III SA/Po 664/18

Dnia 4 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok [...] oddala skargę UZASADNIENIE. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] roku po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku o odmowie przyznania płatności ONW na rok [...] (płatność ONW strefa nizinna I) i nałożeniu sankcji w kwocie [...] zł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. X złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności na [...] r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności ONW. Powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok [...]wyniosła [...] ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli wynosiła [...] ha. Jak wyjaśnił organ, podczas kontroli ustalono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż powierzchnia zadeklarowana we wniosku. Ustaleń tych dokonano w oparciu o pomiary powierzchni, odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki wskazane we wniosku. Odnośnie działki rolnej - [...] o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...]ha wykazano, ze jej powierzchnia wynosi [...] ha. Powierzchnia została pomniejszona, bowiem płatności nie są przyznawane do cieków wodnych, a taki został przez producenta zadeklarowany na działce ewidencyjnej nr [...]. Odnośnie działki – [...]o pierwotnie zadeklarowanej powierzchni [...] , wykazano , że jej powierzchnia wynosi [...] ha. Jak wyjaśnił organ, wnioskodawca domagając się przyznania płatności, między innymi, wskazał działkę ewidencyjną o numerze [...] położoną w [...]Podczas weryfikacji wniosku, organ stwierdził nieprawidłowości, wymagające wyjaśnienia. Okazało się bowiem, że zadeklarowana przez wnioskodawcę działka ewidencyjna o numerze [...]została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że w [...] r. sporna działka o nr [...]była użytkowana przez dzierżawcę[...] . X, co sam przyznał, nigdy nie otrzymał zgody na użytkowanie części działki nr [...] ze strony wydzierżawiającego jak i ze strony dzierżawcy. Jego działania podejmowane na spornym gruncie, (wykoszenie części działki) zostały ocenione przez , [...] jako wtargnięcie i samowola. Według wnioskodawcy, pracownik [...] " milcząco się zgodził" na użytkowanie części spornej działki, czemu organ I instancji, w świetle dokonanych ustaleń, nie dał wiary. Organ uznał zatem, że przyznanie wnioskodawcy płatności do działek zadeklarowanych we wniosku, w tym do części działki nr [...] byłoby niezgodne z prawem. Zgodnie z art. 19 a ust 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 , jeżeli różnica między powierzchnia zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2ha wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 – krotność stwierdzonej różnicy. Zatem zmniejszenie płatności wyliczone jako 1,5 – krotność stwierdzonej różnicy przekracza powierzchnię stwierdzoną do płatności, w związku z czym odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności, ustalając karę administracyjną w kwocie [...] zł. X wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, podzielając ustalenia i ocenę dokonaną przez organ I instancji, organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnił, że zwrócił się pismem do [...]o wyjaśnienie kwestii dotyczących dokonywania przez X w [...] r. zbioru traw z łąki położonej na działce ewidencyjnej nr [...] jak też wyrażenia zgody na wykonywanie wskazanej czynności. Z uzyskanej odpowiedzi, jak wskazał organ, wynika, że X nie posiadał zgody na rzekome użytkowanie, w tym wykonywanie jakichkolwiek czynności na tym obszarze. W ocenie zarówno organu odwoławczego strona nie wykazała zatem posiadania gruntu w sposób trwały i swobodny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X wskazał, że nie zgadza się z decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że nie przeanalizowano wszystkich dowodów dostarczonych do sprawy oraz, że doszło do naruszenia przepisów prawa. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Brak jest także podstaw do stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]roku utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] roku o odmowie przyznania X płatności ONW na rok [...] (płatność ONW strefa nizinna I) i nałożeniu sankcji w kwocie [...]zł W świetle zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w piśmie dołączonym do skargi z dnia [...] roku zarzutów, istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżący użytkował na dzień[...] roku działkę zgłoszoną do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego o numerze ewidencyjnym[...], położoną w [...] Jak wynika z zaskarżonej decyzji podczas weryfikacji wniosku odnośnie działki nr [...] stwierdzono konflikt kontroli krzyżowej. Zadeklarowana przez wnioskodawcę ww. działka została zadeklarowana do płatności również przez innego producenta rolnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organy ustaliły, że w [...] r. sporna działka o nr [...] była użytkowana przez dzierżawcę [...]. X, nigdy nie otrzymał zgody na użytkowanie tej działki ani ze strony wydzierżawiającego jak i ze strony dzierżawcy. Jego działania podejmowane na spornym gruncie, (wykoszenie części działki) zostały ocenione przez [...], jako wtargnięcie i samowola. Z uzyskanej przez organ odwoławczy odpowiedzi [...] również wynika, że X nie posiadał zgody na rzekome użytkowanie, w tym wykonywanie jakichkolwiek czynności na tym obszarze. Zatem organ nie dał wiary skarżącemu, że pracownik [...] " milcząco się zgodził" na użytkowanie części spornej działki. W ocenie Sądu, ustalony przez organy w sprawie stan faktyczny, w tym również we wskazanym wyżej zakresie, dotyczącym kwestii spornej, nie budzi wątpliwości. Organy zasadnie uznały, że X nie był faktycznym i trwałym posiadaczem gruntów na działce nr [...] na dzień [...] r., co skutkowało koniecznością odmowy przyznania mu płatności ONW na rok [...]. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ) płatność ONW przysługuje danemu rolnikowi, jeżeli m. in. posiada on na wybranym terenie kwalifikującym się do płatności ONW na dzień 31 maja użytki rolne o powierzchni łącznej minimum 1 ha oraz został mu nadany odpowiedni numer identyfikacyjny. Istotne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało ustalenie, kto był posiadaczem spornych gruntów w dniu [... ] r. Przyjmuje się, że dopłaty do gruntów rolnych przysługują bowiem wyłącznie faktycznym ich posiadaczom. Dla uzyskania dopłat nie wystarczy samo posiadanie, samoistne lub zależne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale również konieczne jest rolnicze wykorzystywanie działek rolnych. Jak słusznie przyjęto w sprawie, sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Podkreślenia przy tym wymaga, że wskazanych czynności nie musi dokonywać osobiście, lecz może korzystać z pomocy osób trzecich. Ponadto, co należy podkreślić, z uwagi na podniesiony w skardze zarzut, w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 ( Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem, wobec zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. akt GSK 1075/10; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie, jak wskazano wyżej, organy ustaliły, że skarżący nie użytkował spornej działki w analizowanym okresie w sposób trwały i szczególny w okresie całego "roku gospodarczego". Skarżący nie uzyskał zgody na użytkowanie spornej działki od przedstawicieli [...].[...]nie wnosiło zastrzeżeń, co do sposobu użytkowania przedmiotowej działki przez. Oba te podmioty łączyła umowa z dnia[...] r. dotycząca trawozbioru z[...] łąk będących użytkami ekologicznymi. Ponadto, jak wskazał organ odwoławczy, skarżący wprawdzie deklarował, że wykonywał szereg czynności na działce o numerze ewidencyjnym [...], jednakże podnoszone przez skarżącego okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie tylko nie zostały wykazane dowodowo, ale były sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W ocenie Sądu zatem, organ ARiMR przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie kwestii spełniania przez skarżącego warunków do otrzymania płatności, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez stronę skarżącą, a na podstawie jego całokształtu ocenił wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu tym organ powołał materiał dowodowy, a przyjęte ustalenia faktyczne opatrzył argumentacją dotyczącą wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przytoczył także przepisy prawne istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, wyjaśnił podstawę prawną wydanej decyzji, w tym zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Ocena organu jest racjonalna, logiczna i spójna, a co najważniejsze znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z powyższych względów Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował prawo materialne, a poczynione ustalenia faktyczne były wystarczające do przyjęcia stanowiska, że zaktualizowały się przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej płatności. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.