II SA/Kr 1535/18
WyrokWSA w Krakowie2019-06-06
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Magda Froncisz, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ustalonego przed 1995 rokiem, powinna być przeprowadzona przy użyciu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, czy też wskaźnika zmian cen nieruchomości, a jeśli ten drugi nie jest dostępny, czy można zastosować wskaźnik cen lokali mieszkalnych?Ratio decidendi
Waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ustalonego decyzją ostateczną, powinna być przeprowadzona przy użyciu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, jeśli wskaźnik zmian cen nieruchomości nie jest dostępny. Zastosowanie wskaźnika cen lokali mieszkalnych nie jest uzasadnione w tym przypadku. Niska kwota zwaloryzowanego odszkodowania nie oznacza naruszenia prawa, jeśli waloryzacja została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła waloryzacji odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości z 1956 roku. Organy administracji ustaliły zwaloryzowane odszkodowanie w kwocie 114,52 zł, stosując wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Strony skarżące nie zgodziły się z tą kwotą, zarzucając rażące zaniżenie i niewłaściwe zastosowanie wskaźników waloryzacji. Skarżący wnieśli również o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczeń ustalających pierwotne odszkodowanie.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. B., A. B., E. A., H. C., B. J. i W. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania skargę oddala.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2018 roku, znak: [...], Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 112 ust. 4 w zw. z art. 5, art. 132 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej jako: "u.g.n." art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej jako: "k.p.a.", art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) - po ponownym rozpoznaniu wniosku B. J., H. C., A. B., E. A., M. B. i małoletniej W. F. reprezentowanej przez rodziców M. F. i S. F. orzekł:
o waloryzacji odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] na rzecz B. J. z domu B. w kwocie 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność B. B., H. B. i W. B. po 1/3 części, która weszła w skład działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie: 114,52 zł (słownie złotych: sto czternaście 52/100);
o waloryzacji odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] na rzecz H. O. z domu B. w kwocie 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność B. B., H. B. i W. B. po 1/3 części, która weszła w skład działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie: [...] zł (słownie złotych: sto czternaście [...]);
o waloryzacji odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] na rzecz W. B. w kwocie 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955r. nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność B. B., H. B. i W. B. po 1/3 części, która weszła w skład działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...][...] obr. [...] jedn. ewid. [...] i ustaleniu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie: 114,52 zł (słownie złotych: sto czternaście 52/100);
o wypłacie kwoty w wysokości 114,52 zł (słownie złotych: sto czternaście 52/100) odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w punkcie 1 na rzecz Pani B. J. (Pesel [...], c. C. i I.);
o wypłacie kwoty w wysokości 114,52 zł (słownie złotych: sto czternaście 52/100) odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w punkcie 2 na rzecz spadkobierców Pani H. O., tj.
E. A. - kwoty 57,26 zł (słownie złotych: pięćdziesiąt siedem 26/100),
małoletniej W. F. kwoty 57,26 zł (słownie złotych: pięćdziesiąt siedem 26/100);
o wypłacie kwoty w wysokości 114,52 zł (słownie złotych: sto czternaście 52/100) odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w punkcie 3 na rzecz spadkobierców W. B., tj.
H. C. kwoty 38,18 zł (słownie złotych: trzydzieści osiem 18/100),
A. B. kwoty 38,17 zł (słownie złotych: trzydzieści osiem 17/100),
M. B. kwoty 38,17 zł (słownie złotych: trzydzieści osiem 17/100).
Do zapłaty kwot określonych w pkt 4-6 decyzji zobowiązano Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Wypłata w/w kwot winna nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 31.10.2013 r., nr [...], orzeczono o odmowie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955r. Nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej własność H. B., B. B. i W. B. w 1/3 części z uwagi na przedawnienie roszczenia na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Wojewoda po rozpoznaniu odwołań decyzją z dnia 30.05.2014 r. , [...], utrzymał w mocy w całości w/w decyzję Prezydenta Miasta K..
Wyrokiem z dnia 08.05.2015 r., sygn. akt II SA/Kr 347/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje organu I i II instancji. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że organy rozstrzygające sprawę błędnie uznały, iż roszczenie odszkodowawcze wynikające z orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. uległo przedawnieniu w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. Skoro zaś roszczenie o wypłatę przyznanego decyzją odszkodowania nie wygasło i nie uległo przedawnieniu, to odszkodowanie to podlega waloryzacji na zasadach określonych przepisem art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwaloryzowanie odszkodowania powinno nastąpić w drodze decyzji, gdyż jest to załatwienie sprawy co do jej istoty (art. 104 k.p.a.) przez orzeczenie o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wojewody wyrokiem z dnia 21.07.2011 r. sygn. akt I OSK 2179/15 oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku.
Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji ustalił, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] wywłaszczyło m.in. część parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność H. B., B. B. i W. B. po 1/3 części. Trzema odrębnymi orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] przyznało na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. odszkodowanie w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność H. B., B. B. i W. B. po 1/3 części. Powyższe orzeczenia zostały wydane na podstawie dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 4, poz. 31 z roku 1952). Zasady wypłaty odszkodowania regulowało wydane na podstawie art. 31 ust. 2 w/w dekretu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.11.1952 r. w sprawie trybu wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dz. U. z 1952, Nr 52, poz. 340). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia odszkodowanie przypadające wywłaszczonemu przy odszkodowaniu nie przekraczającym sumy 15 000 zł było płatne w ciągu 6 m-cy, licząc od daty ostatecznego orzeczenia o odszkodowaniu.
H. O. pismem z dnia 23.03.1956 r. złożyła odwołanie od m.in. orzeczenia z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] wnosząc o przyznanie jej odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej. Decyzją z dnia 06.08.1956 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nie uwzględniła tego odwołania i utrzymała zaskarżone orzeczenie o ustaleniu odszkodowania w gotówce w mocy.
Kwerenda archiwalnych akt wywłaszczeniowych dotyczących parceli I. kat. [...] obj. KW [...] nie wykazała, aby orzeczenia o odszkodowaniu z dnia 15.03.1956 r. wydane na rzecz B. J. z domu B. i W. B. były przedmiotem postępowania odwoławczego, tj. w wyniku kwerendy nie ujawniono żadnego dokumentu świadczącego, by takie postępowanie w stosunku do tych orzeczeń się toczyło. W archiwalnych aktach wywłaszczeniowych nie ujawniono także żadnych dokumentów dotyczących realizacji w/w decyzji odszkodowawczych.
Kwerenda repertoriów Sądu Powiatowego dla m. K. z lat 1956-1962 przechowywanych przez Archiwum Narodowym w K. i zasobów archiwalnych zespołu akt Sądu Powiatowego dla m. K. z lat 1963-1975 przechowywanych przez Archiwum Sądu Okręgowego w K. przyniosła wynik negatywny, gdyż w w/w dokumentach nie odnotowano postępowania o wyrażenie zgody na złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania na rzecz W. B., H. O. z d. [...] i B. J. z d. [...].
W. B. zmarł [...] r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia 31.10.1979 r. spadek po w/w nabyli żona J. B. i dzieci: H. B., A. B. i M. B. - wszyscy w 1/4 cz.
J. B. zmarła [...] r. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z [...].10.2011 r. spadek po w/w nabyli H. C. z d. B. , A. B. i M. B. - wszyscy w 1/3 cz.
H. O. zmarła 07.09.2006 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w D. G. z dnia 07.02.2012 r. spadek po w/w nabyła E. A. i C. O. po [...] cz.
C. O. zmarł [...] r. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z [...].05.2017 r. spadek po w/w nabyła w całości małoletnia W. F..
Przesłuchana w charakterze strony B. J. zeznała, iż nigdy nie pobrała odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nic nie wie o tym, aby kwoty odszkodowania ustalone tymi orzeczeniami zostały przekazane do depozytu sądowego. Do roku 2011 nie starała się o wypłatę tych kwot. Dopiero w roku 2011 r. całą rodziną zdecydowali się wystąpić o wypłatę tych odszkodowań. Podobne zeznania złożyła A. B., która oświadczyła, że jej ojciec, tj. W. B. nigdy nie pobrał i nie otrzymał odszkodowania ustalonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Z zeznań H. C. i M. B. także wynika, że osoby uprawnione nie pobrały odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Natomiast E. A. zeznała, iż nie posiada żadnej wiedzy na temat wypłaconego odszkodowania.
Jak wynika z planu sytuacyjnego podziału parceli I. kat. [...] obj. Lwh [...] cd KW [...] b. gm. kat. [...] L. ks. rob. [...] zatwierdzonego 18.12.1963 r. w/w parcela podzieliła się na parcele I. kat. [...],1. kat. [...] i I. kat. [...], po czym parcela I. kat. [...] podzieliła się na parcele I. kat. I. kat.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a parcela I. kat. [...] na parcele I. kat. [...] i I. kat. [...].
Ponadto w w/w planie wskazano, iż parcele I. kat. [...], I. kat. [...],1. kat. [...] i I. kat. [...] zostały wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...]
Z porównania planu sytuacyjnego L. ks. rob. [...] dot. podziału parceli I. kat. [...] obj. Lwh [...] cd KW [...] b. gm. kat. [...] z obowiązującą obecnie mapą ewidencyjną wynika, że część parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. - po podziale oznaczona jako parcele I. kat. [...], I. kat. [...], I. kat. [...], I. kat. [...] - weszła w skład działek o numerach: [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...].
Działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...] są objęte księgą wieczystą [...] i stanowią własność osób fizycznych.
Działka:
nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księga wieczystą [...] i stanowi własność Skarbu Państwa.
nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księga wieczystą [...] i stanowi własność osoby fizycznej,
nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księga wieczystą [...] i stanowi własność Gminy K.,
nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księga wieczystą [...] i stanowi własność Gminy K..
Z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księgą wieczystą [...], działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księgą wieczystą [...], a działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] jest objęta księgą wieczystą [...] - w/w działki stanowią własność Skarbu Państwa i wchodzą w skład ulicy [...].
W w/w księgach brak w/w działek, ale w księdze wieczystej [...], w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa wpisana jest parcela [...].
Organ I instancji stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania jest waloryzacja odszkodowania ustalonego orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955r. Nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stanowiącej współwłasność H. B., B. B. i W. B. po 1/3 części.
Zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.) wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Z mocy w/w przepisu osoba wywłaszczona lub jej następca prawny posiada roszczenie o waloryzację, które organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania uwzględnia, gdy stwierdzi, iż istnieje niewykonana ostateczna decyzja administracyjna o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
Waloryzacja przewidziana w art. 132 ust. 3 u.g.n. polega na przerachowaniu wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji według zasad określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Waloryzacja ma na celu zagwarantowanie wywłaszczonemu w przypadku opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzymanie odszkodowania w zaktualizowanej, urealnionej wysokości. Waloryzacja dotyczy okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stała się ostateczna (datą ostatecznego ustalenia wysokości odszkodowania), a datą wypłaty tego odszkodowania (datą stwierdzenia, iż ostateczna decyzja o ustaleniu odszkodowania nie została wykonana i przeliczenia na nowo wysokości odszkodowania). Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości określonego w formie pieniężnej następuje przede wszystkim poprzez wypłatę kwoty odszkodowania osobie uprawnionej. Wykonanie zobowiązania odszkodowawczego (realizacja decyzji odszkodowawczej) może polegać także na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, bowiem skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia.
Organ I instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania nie ujawniono żadnego dokumentu świadczącego o tym, aby kwoty odszkodowań ustalone orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] zostały odebrane przez osoby uprawnione lub złożone do depozytu sądowego.
Organ I instancji przyjął, że nie doszło do realizacji orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956r. Nr [...], co upoważnia do waloryzacji ustalonej w w/w orzeczeniach kwot odszkodowań.
Z ujawnionych w trakcie kwerendy archiwalnych akt wywłaszczeniowych dotyczących parceli I. kat. [...] obj. KW [...] dokumentów wynika, że orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] o ustaleniu na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. odszkodowania w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stały się ostateczne w roku 1956 i dlatego za moment początkowy waloryzacji należy przyjąć rok 1956.
Organ I instancji wyjaśnił, że waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w u.g.n. dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków (art. 5 ust. 1 u.g.n.). W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w u.g.n. w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.). Wobec tego, że do chwili obecnej nie doszło do ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości gruntowych Organ I instancji przyjął, że określenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w przedmiotowych orzeczeniach o ustaleniu odszkodowania powinno nastąpić przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Organ I instancji waloryzację przeprowadził w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych zamieszczone na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego, tj. http://stat.gov.pl.
Organ przedstawił dane z informacji zamieszczonych na w/w stronie internetowej dot. Rocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (ujęty w procentach).
W myśl art. 2 ust. 2, art. 4 ust. 1,2 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. z 1994 r. Nr 84 poz. 386 ze zm.) przeliczeniu w stosunku 1:10.000 na dzień 1 stycznia 1995 r. podlegają wszelkie prawa majątkowe, a także zobowiązania i należności pieniężne powstałe przed datą 31 grudnia 1994 r., a płatne po tej dacie. W szczególności przeliczeniu podlegają: wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, inne należności wynikające z praw i zobowiązań majątkowych (publicznych i prywatnych) bez względu na tytuł ich powstania, wartości materiałów i surowców, wkładów oszczędnościowych, lokat i depozytów bankowych, a także: kary pieniężne, kary porządkowe, nawiązki, poręczenia majątkowe, odszkodowania, zadośćuczynienia, koszty postępowania, opłaty i inne świadczenia orzeczone w postępowaniu sądowym, administracyjnym oraz przez inne upoważnione do ich nakładania organy, o ile nie zostały uiszczone do dnia 31 grudnia 1994 r.
Organ I instancji wyjaśnił, że po uwzględnieniu w/w wskaźników i w/w przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego kwota zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w orzeczeniach Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] wynosi 114,52 zł. Powyższą kwotę uzyskano mnożąc kwotę 178,64 zł przez wartość w/w wskaźników za lata 1956-1994, co dało kwotę 342 419,34 zł (po denominacji 34,24 zł), a następnie mnożąc kwotę 34,24 zł przez wartość w/w wskaźników za lata 1995-2017 (do obliczeń wartość przedmiotowych wskaźników ujętą w procentach zamieniono na wartość ułamkową, tj. podzielono przez 100).
Podziału ustalonej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania między strony postępowania dokonano stosownie do treści w/w postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i aktów poświadczenia dziedziczenia.
Z powyższą decyzją nie zgodzili się M. B., H. C., A. B., E. A., B. J. oraz małoletnia W. F., reprezentowana przez rodziców M. F. i S. F., składając od niej odwołanie i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to: a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaniechanie ustalenia odszkodowania na podstawie opinii biegłych do spraw szacowania wartości nieruchomości oraz waloryzowania kwot, a także poprzez niewskazanie jakie okoliczności w sprawie zostały udowodnione i na podstawie jakich dowodów organ uznał, że kwota 114,52 zł stanowi zwaloryzowane odszkodowanie; b. art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez niewłaściwe podanie podstawy prawnej decyzji, a to pominięcie jednostek redakcyjnych art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji uniemożliwienie stronie weryfikacji, która z norm prawnych stanowiła podstawę do ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania; c. art. 75§ 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę, umożliwiającą dokonanie prawidłowej waloryzacji odszkodowania wraz z uwzględnieniem dynamiki wzrostu cen nieruchomości oraz wskaźnikami zmian cen dla lokali mieszkalnych; d. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie wyjaśnienie dlaczego organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie ma potrzeby dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, jak również brak podania szczegółowego, precyzyjnego oraz zrozumiałego sposobu wyliczenia rachunkowego zwaloryzowanego odszkodowania; e. art. 9 i 10 k.p.a. poprzez nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na wysokość odszkodowania oraz pozbawienie stron czynnego udziału w sprawie; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a. art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez ustalenie zwaloryzowanej kwoty odszkodowania należnej wnioskodawcom do wypłaty w rażąco niskiej wysokości, a to 114,52 zł, w sytuacji gdy skarżącym winno zostać ustalone słuszne zwaloryzowane odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, b. art. 132 ust. la i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie daty ostateczności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. o ustaleniu odszkodowania, a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie momentu początkowego waloryzacji, c. art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez zaniechanie obliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania, d. art. 5 ust. 1 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie wysokości odszkodowania zwaloryzowanego o wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych, który jest niekorzystny w stosunku do wskaźnika zmian cen nieruchomości, co jest niekorzystne dla odwołujących się, w sytuacji, gdy organ I instancji ustalając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania po rozważeniu interesów stron i zgodnie z zasadami współżycia społecznego, winien dokonać waloryzacji, winien zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego.
Decyzją z dnia 24 września 2018 r., znak: [...], Wojewoda, działając na podstawie art. 9a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji zauważył, że zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w drodze decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Ustęp 2 tego przepisu stanowi o prawie podmiotu pozbawionego własności nieruchomości do waloryzacji kwoty odszkodowania na dzień jej zapłaty. Art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do trybu wypłaty odszkodowania, którego wysokość orzeczona została już ostateczną decyzją i ma on na celu jedynie uaktualnienie wysokości tego świadczenia z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił między jego ustaleniem, a datą faktycznej wypłaty. "Ustawodawca w przepisie tym przyjął, że wartość rzeczywiście wypłaconego odszkodowania ma odpowiadać wartości nabywczej odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu, a nie wartości nominalnej. Tylko takie uregulowanie odpowiada bowiem konstytucyjnej zasadzie słusznego odszkodowania" (T. Woś "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", Warszawa 2010 r.). Artykuł 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi przy tym samodzielną podstawę waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, której dokonuje się w oparciu o zasady obowiązujące na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zdaniem organu odwoławczego, przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji organ, który ją wydał, zobowiązany jest więc do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W przypadku, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.). Organ II instancji wyjaśnił, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołujących niewłaściwego podania podstawy prawnej decyzji, a to pominięcie jednostek redakcyjnych art. 5 u.g.n., bowiem organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jednostki redakcyjne, na podstawie których wydał rozstrzygnięcie w sprawie.
Z uwagi na fakt, iż do chwili obecnej nie zostały ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźniki zmian cen nieruchomości gruntowych, organ I instancji prawidłowo przyjął, w ocenie organu odwoławczego, dla określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych zamieszczonych na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego i szczegółowo wskazanych na stronie 7 uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta K..
Zastosowany mechanizm waloryzacji odszkodowania przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budził wątpliwości organu odwoławczego i w tym zakresie zatem zarzut strony odwołującej został uznany za nieuzasadniony - tym bardziej, iż odwołujący nie wskazali jakichkolwiek konkretnych nieprawidłowości, jakich miał się w tym zakresie dopuścić organ I instancji.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż waloryzacja oznacza przerachowanie wysokości odszkodowania i dotyczy okresu między datą wydania decyzji o wywłaszczeniu, kiedy ustala się wysokość odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania (por. wyrok NSA z 1 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 621/10).
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego organ II instancji wskazał, że aktualna wartość nieruchomości brana jest pod uwagę przez organ już przy ustalaniu odszkodowania, natomiast waloryzacja jest jedynie urealnieniem tak ustalonego odszkodowania za pomocą ściśle określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami mechanizmów, tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W konsekwencji, organ dokonując waloryzacji odszkodowania ustalonego pozostającą w obrocie prawnym decyzją, nie może uwzględniać aktualnej wartości nieruchomości, utraconych korzyści. Z uwagi na powyższe również zarzut niepowołania biegłego został uznany przez organ II instancji za niezasadny. Kwestia dokonania waloryzacji ustalonego już odszkodowania nie wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy, a jej dokonanie nie przekracza możliwości organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że wysokość odszkodowania została już ustalona w ostatecznych decyzjach, co potwierdzone zostało w wydanych w niniejszej sprawie, prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 347/15 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2179/15.
Zdaniem organu odwoławczego nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut zaniechania obliczenia odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania, bowiem strony nie wystąpiły do organu I instancji ze stosownym wnioskiem w tym zakresie.
Organ II instancji wskazał, że w dniu 9 stycznia 2018 r. pełnomocnik stron zapoznał się z aktami sprawy nie zgłaszając żadnych uwag co do przedstawionych dokumentów. Aby strona mogła skutecznie podnosić zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych w tym przypadku art. 10 k.p.a. winna wykazać, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych i miało wpływ na wynik sprawy. Strona winna również równocześnie wykazać jakich czynności procesowych z winy jedynie organu nie mogła dokonać przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, z. 3, poz. 26) stawiając w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., nie wykazano w żaden sposób, by strona została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie przedstawionemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Organ II instancji wyjaśnił, że pełnomocnik wnioskodawców przed wydaniem rozstrzygnięcia został zapoznany z całością akt sprawy i nie przedstawił żadnych nowych dowodów, w tym np. dokumentów, ani nie zgłosił również żadnych wniosków dowodowych, co tym bardziej czyni w świetle powyższego nieskutecznym podniesiony przez pełnomocnika odwołujących zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a.
Na powyższą decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli M. B., A. B., E. A., H. C., B. J., małoletnia W. F., zaskarżając ją w całości. Nie zgodzili się z wysokością dokonanej przez organ waloryzacji odszkodowania zarzucając, że jest ona rażąco zaniżona.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 51 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez ustalenie zwaloryzowanej kwoty odszkodowania należnej wnioskodawcom do wypłaty w rażąco niskiej wysokości, a to 114,52 zł w sytuacji, gdy wywłaszczenie może być dokonywane na cele publiczne - tylko za słusznym odszkodowaniem;
2) art. 5 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez:
ustalenie zwaloryzowanego odszkodowania wyłącznie w oparciu o wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych w sytuacji, gdy zmiany cen nieruchomości wskazują dynamikę wzrostu w ostatnich latach, a od 2015 roku ogłaszany jest wskaźnik zmian cen dla lokali mieszkalnych;
przeprowadzenie waloryzacji w oparciu o roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w sytuacji, gdy od 1982 roku ogłaszane są miesięczne wskaźniki inflacyjne;
3) art. 140 ust. 4 i art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego pominięcie, co skutkowało brakiem zauważenia, iż w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba określenia wartości nieruchomości;
4) art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie z całkowitym pominięciem interesu uprawnionych (wywłaszczonych), a to głównie przez zaniechanie dania gwarancji, że mimo późniejszej zapłaty odszkodowania, uprawnieni otrzymają je w odpowiedniej wysokości.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Ponadto złożyli wniosek o zawieszenie przez Sąd niniejszego postępowania, z uwagi na wszczęte postępowanie przed Ministrem Inwestycji i Rozwoju, znak sprawy [...] z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności, w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., trzech orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 roku, znak sprawy: [...], ustalających wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto ww. zarzuty, a w uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowanie sądowego skarżący wskazali, że aktualnie toczy się postępowanie w nadzwyczajnym trybie wzruszania ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący M. B., A. B., E. A., H. C., B. J. oraz małoletnia W. F., reprezentowana przez rodziców M. F. i S. F. na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w dniu 31 lipca 2018 roku wnieśli do Ministra Inwestycji i Rozwoju wniosek o stwierdzenie nieważności 3 (trzech) orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 roku, nr. sprawy [...], dot. część parceli o pow. 1100 m2, które ustalały odszkodowanie następnie zwaloryzowane przez Prezydenta [...] i utrzymane w mocy przez Wojewodę. Mając na uwadze powyższe – zdaniem skarżących - nie sposób nie zauważyć, że wynik postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministerstwo Infrastruktury będzie miał wpływ na zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Regułą jest, że w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 P.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z istoty kontroli wynika, że legalność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Wojewody w przedmiocie waloryzacji odszkodowania.
Na wstępie Sąd wskazuje, że brak było podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku skarżących o zawieszenie przez Sąd niniejszego postępowania, z uwagi na wszczęte postępowanie przed Ministrem Inwestycji i Rozwoju, znak sprawy [...] z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności, w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., trzech orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 roku, znak sprawy: [...], ustalających wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym również Trybunałem Stanu - vide postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11 oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej - vide np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.
Z powyższego wynika, że zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie uzasadnia zawieszenie postępowania to takie zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia uniemożliwia w ogóle kontrolę decyzji, dlatego też należy uznać, że w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej brak jest podstaw do jej zawieszenia na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Kwestia bowiem ważności lub nieważności wskazanych w skardze orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 marca 1956 roku, znak sprawy: [...] ustalających wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nie jest zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie niniejszego postępowania sądowego.
Dalej Sąd wskazuje, że skarga była nieuzasadniona. Sąd w pełni akceptuje stan faktyczny sprawy ustalony przez organ I instancji i zaaprobowany przez organ odwoławczy.
Zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm., dalej u.g.n.) wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Z mocy w/w przepisu osoba wywłaszczona lub jej następca prawny posiada roszczenie o waloryzację, które organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania uwzględnia, gdy stwierdzi, iż istnieje niewykonana ostateczna decyzja administracyjna o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
Jak trafnie wskazały organy, waloryzacja przewidziana w art. 132 ust. 3 u.g.n. polega na przerachowaniu wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji według zasad określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Waloryzacja ma na celu zagwarantowanie wywłaszczonemu w przypadku opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzymanie odszkodowania w zaktualizowanej, urealnionej wysokości. Waloryzacja dotyczy okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości stała się ostateczna (datą ostatecznego ustalenia wysokości odszkodowania), a datą wypłaty tego odszkodowania (datą stwierdzenia, iż ostateczna decyzja o ustaleniu odszkodowania nie została wykonana i przeliczenia na nowo wysokości odszkodowania). Wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości określonego w formie pieniężnej następuje przede wszystkim poprzez wypłatę kwoty odszkodowania osobie uprawnionej. Wykonanie zobowiązania odszkodowawczego (realizacja decyzji odszkodowawczej) może polegać także na złożeniu przez dłużnika (podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) kwoty odszkodowania do depozytu sądowego, bowiem skuteczne (ważne) złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia.
Organ I instancji prawidłowo ustalił w niniejszej sprawie, że w toku postępowania nie ujawniono żadnego dokumentu świadczącego o tym, aby kwoty odszkodowań ustalone orzeczeniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] zostały odebrane przez osoby uprawnione lub złożone do depozytu sądowego. Zatem nie doszło do realizacji ww. orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956r., co upoważnia do waloryzacji ustalonej w w/w orzeczeniach kwot odszkodowań. Skoro z ujawnionych w trakcie prowadzonej przez organ kwerendy archiwalnych akt wywłaszczeniowych dotyczących parceli I. kat. [...] obj. KW [...] dokumentów wynika, że orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15.03.1956 r. Nr [...] o ustaleniu na rzecz H. O. z domu B., B. J. z domu B. i W. B. odszkodowania w kwotach po 178,64 zł z tytułu wywłaszczenia na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 08.11.1955 r. Nr [...] części parceli I. kat. [...] o pow. 1100 m2 obj. KW [...] stały się ostateczne w roku 1956, to prawidłowo za moment początkowy waloryzacji przyjęto rok 1956. Waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w u.g.n. dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków (art. 5 ust. 1 u.g.n.). W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w u.g.n. w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (art. 5 ust. 4 u.g.n.). Wobec tego, że do chwili wydania zaskarżonych decyzji nie doszło do ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości gruntowych organy prawidłowo przyjęły, że określenie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w przedmiotowych orzeczeniach o ustaleniu odszkodowania powinno nastąpić przy uwzględnieniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. Zastosowany mechanizm waloryzacji odszkodowania został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji I instancji, nie budził wątpliwości organu odwoławczego i nie budzi też wątpliwości Sądu. Skarżący przy tym nie wskazywali żadnych konkretnych nieprawidłowości, jakich miał się w tym zakresie dopuścić organ, a wskazywali jedynie, że wysokość dokonanej przez organ waloryzacji odszkodowania jest rażąco zaniżona.
Nie kwestionując, że zwaloryzowane odszkodowania są istotnie niskie, to należy raz jeszcze zaakcentować, że waloryzacja oznacza jedynie przerachowanie wysokości odszkodowania. Art. 132 ust. 3 u.g.n. odnosi się do trybu wypłaty odszkodowania, którego wysokość orzeczona została już ostateczną decyzją i ma on na celu jedynie uaktualnienie wysokości tego świadczenia z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił między jego ustaleniem, a datą faktycznej wypłaty. Przy dokonywaniu waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji organ który ją wydał jest zobowiązany do dokonania waloryzacji z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 u.g.n., tj. przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. W przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie należało dokonać przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Nie może też ujść uwadze, że organy działały w warunkach związania zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z 21 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2179/15, a realizując je orzekły o waloryzacji przedmiotowego odszkodowania, zgodnie z zasadami wskazanymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu zarzuty przedstawione w skardze nie wpływają na prawidłowość zaskarżonej decyzji.
W kontrolowanej decyzji zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. Jest przekonujące i jasne zarówno co do ustalonego stanu faktycznego, jak i co do zastosowanego prawa. Wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a zaskarżone rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji wynika również, że organ odwoławczy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez odwołujących.
Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżących nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa przez organ administrzacji.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego oddalił skargę orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło