II SA/Gl 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A.P., J.P. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie użytkowania obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...]r. nr [...]; 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 września 2018 r. skarżąca A. P. i J. P. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o wyeliminowanie z obrotu prawnego w trybie art. 60, 66, 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, pozwolenia na użytkowanie pilarki taśmowej – tartaku udzielonego T. K. decyzją nr [...] z dnia [...] r. na działce nr 1 przy ul. [...] w J. W uzasadnieniu skarżący przywołali wydaną w tej sprawie decyzję oraz zarzucili, że organ nadzoru akceptuje prowadzenie warsztatu stolarskiego, którego nie obejmowało ani udzielone pozwolenie na budowę, ani na użytkowanie pilarki taśmowej. W dniu [...] r. organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę w użytkowanym obiekcie budowlanym. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ na podstawie art. 61a kpa odmówił wszczęcia postępowania na wniosek skarżących. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w świetle wyników przeprowadzonej kontroli oraz przedłożonych przez właściciela dokumentów w postaci sprawdzenia sprawności elementów budynku i instalacji, budynek z pomieszczeniem warsztatowym jest w dobrym stanie technicznym i nadaje się do dalszego użytkowania. Brak zatem podstaw do wszczęcia postępowania w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Kwestia wyeliminowania z obiegu prawnego pozwolenia na użytkowanie inwestycji w postaci montażu torowiska dla pilarki taśmowej w budynku gospodarczym ze zmianą sposobu użytkowania części tego budynku była zaś przedmiotem wcześniejszego postępowania, prawomocnie zakończonego postanowieniem odmownym. W zażaleniu na postanowienie odmowne skarżący zarzucili naruszenie art. 7, 11, 75, 77 § 1, 78 § 1 i art. 107 § 1 kpa z powodu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza pominięcie faktu użytkowania spornej nieruchomości wbrew pozwoleniu na użytkowanie. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie odmowne, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że sprawa objęta wnioskiem skarżących została ostatecznie i prawomocnie zakończona, m.in. decyzją PINB nr [...] z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją ŚLWIINB z dnia [...] r. znak odp. wyroku z uzasad. i poucz. o skardze kasac. kal. 19/7 wyr. oraz ostatnio postanowieniem z dnia [...] r., utrzymanym w mocy postanowieniem ŚWINB z dnia [...] r. znak [...]. Skargę na ten akt oddalono na mocy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 391/17. Stąd też wystąpiły przesłanki z art. 61a § 1 kpa. W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagali się uchylenia postanowień organów obu instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podnieśli, że po złożeniu przez nich wniosku, organ I instancji przeprowadził kontrolę. Oznacza to, że bez formalnego wszczęcia postępowania, podejmował czynności dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. W takiej sytuacji niedopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Ich wniosek zmierzał zaś do wszczęcia postępowania na podstawie rozdziału VI Prawa budowlanego. Sprawa w takim zakresie nie była zaś załatwiona żadną merytoryczną decyzją. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, sprawa nie została uprzednio zakończona inną decyzją ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa, co czyniłoby niedopuszczalnym wszczęcie ponownego postępowania. Przywołana przez organ odwoławczy decyzja z 2013 r. dotyczyła bowiem legalności robót budowlanych. Z kolei postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z 2017 r. obejmowało żądanie skarżących, określone jako "wyeliminowanie – odmowę udzielenia pozwolenia na użytkowanie spornej inwestycji, doprowadzenie do jej rozbiórki i przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku gospodarczego". Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący żądali wszczęcia postępowania w trybie Rozdziału VI ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), który reguluje kwestie utrzymania obiektów budowlanych. Zasadnie skarżący podnieśli, że w takim zakresie nie toczyło się uprzednio postępowanie, zakończone inną decyzją ostateczną. Co więcej, nawet gdyby taka sprawa została uprzednio rozstrzygnięta, niezbędne byłoby stwierdzenie, że nie nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych, co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W żadnym przypadku nie ma zatem podstaw prawnych do wydania postanowienia odmownego w trybie art. 61 a § 1 kpa. Uzasadniony jest także zarzut, że organ I instancji na skutek ich żądania wszczął postępowanie, skoro przeprowadził kontrolę, w trakcie której zgromadził także dokumentację związaną z utrzymaniem spornego obiektu. Nieistotne jest, że czynności te prowadzone były poza postępowaniem administracyjnym. Zebrany materiał został bowiem wykorzystany przez organ I instancji jako podstawa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Tymczasem taki akt może być podjęty jedynie wówczas, gdy nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i już na podstawie treści podania można wyprowadzić wniosek o niedopuszczalności wszczęcia postępowania z przyczyn przedmiotowych, bądź podmiotowych. W niniejszej sprawie także przeszkody prawne do wdrożenia postępowania w trybie Rozdziału VI Prawa budowlanego, nie występują. Skarżący jako właściciele nieruchomości sąsiedniej są bowiem stroną takiego postępowania. Z tych względów skarga musiała odnieść skutek. Postanowienia organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem art. 61a § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlegały zatem uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Wobec uwzględniania skargi należało zasądzić na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł (art. 202, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem wydać decyzję, rozstrzygającą sprawę na podstawie art. 104 kpa, co obejmuje także ewentualne umorzenie postępowania w trybie art. 105 kpa. Przed wydaniem decyzji organ winien dochować gwarancji procesowych stron zgodnie z wymogiem z art. 10 kpa. ec