II SA/Sz 305/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skarg W. W. – M. E. S. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargi. Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2016 r. A. D. i L. D. (zwani dalej: "wnioskodawcami"), właściciele działek nr [...], [...], [...] w obrębie R., gm. P., zwrócili się do Wójta Gminy P. o wydanie, na podstawie art. 29 ust 3 ustawy Prawo wodne, decyzji nakazującej właścicielom gruntów sąsiadujących (działki nr [...] będącej własnością W. W. - M. oraz działki nr [...] stanowiącej współwłasność E. S. i D. S., zwanych dalej: "skarżącymi"), którzy dopuścili się naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom powstającym na gruncie wnioskodawców. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] Nr [...] umorzył postępowanie w wyżej opisanej sprawie. Kolegium, decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania właścicieli działek nr [...], [...] i [...], uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy P., odmówił nakazania właścicielom działek nr [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub urządzeń zapobiegających szkodom. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców Kolegium decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W wyniku skargi wniesionej przez właścicieli działek [...], [...] i [...] obręb R., na ww. decyzję ostateczną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 10 listopada 2016r. sygn. akt II SA/Sz 917/16 uchylił decyzje obu organów. Uzasadniając podjęte orzeczenie Sąd podkreślił, że skoro w niniejszej sprawie, rozstrzyganej na gruncie przepisów Prawa wodnego mamy do czynienia z podmurówką, która uniemożliwia swobodny odpływ wody, to logicznym wytłumaczeniem stagnowania wody przy granicy działek [...] i [...] z działką nr [...] jest zatrzymywanie odpływu wody przez tę podmurówkę. W świetle przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego oznacza to, że wykonane ogrodzenie zaburza naturalną gospodarkę wodną i wpływa negatywnie na grunty wnioskodawców. Niezasadnie zatem, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, chociaż prawidłowo ustaliły stan faktyczny, orzekły o odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Wójt Gminy P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]. stosownie do art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, odmówił nakazania właścicielom działek nr [...] i [...] obręb R., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na gruntach obejmujących działki nr [...], [...] i [...]. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców decyzją z dnia [...]. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku skargi wniesionej przez A. i L. D., WSA w Szczecinie, wyrokiem z dnia 22 lutego 2018r. sygn. akt. II SA/Sz 1448/17 uchylił decyzje obu organów. Sąd stwierdził, iż w sprawie tej organy obu instancji nie wywiązały się ze wskazań Sądu podanych w wyroku z dnia 10 listopada 2016r. sygn. akt II SA/Sz 917/16, w którym przesądzono, że doszło do naruszenia stosunków wodnych na nieruchomości A. i L. D., zaś naruszenie to było skutkiem wykonania na granicy działek o wskazanych wyżej numerach płotu na podmurówce, który uniemożliwia swobodny odpływ wody. Sąd wskazał również, że tego rodzaju naruszenie wpływa negatywnie na działki wnioskodawców, co powinno w konsekwencji doprowadzić do wydania decyzji w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W ocenie Sądu, rzeczą organu było ustalenie, czy naruszenie stosunków wodnych ma szkodliwy wpływ na nieruchomość skarżących. Organ pierwszej instancji z obowiązku tego wywiązał się w ten sposób, że zwrócił się o stosowne wyjaśnienia w tym zakresie do A. i L. D., którzy określili wartość szkody na kwotę [...]tys. zł, stanowiącą różnicę wartości działek przed i po zalaniu. Jednak organ ten uznał, że szkoda ma charakter hipotetyczny, a w rezultacie takie określenie szkody nie było wystarczające do tego, aby wydać decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ignorując ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w szczególności jednoznaczne wskazanie, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na uznanie, że doszło do naruszenia stosunków wodnych, a także określenie przyczyny tego naruszenia, dokonało ponownie własnej odmiennej oceny materiału dowodowego i opierając się na opinii hydrologicznej, sporządzonej w 2015 r. przez uprawnionego geologa z zakresu hydrologii - K. N. uznało, że do naruszenia stosunków wodnych nie doszło. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Wójt Gminy P. orzekł nakazać właścicielom działek nr [...] i [...] obręb R., gmina P., przywrócenia stanu poprzedniego na ww. działkach lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na sąsiednich działkach nr: [...], [...], [...], ustalając zarazem termin na ich wykonanie: 12miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołując się na stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie z dnia 22 lutego 2018 r w sprawie II SA/Sz 1448/17 stwierdził, że zasadniczą przyczyną zalegania wody na nieruchomości wnioskodawców jest podmurówka postawiona na granicy należących do nich działek. W. W. - M. oraz E. S. i D. S., nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia, wnieśli odwołanie do organu odwoławczego. Decyzją z dnia [...]. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.2096), zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017r. poz.1121 w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2268), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że do wydania decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne konieczne jest ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, oraz, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy). Organ II instancji powołując się na ekspertyzę biegłego z dziedziny geologii, posiadającego uprawnienia m.in. do wykonywania dokumentacji hydrogeologicznych sporządzoną dnia 24 sierpnia 2015 r. uzupełnioną następnie kolejnymi badaniami z dnia 6 lutego 2016 r., stwierdził, że wykonana podmurówka pod płot wzdłuż południowej granicy działki nr [...] i nr [...] uniemożliwia swobodny spływ powierzchniowy wód opadowych z działki nr [...] w kierunku rowu melioracyjnego przy ul. [...], co skutkuje okresową stagnacją wody i jej rozlewaniem na fragment w/w ulicy, stanowiącej dojazd do działek nr [...], [...], [...], [...]. Dodatkowo wskazano, że przyczynę stagnowania wody stanowi: wysoko zalegający strop utworów nieprzepuszczalnych (glin), a w okresach wzmożonych opadów lub roztopów, zwierciadło wody gruntowej ulega podwyższeniu, co prowadzi do pojawiania się wody na powierzchni najniżej położonego terenu. Zdaniem organu odwoławczego wykonanie betonowej podmurówki pod płot na działkach nr [...] i nr [...] na granicy z działką [...] i [...] dodatkowo tworzy wraz z warstwą gliny, nieprzepuszczalną przeszkodę dla przepływu wód. Jednocześnie stwierdził istnienie związku przyczynowo-skutkowego, wynikającego z faktu, że właściciele gruntów działek nr [...] i nr [...] dokonali zmiany stanu wody na gruncie wykonując podmurówkę pod ogrodzenie, a zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie stanowiące działki nr [...], [...] i [...]. Powołane okoliczności w ocenie organu potwierdzają słuszność zarzutów wnoszonych przez właścicieli działek nr [...], [...] i [...] obr. R. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało je za niezasadne i powołując się na opinię biegłego stwierdziło, że na tworzące się zastoiska wodne mają wpływ zarówno rodzaj gleby (nieprzepuszczalna warstwa glinu), jak i wykonanie podmurówki pod ogrodzenie. Na powyższą decyzję W. W. – M. jak również E. S. oraz D. S. wnieśli odrębne skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W obydwu skargach podniesiono ten sam zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 – ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wybudowane ogrodzenie (płot z podmurówką) powoduje zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wskazując na powyższe uchybienie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie dnia 6 czerwca 2019 r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt II SA/Sz 305/19 oraz II SA/Sz 306/19 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalej prowadzić sprawę pod sygn. akt II SA/Sz 305/19. Pełnomocnik skarżących E. D. S. popiera skargę. W odpowiedzi na pytanie Przewodniczącego skarżący D. S. wyjaśnił, że działkę nr [...] zakupił w 2006 lub 2007 roku nie pamięta, czy podczas opadów na działce stała woda. Pełnomocnik uczestników postępowania A. i L. D. wniósł o oddalenie skargi. Na pytanie sędziego sprawozdawcy uczestniczka postępowania A. D. wyjaśniła, że działkę kupiła w 2006 lub 2007 roku. W tym czasie była to działka sucha, problem pojawił się kiedy została wybudowana droga i nieruchomości sąsiednie zostały zabudowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, gdyż akt ten odpowiada prawu. W kontekście zarzutu skargi wskazać należy, że istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organy nakazały właścicielom działek skarżących przywrócenia stanu poprzedniego na ich działkach (nr [...] oraz [...]) lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na działkach sąsiednich o numerach: [...], [...] oraz [...] położonych w obrębie R., gmina P.. Z uwagi na przebieg dotychczasowego postępowania przypomnieć należy, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokami z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 917/16, jak również z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1448/17 uchylał decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiednio z [...] r. oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Inaczej rzecz ujmując ani organ, ani sąd, nie mogą zatem inaczej i na nowo formułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Sąd, ponownie orzekając w danej sprawie, zobowiązany jest zatem zbadać czy organ do tej oceny się zastosował. Jest to warunkiem oceny legalności działania organu w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji właściwie zrealizowały wskazania oraz ocenę prawną zawarte w powołanych wyżej wyrokach II SA/Sz 917/16 oraz II SA/Sz 1448/17. Sąd orzekając poprzednio w tej sprawie uznał zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do oceny, czy doszło do zmiany stosunków wodnych. Jednocześnie wyraził pogląd, że skoro na granicy działek skarżących z działkami [...] i [...] znajduje się podmurówka, to logicznym wytłumaczeniem stagnowania wody na tym terenie jest zatrzymanie odpływu wody przez tę podmurówkę, co z kolei w świetle art. 29 ust. 3 Prawa wodnego oznacza, że wykonane ogrodzenie na wskazanej podmurówce zaburza naturalną gospodarkę wodną i wpływa negatywnie na grunty A. D. oraz L. D.. W rezultacie w niniejszej sprawie została przesądzona kwestia dotycząca naruszenia stosunków wodnych oraz dotycząca negatywnego wpływu tego naruszenia na nieruchomości sąsiednie, stanowiące własność A. D. oraz L. D.. Zdaniem Sądu powyższe powinno doprowadzić do wydania decyzji w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Przypomnieć należy, że poczynienie ustaleń w zakresie niezbędnym dla zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne co do zasady wymaga wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Dlatego też w orzecznictwie przyjmuje się, że w tego rodzaju sprawach należy korzystać z dowodu w postaci opinii biegłego. Przeprowadzenie tego dowodu wymagane jest w szczególności, gdy istnieje różnica stanowisk między właścicielami gruntów sąsiednich w przedmiocie zakłócenia stosunków wodnych albo w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych. Jak wynika z akt sprawy organy obu instancji w celu wyjaśnienia stosunków wodnych panujących na przedmiotowych nieruchomościach powołały się na opinię biegłego z dziedziny geologii, posiadającego uprawnienia m.in. do wykonywania dokumentacji hydrogeologicznych z dnia 24 sierpnia 2015 r., uzupełnioną ekspertyzą z dnia 9 lutego 2016 r., z której wynika, że wykonanie betonowej podmurówki pod płot na działkach skarżących na granicy z działkami nr [...] i [...] tworzy wraz z warstwą gliny nieprzepuszczalną przeszkodę dla przepływu wód. Uwzględniając powyższą ocenę Sąd podzielił stanowisko organu, że dokonana przez skarżących zmiana stanu wody na gruncie poprzez wykonanie podmurówki szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie należące do uczestników postępowania, cow rezultacie stanowi podstawę do nałożenia na skarżących obowiązków przewidzianych w art. 29 ustawy Prawo wodne. Stanowisko to zgodne jest ponadto z oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanych w sprawie wyrokach, a zatem stanowi o wykonaniu dyspozycji art. 153 ustawy p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 29 ust. 1 – 3 ustawy Prawo wodne nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.