III SA/Po 245/19

Dnia 28 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi J. B. na rozstrzygnięcie [...] Lokalnej Grupy Działania w C. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia [...] Lokalnej Grupie Działania w C., 2. zasądza od [...] Lokalnej Grupy Działania w C. na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych J. B. w odpowiedzi na ogłoszenie o naborze wniosków na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 złożyła do [...] Lokalnej Grupy Działania w C. wniosek o przyznanie pomocy obejmujący operację pod tytułem: "Przystosowanie poddasza na potrzeby hotelowe". [...] Lokalna Grupa Działania w C., dalej: "LGD w C.", pismem z 11 grudnia 2018 r. poinformowała wnioskodawczynię, że operacja została wybrana do finansowania, uzyskując w ramach oceny spełniania kryteriów wyboru 31 pkt, ale nie zmieściła się w limicie środków wskazanym w ogłoszonym naborze. Lokalne kryteria wyboru operacji dla tego przedsięwzięcia to m. in.: 1. kryterium nr 3 innowacyjność - preferowane są operacje o charakterze innowacyjnym. Oceniane jest nowatorstwo w odniesieniu do obszaru LGD. Może to oznaczać zastosowanie pomysłów i rozwiązań znanych i stosowanych na innych obszarach, jednak mających charakter innowacji na terenie LGD. Zaliczyć tu należy np.: nowatorski sposób wykorzystania zasobów lokalnych, rozwój nowych rodzajów produkcji i usług, zaspokojenie potrzeb, które były pomijane w dotychczasowych działaniach, modernizację tradycyjnych form technologii, rozwój funkcji obszaru, nowy sposób angażowania społeczności lokalnej w rozwój, nowe rozwiązania organizacyjne, zastosowanie nowych technik marketingowych; 2. kryterium nr 4 ochrona środowiska i przeciwdziałanie zmianom klimatu - preferowane są operacje, w których wnioskodawca przewidział i opisał realizację w projekcie działań służących ochronie środowiska lub przeciwdziałanie zmianom klimatu; 3. kryterium nr 5 produkty lokalne - preferowane są operacje przyczyniające się do propagowania (wytwarzania, kultywowania, promocji, odtwarzania) produktów lokalnych. Każdy beneficjent aplikujący o środki zobowiązany będzie do przedstawienia opisu wykorzystywanego przez siebie produktu lokalnego, zawierającego krótką charakterystykę produktu lokalnego i wskazanie związku z obszarami LGD; 4. kryterium nr 9 - działalność, której dotyczy operacja przyczynia się do poprawy atrakcyjności oraz promowania walorów obszaru działania Lokalnej Grupy Działania - ocenie podlega uwzględnienie w realizacji operacji działań zmierzających do poprawy atrakcyjności oraz promowania walorów obszaru LGD lub upowszechniania informacji na ich temat. Oceniany jest również wpływ realizacji operacji na upowszechnienie wiedzy o obszarze LGD i współkreowanie jej wizerunku. W uzasadnieniu LGD w C. podniosła odnośnie: 1. kryterium nr 3: adaptacja poddasza nie jest innowacyjna - brak odzwierciedlenia w kosztach operacji recepcji samoobsługowej; 2. kryterium nr 4: nie spełniono kryterium - brak odzwierciedlenia w kosztach wymiany pieca; 3. kryterium nr 5: wnioskodawca nie wskazał we wniosku; 4. kryterium nr 9: operacja nie przyczynia się do poprawy atrakcyjności oraz promowania walorów obszaru działania LGD. W związku z niespełnieniem powyższych kryteriów nie przyznano za nie punktów. Wnioskodawczyni złożyła protest, kwestionując wynik oceny w ramach powyższych, uznając go za zaniżony i wskazując odnośnie: 1. kryterium nr 3: koszt montażu i zakupu systemu automatycznej recepcji znajduje się w kosztorysie punkt 3 - instalacje elektryczne, podpunkt 18; 2. kryterium nr 4: koszt demontażu kotła na paliwo stałe i montażu kotła gazowego znajduje się w kosztorysie punkt nr 2.2 instalacja C.O.; 3. kryterium nr 5: usługi noclegowe realizowane przez różne podmioty w różnych miejscach kraju są produktami lokalnymi, pomimo wspólnej nazwy zachowują swoją odrębność przez swój charakter, jakość, sposób obsługi klienta, wyposażenie miejsc noclegowych czy dodatkowe usługi, takie jak śniadania, obiady, kolacje przygotowane z lokalnych produktów; 4. kryterium nr 9: operacja wpływa bezpośrednio na zwiększenie atrakcyjności obszaru LGD; uzasadnienie znajduje się na stronie 53 Lokalnej Strategii Rozwoju w tabeli numer 17 cel strategiczny IV.2 Wzrost ilościowy i jakościowy bazy noclegowej. Pismem z 10 stycznia 2019 r. LGD w C. zajęła stanowisko, że w ramach ponownej oceny operacja uzyskała 36 pkt, została wybrana do dofinansowania, ale nie zmieściła się w limicie środków wskazanych w ogłoszeniu o naborze. W uzasadnieniu oceny wskazano, że: 1. spełniono kryterium nr 3, ponieważ proponowane rozwiązanie (zakup i montaż automatycznej recepcji) ma charakter innowacji na terenie LGD - przyznano za to kryterium 5 pkt; 2. nie spełniono pozostałych zakwestionowanych w proteście kryteriów, stąd nie przyznano za nie punktów; i tak; a) kryterium nr 4: koszt wymiany źródła ciepła przedstawiony w kosztorysie operacji stanowi niewielki procent w stosunku do wszystkich nakładów przewidzianych na realizację operacji, stąd cała operacja nie przyczyni się do ochrony środowiska lub przeciwdziałania zmianom klimatu; ponadto, do uzasadnienia kryterium wymagane jest uzasadnienie poświadczające, że zastosowane rozwiązanie ma taki charakter; b) kryterium nr 5: usługa noclegowa oferowana przez wnioskodawczynię nie jest produktem lokalnym; byłaby nim, gdyby kojarzono ją z danym regionem lub miała coś charakterystycznego dla regionu, a tego nie wykazano; c) kryterium nr 9: adaptacja części budynku i stworzenie pokoi do wynajęcia samo w sobie bezpośrednio nie poprawia atrakcyjności obszaru LGD; wnioskodawczyni nie zawarła też informacji jak będzie promowała walory obszaru LGD czy upowszechniała wiedzę na ich temat; nie wskazała na żadne powiązanie działań, które przewidziała do realizacji z atutami obszaru związanymi z dziedzictwem przyrodniczym lub kulturowym; operacja nie jest też powiązana ze stworzeniem infrastruktury rekreacyjnej czy ofertą spędzania wolnego czasu. Jednocześnie LGD w C. poinformowała wnioskodawczynię, że jej protest wraz ze stanowiskiem LGD w C. przekazano do Zarządu Województwa [...]. Zarząd Województwa [...] [...] lutego 2019 r., działając na podstawie art. 57 i art. 58 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1431), dalej: "ustawa w zakresie polityki spójności", w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (Dz. U. z 2018 r., poz. 140 ze zm.), dalej: "ustawa o rozwoju lokalnym", uwzględnił protest, kierując wniosek do ponownej oceny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia - powołując się na art. 37 ustawy w zakresie polityki spójności - stwierdzono, że przekazana wnioskodawczyni informacja z [...] grudnia 2018 r. nie jest należycie uzasadniona. Nie wyjaśniono bowiem okoliczności, które zdecydowały o rozstrzygnięciu LGD w C. tak, aby stanowiło ono przejaw oceny dokonanej ze szczegółową, jasną, rzetelną i przejrzystą analizą informacji zamieszczonych w dokumentacji. Nie wytłumaczono specyfiki oceny punktowej w ramach kryteriów. Nie odniesiono się także do argumentów, które zgodnie z wnioskiem stanowiły uzasadnienie poszczególnych kryteriów. W odniesieniu do kryterium innowacyjności, podsumowano je jedynie brakiem uwzględnienia w kosztach samoobsługowej recepcji, pomijając uzasadnienie. Wskutek protestu LGD w C. zrewidowała swe stanowisko. Podstawą oceny dla spełnienia kryterium jest "wyraźne wskazanie i uzasadnienie zawarte we wniosku". Zostało ono przedstawione przez protestującą, ilustrując przeprowadzoną analizę rynku i sprawdzenie sposobu obsługi klientów przez istniejące na nim podmioty, z perspektywy wdrożenia samoobsługowej recepcji. Wynik tej analizy przemawia za spełnieniem kryterium. Tymczasem organ, w oderwaniu od informacji wynikających ze źródła, wskazuje na brak odzwierciedlenia w kosztach planowanego rozwiązania. Można oczywiście dostrzec sens w takim komentarzu zakładając, że organ - zdeterminowany dążeniem do propagowania rozwiązań innowacyjnych - ocenia dodatkowo zakres rzeczowy operacji. Tyle tylko, że zestawienie rzeczowo - finansowe zawiera jedną pozycję, wskazującą na kosztorys inwestorski dotyczący całości zadania, w istocie oznacza brak wyszczególnienia jakiegokolwiek kosztu, który można by identyfikować z przedmiotowym kryterium. Dlatego organ winien najpierw przeanalizować kosztorys pod kątem wyszczególnienia wskazanego przez protestującą rozwiązania, a następnie sformułować konkluzję z przeprowadzonej analizy dokumentu. Takiej walizy nie przeprowadzono, co potwierdza wskazane w odniesieniu do kryterium uzasadnienie. Dopiero po przedstawieniu przez protestującą dokładnej pozycji w kosztorysie postanowiono pozytywnie odnieść się do uzasadnienia wskazanego przez wnioskodawczynię. W uzasadnieniu niespełnienia kryterium ochrony środowiska i przeciwdziałania zmianom klimatu wskazano brak odzwierciedlenia w kosztach wymiany pieca. W przeciwieństwie do kryterium innowacyjności, źródłem weryfikacji nie jest już "wyraźne" wskazanie i uzasadnienie we wniosku załącznikach, a wskazanie w ogóle. Taki zapis implikuje potrzebę zadania sobie nieco więcej trudu, celem ustalenia stanu rzeczy, kierując się dążeniem do jak największego propagowania działań, o których mowa w kryterium. Z informacji zawartych we wniosku, ale także z informacji umieszczonych w biznesplanie wynika, że wpływ operacji na ochronę środowiska ma zapewnić wymiana pieca. Trudno sobie wyobrazić, dokonując oceny operacji, ażeby urządzenia, które faktycznie przesądzają o spełnieniu danego kryterium nie zostały w ogóle wykazane. Ta refleksja stwierdzona szeregiem podpowiedzi zamieszczonych w dokumentacji aplikacyjnej nie zainspirowała jednak organu do pogłębionych analiz. Arbitralnie uznano brak w kosztach wymiany, mimo że - jak wynika z kryterium - wnioskodawczyni nie miała obowiązku wyraźnie go wskazywać. Koszt wymiany pieca wskazała niewyraźnie, powołując się na kosztorys inwestorski wyszczególniony w zestawieniu rzeczowo-finansowym. Taki zapis wymaga od oceniających przeanalizowania dokumentu, do którego odnosi się całe zadanie i ustalenia, czy wykazano urządzenie mogące przesądzić o spełnieniu kryterium. Nieadekwatność uzasadnienia podważa przeprowadzenie analizy dokumentu w tym zakresie i godzi w podstawowe reguły oceny, a reakcja na podanie przez protestującą konkretnej pozycji pieca w kosztorysie jest próbą wyjścia z sytuacji: organ stwierdził, że koszt związany z wymianą źródła ciepła w stosunku do całości nakładów operacji jest niewielki. Przedmiotowe kryterium nie przewiduje jednak kalkulacji rozwiązań wpisujących się w określone w nim preferencje. Zgodnie z jego uszczegółowieniem odpowiadającym przyznaniu 5 pkt ocenie podlega zamieszczenie informacji o planowanych rozwiązaniach. Zatem wskazana we wniosku i biznesplanie zmiana sposobu ogrzewania oraz jej implikacje winny być przedmiotem analizy organu w ramach oceny i wyrażenia na ten temat konkretnego stanowiska, czego nie przedstawiono. Ocenę operacji w zakresie pozostałych kryteriów również trudno traktować jako przejaw rzetelnej analizy i dowód, jakoby ją w ogóle przeprowadzono. Przemawia za tym uzasadnienie, jakie przedstawiono w granicach poszczególnych kryteriów. W przypadku produktu lokalnego, sprowadzono je do stwierdzenia - brak wskazania we wniosku, a w przypadku kryterium poprawy atrakcyjności i promocji walorów obszaru - do uznania, że operacja nie przyczynia się do ich poprawy. Kryteria te są niemierzalne, nie dające się ocenić systemem zerojedynkowym, lecz opierają się na preferencji wyrażonej potrzebą promocji obszaru LGD i dążeniem do jak największego propagowania jego lokalnych walorów. Nie ma w nich katalogu przesłanek i niezbędnych definicji pozwalających zakwalifikować przedstawione w dokumentacji informacje jako cechy operacji, istotne dla spełnienia kryterium. Ocena działań zmierzających czy też ewentualności przyczyniania się do osiągnięcia wartości określonej w kryteriach bez jakiejkolwiek skali jest oceną swobodną, uznaniową, której jedyne granice wyznaczają zasady równego dostępu i przejrzystości. Dla ich zachowania oczekuje się od instytucji oceniającej projekt uzasadnienia stanowiącego dowód jasnej, rzetelnej i przejrzystej analizy w odniesieniu do informacji zawartych w dokumentacji aplikacyjnej, wskazującego okoliczności przesądzające o słuszności podjętego rozstrzygnięcia. Informacja o wyniku oceny tak określonego kryterium nie spełnia. Nie spełnia go również stanowisko będące odpowiedzią na złożony protest, gdyż brak w nim odniesienia się do zamiaru promocji obszaru LGD jaką deklaruje protestująca wśród klientów usługi noclegowej, co w obliczu powiększenia bazy noclegowej może stanowić okoliczność kojarzenia takiej usługi z regionem. Niezrozumiała jest także podniesiona w ramach oceny kwestia adaptacji części budynku na cele hotelowe z potrzebą bezpośredniego oddziaływania. Uwzględnienie w kryterium działań zmierzających będzie raczej realizacją pośrednią, wynikającą ze specyfiki oraz charakteru ocenianej operacji. Mając powyższe na uwadze Zarząd Województwa uwzględnił protest, nie przesądzając jednak ostatecznego wyniku oceny. [...] LGD pismem z [...] marca 2019 r. poinformowała wnioskodawczynię, że po rozpatrzeniu uwzględnionego przez Zarząd Województwa [...] protestu, podtrzymuje swoje stanowisko co do oceny wniosku. W skardze wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy w zakresie polityki spójności przez przeprowadzenie oceny nieprzejrzyście, nierzetelnie i subiektywnie w zakresie kryteriów nr 4, nr 5 i nr 9. Skarżąca uiściła kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi i wniosła o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] LGD wniosła o jej oddalenie, szeroko odnosząc się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych wymieniono w art. 3 § 2 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach, którymi są przepisy ustawy w zakresie polityki spójności i ustawy o rozwoju lokalnym. W przypadku negatywnej ponownej oceny projektu wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. (art. 61 ust. 1 ustawy w zakresie polityki spójności). Orzekając na tej podstawie i w zakresie określonym w art. 61 ustawy w zakresie polityki spójności Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż ponowną ocenę projektu przeprowadzono w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na jej wynik. Ogłoszony nabór realizowano w oparciu o ustawę o rozwoju lokalnym, która - w kwestii procedury odwoławczej i zaskarżenia wydanego w tym trybie rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego - w znacznej części odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy w zakresie polityki spójności (art. 22 ustawy o rozwoju lokalnym). Ustawa w zakresie polityki spójności nie określa innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) kryterium zgodności z prawem. Sąd nie jest więc uprawniony do weryfikacji merytorycznej projektu, np. przez odmienną ocenę jego założeń i przyznanie mu określonej liczby punktów. Uprawniony jest jedynie do kontroli dokonanej oceny w kontekście przestrzegania jej kryteriów jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy w zakresie polityki spójności, a także z punktu widzenia kompletności oceny i jasności przyjętych kryteriów. Przy ocenie projektów zgłaszanych do dofinansowania realizacja wskazanych ostatnio zasad ma podstawowe znaczenie. Z tego względu kryteria wyboru operacji (art. 19 ust. 4 pkt 2 lit. b ustawy o rozwoju lokalnym) muszą być określone jednoznacznie i jasno. Właściwa instytucja powinna wyczerpująco uzasadnić ocenę przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności wynikających z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie pozwala jej na dowolność w załatwieniu sprawy. Nie można uznać dokonanej oceny, a co zatem idzie wyboru projektu, jeżeli nie zawiera jasnego i popartego merytorycznymi argumentami uzasadnienia przyznanej projektowi liczby punktów. Uzasadnienie dokonanej oceny projektu jest wyłącznym źródłem wiedzy dla przedkładającego projekt o tym, jak został on oceniony. Ocena przejrzysta i rzetelna to nie taka, która informuje wyłącznie o liczbie punktów przyznanych w ramach ocenianych kryteriów, ale która zawiera również wyczerpujące i rzeczowe argumenty uzasadniające przyznanie takiej, a nie innej liczby punktów. Ponadto podana w ocenie argumentacja musi odnosić się do przedstawianej w projekcie analizy poszczególnych kryteriów w zestawieniu z określoną przez oceniających instrukcją dokonywania oceny punktowej projektu. Wiąże się z tym konieczność rzeczowego odniesienia faktów i argumentów wskazanych przez wnioskodawcę do przyjętych kryteriów oceny projektów. Zasady określone w art. 37 ust. 1 ustawy w zakresie polityki spójności (przejrzystości, rzetelności i bezstronności) mają charakter normatywny, stanowiąc gwarancję równego traktowania potencjalnych beneficjentów i znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy. Na podstawie art. 30a ustawy w zakresie polityki spójności stosuje się je w sprawach rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność. Przedmiotem skargi jest ponowna ocena projektu, polegająca na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 4 ustawy w zakresie polityki spójności (art. 58 ust. 3 ustawy w zakresie polityki spójności w zw. z art. 22 ust. 8 ustawy o rozwoju lokalnym). Zgodnie z art. 54 ust. 2 pkt 4 ustawy w zakresie polityki spójności protest zawiera wskazanie kryteriów wyboru projektów, z których oceną wnioskodawca się nie zgadza, wraz z uzasadnieniem. W powyższym zakresie (tj. co do kryteriów zakwestionowanych w proteście) LGD w C. powinna była ponownie ocenić projekt. Ponowną ocenę projektu LGD w C. zawarła w piśmie z [...] marca 2019 r. Niezasadnie jednak ograniczyła się jedynie do podtrzymania stanowiska co do oceny projektu. W piśmie tym stwierdzono tylko, że LGD po rozpatrzeniu uwzględnionego przez Zarząd Województwa proteście odniosła się negatywnie, w związku z czym Rada podtrzymuje swoje stanowisko co do oceny wniosku. Wbrew wyżej wskazanym przepisom nie dokonano ponownej oceny projektu, polegającej na powtórnej jego weryfikacji w zakresie zawartych w proteście kryteriów (nr 3, nr 4, nr 5 i nr 9), tym bardziej że pierwotną ocenę z [...] grudnia 2018 r. Zarząd Województwa [...] zakwestionował z uwagi na jej niezgodność z art. 37 ust. 1 ustawy o polityce spójności. Pomimo jednoznacznego w tym względzie stanowiska Zarządu Województwa [...] i wskazania przez niego kwestii wymagających wyjaśnienia, LGD w C. - nie stosując do tych zaleceń - ponowiła ocenę z [...] grudnia 2018 r. w zakresie zawartych w proteście kryteriów, a uzasadnienie nieprzyznania w tym zakresie punktów nie spełnia powyżej wskazanych standardów, gdyż nie przedstawia - z uwzględnieniem dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, w tym argumentacji zawartej we wniosku - toku myślowego prowadzącego LGD w C. do takich, a nie innych wniosków. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają stanowiska wyrażone przez LGD w C. na etapie postępowania zainicjowanego protestem (pismo z 10 stycznia 2019 r.) i postępowania przed Sądem (odpowiedź na skargę), jako że nie mogą one zastąpić ponownej oceny projektu, do której LGD w C. jest zobowiązana na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy o polityki spójności. Nie ma zatem podstaw do uznania, że ponowną ocenę projektu przeprowadzono w sposób określony w art. 37 ust. 1 ustawy o polityki spójności. Zarzut skargi dotyczący naruszenia tego przepisu jest uzasadniony. Na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy o polityce spójności Sąd w pkt 1 sentencji wyroku orzekł, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, w związku z czym przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez LGD w C. Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono o kosztach postępowania, na które składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.