieczność zastosowania danych przepisów prawa materialnego skutkuje koniecznością przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w określonym zakresie. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że wydana decyzja kasacyjna winna być uchylona. W ocenie Sądu, wbrew sugestiom Organu odwoławczego, w niniejszym postępowaniu nie doszło do naruszenia przez Prezydenta przepisów postępowania, co dopiero pozwalałoby na rozważenie zasadności wydania przez Organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w tej sprawie przy ustaleniu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wbrew przeciwnie, Organ I. instancji przeprowadził wyczerpujące postepowanie wyjaśniające, dopełniając wymogów wynikających z przepisów postepowania administracyjnego. Zgromadził niezbędne dowody w sprawie. Przeprowadził ich ocenę, a następnie, mając na względzie § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów -stwierdził, iż nie było podstaw do prowadzenia tego postępowania kwalifikacyjnego. Uwzględniając fakt, iż postepowanie w tej sprawie zostało już wszczęte i było prowadzone – postępowanie to umorzył. W tym kontekście nietrafna jest konkluzja [...] Wojewódzkiego INGiK, że Prezydent winien odmówić wszczęcia przedmiotowego postępowania. Z akt sprawy wynika, że było ono prowadzone na wniosek, a nie z urzędu. Poza tym na umorzenie było za późno, bowiem postepowanie to już zostało wszczęte i klasyfikator poczynił w nim konkretne ustalenia. Na marginesie nadmienić należy, że jeśli postępowanie kwalifikacyjne nie jest prowadzone z urzędu, a na wniosek strony (§ 3 cyt. rozporządzenia), a więc strona ponosi koszty wykonania operatu kwalifikacyjnego, brak wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki sformułowanej w § 12 tego rozporządzenia, nie może automatycznie prowadzić do uznania go za bezprzedmiotowe. Jednocześnie pamiętać należy, że obniżenie klasyfikacji gruntów jest możliwe wyłącznie w sytuacji rzeczywistego pogorszenia klasy gruntu rolnego, z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, nie będących wynikiem działań jej właściciela. W tym stanie rzeczy obowiązkiem Organu odwoławczego była ocena czy istniały podstawy do umorzenia tego postepowania, jeśli – zdaniem Organu - nie powinno być prowadzone. Względnie rozważenie wydania decyzji merytorycznej, po przeprowadzeniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pod kątem ustalenia czy istniały podstawy do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów dla przedmiotowej działki, co w efekcie prowadziłoby do dokonania zmiany użytku w ewidencji gruntów. Wobec tego, [...] Wojewódzki INGiK nie był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej, a zobowiązany do jednoznacznego rozstrzygnięcia tej sprawy. Dokonania oceny czy decyzja umarzająca postepowanie I. instancji była prawidłowa, odnosząc się przy tym do zarzutów odwołania, z rozważeniem zasadności ewentualnego przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a., o ile uznał, że coś jeszcze pozostało niewyjaśnione. W następstwie tych działań zaś do wydania decyzji w sprawie lecz nie kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. - orzekł w pkt 1. sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (wpisu od sprzeciwu, kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa) orzeczono, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. - w pkt 2. sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło