II OSK 3723/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2355/18 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2355/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Wyrok zaskarżył w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 155 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżący wskazał na szczególne okoliczności, tj. trudną sytuację osobistą i majątkową, wskazujące na istnienie słusznego interesu strony, a które to okoliczności winny skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. Oświadczyła, że udzielona pomoc prawna nie została w całości lub w części opłacona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 182 § 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Zasadniczym powodem, dla którego skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, jest oparcie zarzutu na okolicznościach, które nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organów administracyjnych, według którego, brak zgody wszystkich stron, w tym przypadku uczestnika postępowania, uniemożliwia zmianę, w trybie art. 155 K.p.a., decyzji PINB w G. o nakazie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania parteru budynku położonego na działce nr A/4 (obecnie A/7), w R., gm. G. Od razu stwierdzić trzeba, że stanowisko organów i Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. W myśl art. 155 K.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony (patrz: Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WKP 2020, pkt 13 do art. 155). Zgoda stron stanowi podstawową przesłankę stosowania przepisu art. 155 K.p.a. Uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie art. 155 K.p.a., bez zgody stron, stanowi rażące naruszenie prawa (patrz: Janusz Borkowski/Barbara Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 839 oraz orzecznictwo i piśmiennictwo tam powołane). Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że przez zgodę, o której mowa w art. 155 K.p.a., należy rozumieć nie tylko zgodę strony wszczynającej postępowanie nadzwyczajne o uchylenie lub zmianę decyzji, ale zgodę wszystkich podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja mająca podlegać zmianie lub uchyleniu. Stanowisko to jest w orzecznictwie ugruntowane (patrz: wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1220/17 i orzeczenia tam powołane). W zarzucie kasacji nie podważono ustalenia, według którego, uczestnik nie wyraził zgody na zmianę lub uchylenie w trybie art. 155 K.p.a., decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania spornego obiektu budowlanego. Biorąc zatem pod uwagę tę okoliczność oraz konieczność spełnienia przesłanki polegającej na zgodzie wszystkich stron na zmianę lub uchylenie decyzji, należało przyjąć, że decyzja odmawiająca uchylenia lub zmiany decyzji nie narusza art. 155 K.p.a. Niezależnie więc od przesłanki słusznego interesu strony, na której skupiono się w skardze kasacyjnej, uwzględnienie skargi nie było możliwe. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.