VI SAB/Wa 19/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia postanawia: odrzucić skargę J. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji nr [...] z [...] lipca 2016 r. oraz w sprawie rozpoznania zażalenia Skarżącej na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji nr [...] z [...] lipca 2016 r. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa ZUS wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 p.p.s.a., gdyż w jego ocenie sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wyjaśnił, że w toku postępowania Sąd Okręgowy w K. wydał zarządzenie na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. celem poprawienia danych zawartych w decyzji organu. Wykonując zarządzenie Sądu organ dokonał poprawienia decyzji postanowieniem o sprostowaniu z [...] kwietnia 2018 r., po czym przesłał tak poprawioną decyzję wraz z postanowieniem do Sądu i bezpośrednio do J. sp. z o. o, pouczając, że od tego postanowienia zażalenie nie przysługuje zgodnie z przepisem art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pomimo tego faktu, Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie oraz wniosek o usunięcie naruszenia prawa, które przekazane zostały do postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 p.p.s.a., stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej, która - zgodnie z § 2 komentowanego przepisu - obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) dalej jako: "Ordynacja podatkowa", postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem, że skarga na bezczynność, czy też przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej, przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje, postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania zażalenia Skarżącej na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Prezes ZUS wykonując zarządzenie Sądu dokonał poprawienia braków w sentencji decyzji postanowieniem o sprostowaniu z [...] kwietnia 2018 r., po czym przesłał tak poprawioną decyzję wraz z postanowieniem do Sądu i bezpośrednio do strony odwołującej, pouczając, że od tego postanowienia zażalenie nie przysługuje zgodnie z przepisem art. 83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednak zdaniem Skarżącej Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] zobowiązany był do przesłania zażalenia wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu - Prezesowi ZUS - w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał zażalenie. Termin ten, w związku z otrzymaniem zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na jego złożenie w dniu 27 lipca 2018 r., upłynął w dniu 3 sierpnia 2018 r. Pismem z 3 sierpnia 2018 r. ZUS Oddział w [...] poinformował stronę skarżącą m.in. że zgodnie z 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm., dalej "u.s.u.s.) wniosek o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia na przedmiotowe nie przysługuje, gdyż wydane postanowienie ma charakter jedynie porządkowy i czyni zadość żądaniom Sądu Okręgowego w [...]. Zgodnie z obowiązującymi przepisami przedmiotowa sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W toku postępowania przed organem rentowym w myśl art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych u.s.u.s. stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), chyba że u.s.u.s. stanowi inaczej. Analogiczną regulację, co do zastosowania k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, zawiera art. 180 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Stosownie do art. 83b ust. 2 zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje. Nie ma zatem zastosowania art. 113 § 3 k.p.a. Po wniesieniu przez stronę odwołania do sądu nie może dojść do zmiany merytorycznej zaskarżonej decyzji, chyba, żeby była to decyzja na korzyść odwołującego się. Takie stwierdzenie nie odnosi się do dopuszczalności sprostowania oczywistej omyłki, przez organ rentowy po wniesieniu odwołania do sądu. W toku postępowania przed sądem ubezpieczeń społecznych możliwe jest zatem sprostowanie decyzji przez organ rentowy. Sąd został powiadomiony o sprostowaniu przed zamknięciem rozprawy. Sąd pracy i ubezpieczeń społecznych powinien uwzględnić treść decyzji nadaną jej po sprostowaniu. Może jednak pominąć zmianę wynikającą ze sprostowania jeżeli wkracza ona w merytoryczną treść rozstrzygnięcia i nie jest zmianą na korzyść odwołującego się. Możliwe jest badanie przez sąd ubezpieczeń społecznych prawidłowości sprostowania decyzji przez organ rentowy, zwłaszcza dokonanego w czasie trwania postępowania przed sądem ubezpieczeń społecznych. Odnosi się to do sytuacji kiedy sprostowanie nie znajduje podstawy w art. 113 § 1 k.p.a. i ingeruje w treść orzeczenia o uprawnieniach lub obowiązkach stron, to jest w sytuacji kiedy w istocie prowadzi do zmiany decyzji w drodze sprostowania, a zmiana ta nie jest zmianą na korzyść strony wnoszącej odwołanie. Wobec treści art. 83b ust. 2 u.s.u.s. nie jest dopuszczalne zażalenie na postanowienie organu rentowego. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu służy jedynie od decyzji (nie od postanowienia). Celem regulacji art. 83b ust. 2 u.s.u.s. było uniknięcie dwóch dróg postępowania (administracyjnej i sądowej) pozostawienie sądowi możliwości oceny postępowania przed organem rentowym w ramach orzekania o prawach i obowiązkach stron (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] grudnia 2016 r., sygn. akt [...]). Przedmiotowe przepisy w sposób kompleksowy regulują postępowanie odwoławcze w sprawach z ubezpieczeń społecznych, w postaci możliwości wniesienia odwołania do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. Tym samym nie sposób przyjąć, iż przedmiotowa sprawa należy do sfery administracji publicznej, nad którą kontrolę sprawują sądy administracyjne. Skoro zatem w sprawie nie jest właściwy sąd administracyjny, a sąd powszechny, to w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skarga na bezczynność ZUS jest niedopuszczalna. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.