III SA/Kr 346/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Prądnik Biały w Krakowie Michała Przybycień sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 stycznia 2019 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Prezydenta Miasta o przyznaniu Jej zasiłku okresowego - w kwocie 251 zł miesięcznie, w tym 125,50 zł minimalnej części zasiłku okresowego, 125,50 zł fakultatywnej części zasiłku okresowego od 1 do 31 grudnia 2018 r, -w kwocie 417,50 zł miesięcznie, w tym 350,50 zł minimalnej części zasiłku okresowego, 67 zł fakultatywnej części zasiłku okresowego od dnia 1 stycznia do 31 marca 2019 r., decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, Kolegium działając na podstawie art. 7, art. 38, art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Organ l instancji przyznał M. P. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w wysokości 251 zł w miesiącu grudniu 2018 r. oraz w wysokości 417,50 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wyjaśnił, iż Strona spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do nabycia świadczenia w formie zasiłku okresowego. Wskazano ha dochód Strony w miesiącu listopadzie 2018r. w wynosił 450 zł. Powołując się na art. 38 ustawy o pomocy społecznej ustalono wysokość zasiłku okresowego w ww. wysokości. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Na powyższą decyzję złożyła odwołanie M. P. wskazując, iż jest dla niej niezrozumiałe stanowisko organu l instancji, iż prowadzi Ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona wskazała, że wspólnie zamieszkuje z matką i siostrą, dokłada się także do opłat mieszkaniowych w wysokości 40 zł. W związku z tym wnosiła o wyjaśnienie tej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z czym należało ją utrzymać w mocy. Z odwołania wynika, że Strona nie kwestionuje wysokości przyznanego świadczenia, a jedynie ma wątpliwości dotyczące stanowiska organu l instancji, że prowadzi Ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zdaniem Organu odwoławczego z akt sprawy jednoznacznie wynika, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 grudnia 2018 r. ustalono, że zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki w mieszkaniu, które jest własnością matki. Tytułem opłat Strona przekazała kwotę 40 zł. M. P. wskazała także, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Informacje w tym zakresie potwierdziła własnoręcznym podpisem (k. 191). Co prawda, podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 8 sierpnia 2018 r. wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą (k. 154), jednak z ustaleń MOPS wynika, iż zarówno matka D. P. jak i siostra G. P. prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Potwierdzają to oświadczenia Ww. z dnia 29.08.2018 r. oraz 5.09.2018 r. (k. 167 i 172) Poza tym w dniu 19 września 2019 r. na wniosek GUP sporządzana została karta informacyjna i M. P. podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (k. 186). Według ustaleń MOPS w tym wizyt w mieszkaniu, M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania należącego do matki. Należy również zauważyć, że siostra M. P., korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej w tym z zasiłku stałego. Ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 4 grudnia 2018 r. z G. P. podaje, że pozostaje w odrębnym gospodarstwie domowym z siostrą. W związku z powyższym, Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód własny M. P. w listopadzie 2018 r., czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wynosił 450 zł. Strona pobierała też zasiłek okresowy w wysokości 374 zł, którego nie uwzględnia się go przy obliczaniu dochodu w sprawie przyznania kolejnego zasiłku okresowego. Dochód Strony nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynoszący 701 zł. Zatem mogła ubiegać się o przyznanie zasiłku okresowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej) wysokość zasiłku okresowego ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Wysokość zasiłku okresowego musi być obliczona na podstawie art. 38 ust. 3 ww. ustawy to jest w wysokości nie niższej niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (701 zł) a dochodem tej osoby (450 zł). Różnica ta wynosi 251,00 zł, a 50 % z tej kwoty wynosi 125,50 zł. Należy podkreślić, iż organ l instancji zdecydował po zbadaniu okoliczności sprawy, iż Strona otrzyma zasiłek okresowy podwyższony o dodatkową, fakultatywną kwotę 125,50 zł. Decyzja w tym zakresie wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w granicach uznania administracyjnego, jakie pozostawia organowi l instancji ustawa o pomocy społecznej. W rezultacie wysokość zasiłku okresowego w miesiącu grudniu 2018 r. wynosi 251 zł. Od grudniu 2018 r. Strona nie posiada dochodu własnego. Zatem wysokość zasiłku okresowego od stycznia 2019 r. musi być obliczona na podstawie art. 38 ust. 3 ww. ustawy to jest w wysokości nie niższej niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (701 zł) a dochodem tej osoby (0,00 zł). Różnica ta wynosi 701 zł, a 50 % z tej kwoty wynosi 350,50 zł. Organ l instancji zdecydował po zbadaniu okoliczności sprawy, iż Strona otrzyma zasiłek okresowy podwyższony o dodatkową, fakultatywną kwotę 67 zł. Decyzja w tym zakresie wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w granicach uznania administracyjnego, jakie pozostawia organowi l instancji ustawa o pomocy społecznej. W rezultacie wysokość zasiłku okresowego od dnia od 1 stycznia do 31 marca 2019 r. wynosi 417,50 zł miesięcznie. Uznaniem administracyjnym objęta jest kwota przewyższająca minimalną wysokość zasiłku okresowego jak również okres, na jaki przyznany zostanie zasiłek okresowy. W ocenie Kolegium organ l instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego przyznając świadczenie jedynie na okres 4 miesięcy, gdyż M. P., w przypadku dalszego spełniania przesłanek ustawowych uprawniona będzie do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Choć udzielona pomoc jest skromna, to świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą zaś stanowić źródła dochodu czy też formy utrzymania. Wskazuje na to art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stwierdza, iż pomoc społeczna "wspiera osoby i rodziny", nie jest zaś zobligowana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób zwracających się o pomoc. Tym samym, decyzja wydana przez organ l instancji nie narusza również innych zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej m.in. z art. 2 ust. l cyt. ustawy ("pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudności życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości"). Niezależnie od powyższego organ l instancji mając na względzie trudną sytuację M. P. od wielu lat udziela jej systematycznego wsparcia finansowego. Objęta jest wszechstronną pomocą MOPS zarówno w formie zasiłków celowych, celowych specjalnych jak i zasiłku okresowego. Strona wcześniej pobierała też zasiłek stały. Zdaniem Kolegium organ l instancji nie pozostawił Strony bez pomocy, lecz aktywnie reaguje na Jej potrzeby i udziela jej pomocy w niezbędnym zakresie, zaspokającej jej niezbędne potrzeby bytowe, ale uwzględniając posiadane środki dla wszystkich potrzebujących w gminie. Mając powyższe na uwadze nie można zarzucić organowi l instancji naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. M. P. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazując że nie zgadza się z jej treścią. Skarżąca zakwestionowała zakwalifikowanie Jej, jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zakwestionowała ocenę prawdziwości zeznań członków rodziny tj. Jej matki D. P. oraz siostry G. P., złożonych w sprawie, a także prawdziwość zeznań innych członków (lub byłych członków) jej najbliższej rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi. Orzekanie, zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przeprowadzona według powyższych zasad sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej przez skarżącego decyzji stanowił przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., póz. 1508 ze zm., zwanej dalej ustawą) w brzmieniu: zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: (1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; (2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do treści art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Z art. 38 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być nadto niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 ustawy). Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że organ administracji ustalając zasiłek okresowy ma obowiązek uwzględnić ściśle określone kryteria ustawowe. Zasadnie orzekające w sprawie organy stwierdziły, że sytuacja materialna uprawnia skarżącą do otrzymania żądanej pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a dochód Strony w miesiącu listopadzie 2018 wynosił 450 zł., a od grudnia nie miała dochodu, dochód wynosił 0 zł. Przyznana zatem kwota zasiłków okresowych mieści się w przedziale oznaczonym przez ustawodawcę. Ustalenie wysokości zasiłku okresowego oraz czasokresu zasiłku zostało przez ustawodawcę pozostawione uznaniu organu orzekającego w sprawie. Jest to tzw. względne uznanie, ponieważ zostały zakreślone graniczne wysokości zasiłku okresowego: jego najniższa i najwyższa kwota. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. Te wymogi, w ocenie Sądu, zostały przez organy orzekające w niniejszej sprawie spełnione. Ustalenia faktyczne zostały poczynione m.in. w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu zamieszkania skarżącej. Na tej podstawie organy ustaliły Jej sytuację mieszkaniową, rodzinną oraz dochodową. Poczynił istotne w ocenie Sądu ustalenie, ze skarżąca otrzymał w analizowanym okresie znaczącą pomoc finansową ze strony państwa. Organ, ustalając wysokość świadczenia organ miał na względzie nie tylko sytuację strony oraz jej potrzeby, ale także własne możliwości finansowe (art. 3 ust. 4 ustawy). Wskazać należy, że pomoc społeczna w swej istocie ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc nie zaspakajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Co więcej ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Obowiązkiem organu jest zatem rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Odnośnie zarzutu skargi niewłaściwej oceny dowodów z zeznań świadków to na skarżąca nie wyjaśniła, na czym polega ta błędna ocena. Zarzut jest gołosłowny. Natomiast organy wskazały, że przeprowadziły stosowne postępowanie dowodowe i dokonały stosownej oceny tych dowodów. Ocena ta jest zgodna z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki. Należy zauważyć, że skarżąca jako osoba samotnie gospodarująca posiada korzystniejsze (wyższe) kryterium finansowe do przyznania zasiłków celowych i okresowych (701 zł) natomiast kryterium dochodowe w rodzinie, w tym samym czasie, wynosiło 528 zł. Niemniej jednak w sprawie skarżącej, nie ma to znaczenia skoro kryterium odnośnie do zasiłku okresowego wynosi 701 zł. Skarżąca to kryterium spełnia i co więcej, nie kwestionowała wysokości zasiłku okresowego. Sąd doszedł na podstawie powyższego do przekonania, że skarga M. P. nie zasługuje na uwzględnienie i należy ją oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.