II SA/Wa 469/19

WyrokWSA w Warszawie2019-06-10

Skład orzekający: Janusz Walawski, Andrzej Wieczorek, Izabela Głowacka-Klimas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 3 lata na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący około 15% całego okresu służby, może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 3 lata na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący około 15% całego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponadto, sąd stwierdził, że samo rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych, nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a ustawy, gdyż jest to podstawowy obowiązek każdego funkcjonariusza. W związku z brakiem spełnienia przesłanek, sąd oddalił skargę.
Stan faktyczny
Skarżący Z.K. wystąpił o wyłączenie stosowania wobec niego przepisów dotyczących obniżenia emerytury (art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej), które dotyczą funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz państwa totalitarnego. Organ odmówił, uznając, że jego 3-letnia służba na rzecz państwa totalitarnego nie była "krótkotrwała", a jego dalsza służba, choć rzetelna, nie nosiła znamion "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący kwestionował ustalenia dotyczące okresu służby i podkreślał swoją rzetelność oraz osiągnięcia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Andrzej Wieczorek, Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r. wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z [...] lipca 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy Z. K. (skarżący) art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.; dalej "ustawa zaopatrzeniowa"). Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z. K. wnioskiem z [...] października 2017 r., wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. W uzasadnieniu wniosku skarżący opisał przebieg swojej służby, podkreślając, że IPN "wytworzył fikcję" w stosunku do jego osoby, opierając się na słownictwie zawartym w rozkazach personalnych, z których wynika, że ww. mianowany był na poszczególne stanowiska służbowe, będą de facto jedynie na nich "zawieszonym". Zapewnił, że pracując w paszportach nigdy nie zbierał żadnych informacji o obywatelach ani nie podejmował żadnych decyzji mogących szkodzić komukolwiek. Ponadto podkreślił, że w momencie kiedy w 1990 roku weryfikowano wszystkich funkcjonariuszy SB, jego osoba nie była sprawdzana i został mianowany policjantem w Wydziale Kadr i Szkolenia. Za rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych był nagradzany awansami w stopniach i stanowiskach, jak również nagrodami pieniężnymi, czy też wysokimi dodatkami służbowymi. Jak wynika z dokumentów stanowiących akta administracyjne niniejszej sprawy, skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2004 r. Otrzymuje świadczenie – emeryturę przyznaną przez Dyrektora Zakładu Emertytalno-Rentowego MSWiA – z uwzględnieniem okresu służby pełnionej przed dniem 31 lipca 1990 r., której część została uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z [...] lipca 2018 r. wydaną na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia stosowania wobec Z. K. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ wskazał jak należy rozumieć wspomniane przesłanki i przytoczył na tę okoliczność definicje słownikowe pojęć "krótkotrwałość" oraz "rzetelność". Jak podał organ, w sprawie ustalono, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 19 lat, 8 miesięcy i 13 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 3 lata. Zdaniem organu, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ stwierdził, że wnioskodawca po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność tej służby. Jednocześnie organ uznał, że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażaniem zdrowia i życia. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że nie zgadza się z treścią ww. decyzji, gdyż jest ona dla niego krzywdząca, bo nie bierze pod uwagę indywidualnych warunków dotyczących tylko jego osoby. Przedstawiając przebieg swojej służby podkreślił, że jego przypadek jest "odrębny od wszystkich pozostałych", ponieważ nigdy nie pracował w tajnych służbach, nikogo nie inwigilował ani nie prześladował i nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego został potraktowany jako funkcjonariusz totalitarnego państwa. Skarżący podkreślił również, że legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie "nie tylko wśród funkcjonariuszy ale i także wśród innych ludzi", wskazując na zajmowane przez szereg lat służby stanowiska, świadczące o jego wyróżniającej się na tle innych funkcjonariuszy postawie. Zdaniem skarżącego stwierdzenie organu, że brak jest dowodów, aby służba wnioskującego pełniona była z narażeniem życia i zdrowia, jest niesłuszne, bowiem każdy policjant "ma wpisane w zawód narażenie zdrowia i życia, które to narażenie może wystąpić w najmniej spodziewanej chwili" bez względu na charakter wykonywanej przez niego pracy. Wobec powyższego skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i podał, że nigdy nie spocznie w walce o swoje dobre imię i o wypracowaną w trakcie 35-letniej pracy emeryturę. Jak wskazał w uzasadnieniu decyzji z [...] stycznia 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ dokonał wykładni poszczególnych przesłanek z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu. Wskazał, posługując się wykładnią językową, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, jednak jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Następnie organ wyjaśnił pojęcie "rzetelności" oraz zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" oraz przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", który w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Oznacza to, jak podał organ, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Jak podał organ, art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca pełnił służbę w okresie od [...] czerwca 1984 r. do [...] lutego 2004 r. (tj. 19 lat, 8 miesięcy i 13 dni), z czego na rzecz totalitarnego państwa od [...] listopada 1984 r. do [...] października 1987 r., tj. przez okres 3 lat (ok. 15% całego okresu służby). W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Wskazany czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością, w ocenie organu, strona przez ten czas dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. W ocenie organu, przebieg służby ww. funkcjonariusza nie wskazuje, by została spełniona przesłanka "szczególności przypadku" wynikająca z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Stwierdził, że szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami – w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego bezzasadnego przyjęcia, że okres służby wnioskującego od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] października 1987 r. został uznany jako służba na rzecz totalitarnego państwa, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że dla organu wiążąca w tym zakresie jest informacja przekazana przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, na podstawie której Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił Z. K. wysokość świadczenia emerytalnego. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej z uwagi na fakt błędnych, jej zdaniem, zapisów dotyczących przebiegu służby, jak i dat jej pełnienia na różnych stanowiskach, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji. W konkluzji organ stwierdził, że podtrzymuje rozstrzygnięcie zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, w której wyjaśniono wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie. W skardze na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2019 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o jej uchylenie i zobowiązanie Ministra do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec jego osoby art. 15c, art. 22a, art. 24a tej ustawy. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jak stwierdził skarżący, Minister w uzasadnieniu do decyzji odmownej, odnosząc się do okresów służby na rzecz tzw. "totalitarnego państwa", nie wziął pod uwagę faktycznego miejsca pracy, a jedynie oparł się na rozkazach personalnych. Taka była wówczas praktyka w milicji, że człowiek pracował tam gdzie był przełożonym potrzebny a mianowało go się "zawieszając" tam gdzie był wolny etat. Skarżący wyjaśnił, że tak działo się trzykrotnie w jego przypadku od chwili przyjęcia do służby do dnia [...] października 1987 r. Na dowód tych stwierdzeń opisał przebieg swojej służby. Ponadto zwrócił uwagę na ścieżkę swoich awansów w stopniach i stanowiskach służbowych. W ocenie skarżącego, sąd administracyjny powinien sprawdzić czy organ administracji, ustalając stan faktyczny, nie naruszył właściwych przepisów procedury administracyjnej, w tym także czy w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i czy właściwie go ocenił. Skarżący stanął na stanowisku, że spełnia oba warunki określone w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była "krótkotrwała", albowiem trwała 10 miesięcy i 8 dni, stanowiąc niecałe 6% łącznego okresu służby pełnionej także po 31 lipca 1990 r. dla wolnej i demokratycznej Polski. Po wtóre, po dniu 12 września 1989 r. powierzone mu zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie. Świadczą o tym dokumenty z przebiegu służby zgromadzone w aktach osobowych, a zwłaszcza: opinie służbowe, rozkazy o awansach w stopniach i stanowiskach służbowych, rozkazy nagrodowe i inne dokumenty służbowe będące również w posiadaniu Ministra. Nadto wskazał, że zgodnie z regulacjami ustawowymi dotyczącymi służb mundurowych, roty przysięgi zobowiązują wszystkich funkcjonariuszy do służby nawet z narażeniem zdrowia i życia, stąd właśnie wynikają szczególne uprawnienia emerytalne policjantów i funkcjonariuszy tych służb. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z [...] stycznia 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] lipca 2018 r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Sąd w składzie orzekającym z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w [...] Sekcja [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt [...]). Ponadto Sąd pozyskał informację co wydanego przez Sąd Okręgowy w [...] Sekcja [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych postanowienia z dnia [...] maja 2019 r., sygn. akt [...]. W postanowieniu tym zwrócono się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 24a w zw. z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej są zgodne z art. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz czy art. 24a i art. 13 ust. 1 lit. 1c w zw. z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sąd nie stwierdził jednak podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt [...] ani zagadnienia prawnego postawionego do rozstrzygnięcia w postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] Sekcja [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2019 r. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania. Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby nr [...] – pismo z [...] marca 2017 r., wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] października 1987 r. tj. 3 lata. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby skarżącego wyniósł 19 lat, 8 miesięcy i 13 dni. Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonych decyzjach jest prawidłowe. Krótkotrwały to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". Organ słusznie dokonał wykładni językowej sformułowania "krótkotrwała służba", wspierając swoje wywody zapisami ze słownika wyrazów bliskoznacznych. W ocenie Sądu, wyraz "krótkotrwały" wskazuje na czas pełnienia służby. W niniejszej sprawie skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat, co stanowiło około 15% całego okresu pełnionej przez niego służby, która, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniona jako krótkotrwała. W każdym z tych przypadków okres trwający ponad 3 lata nie może być uznany za krótkotrwały, w pojęciu semantycznym tego pojęcia. Dlatego w niniejszej sprawie brak jest przesłanki wskazanej w art. 8a pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej, co prawidłowo zostało dowiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego przekonanie skarżącego o braku wzięcia pod uwagę przez Ministra "faktycznego miejsca pracy" nie ma racji bytu w zestawieniu z informacją o przebiegu jego służby. Migracja skarżącego pomiędzy poszczególnymi jednostkami ówczesnej Policji wynikająca z aktualnego na dany czas zapotrzebowania kadrowego i wydawane na tę okoliczność wobec skarżącego rozkazy personalne, nie mogą odnieść skutku w postaci nieuwzględnienia pełnienia przez okres 3 lat przez skarżącego służby na rzecz państwa totalitarnego. Sąd nie uznał w związku z tym argumentu skarżącego, że jego służba przed dniem 31 lipca 1990 r. była krótkotrwała, ponieważ trwała 10 miesięcy i 8 dni. Założenie zaprezentowane w tym zakresie przez skarżącego nie ma bowiem pokrycia w zgromadzonym w niniejszej sprawie materialne dowodowym. W niniejszej sprawie, ocenie Sądu, nie zaistniał również "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka ta będzie spełniona zarówno gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki wskazane w pkt 1) i 2) przepisu, jednakże nie można wykluczyć sytuacji, gdy przesłanka ta w ogóle nie będzie odnosiła się do jakiegokolwiek okresu służby, bądź w ogóle nie będzie się wiązała ze służbą zainteresowanego funkcjonariusza, a będzie dotyczyła np. takiego zdarzenia z jego życia, które pozwoli uznać wyjątkowość jego zasług albo dokonań dla Polski. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustawodawca wprowadzając tę przesłankę zasadnie nie wiązał oceny organu co do określenia jaka to ma być przesłanka, ale wskazał jedynie na jej szczególne i uzasadnione znaczenie a zatem na jej szczególną wyjątkowość. W niniejszej sprawie, Minister stwierdził brak istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" i w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustalenie to jest prawidłowe, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. Fakt zobowiązania się skarżącego do służby nawet z narażeniem zdrowia i życia nie świadczy jeszcze o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego przypadku o jakim mowa w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu. W ocenie Sądu, szczególnie uzasadniony przypadek to przypadek o charakterze wyjątkowym, nadzwyczajnym. Samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem, nawet w warunkach zagrażających życiu bądź zdrowiu, nie wypełnia tej przesłanki, gdyż jest to obowiązek każdego funkcjonariusza. W niniejszej sprawie skarżący, w ocenie składu orzekającego, nie wykazał, żeby w przebiegu jego służby zaistniało szczególne zdarzenie o charakterze wyjątkowym, które wyróżniałoby go na tle innych funkcjonariuszy i pozwoliło na uznanie, że w jego sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek". Sąd podziela zatem stanowisko organu zajęte w powyższym zakresie. W konsekwencji uznać należy za prawidłowe stwierdzenie organu, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24c ustawy zaopatrzeniowej. Reasumując uznać należy, że zaskarżona decyzja z [...] stycznia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] lipca 2018 r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy nie narusza prawa, a w związku z tym zarzuty sformułowane w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło