II SA/Wa 54/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej A. J. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] października 2014 r. nr [...], działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 i § 50 statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 23 poz. 453, z późn. zm.) w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485, z późn. zm.) oraz § 22 ust. 1 i § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, z późn. zm.), stwierdził, że nie jest właściwy do rozparzenia wniosku A. J. o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że A. J. zamieszkała w miejscowości [...] przy ul. [...] w gminie [...] złożyła do Urzędu [...] wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony z zasobu [...]. Wnioskodawczyni do czasu osiągnięcia pełnoletności przebywała i zamieszkiwała w spokrewnionej rodzinie zastępczej w miejscowości [...] przy ulicy [...] w gminie [...], nadal zamieszkuje i jest zameldowana na pobyt czasowy pod ww. adresem za zgodą właścicieli domu. Na podstawie załączonych dokumentów ustalono, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. zwolniono D. L. (babcię A. J., a matkę D. L.) z rodziny zastępczej dla małoletniej A. J. powierzonej jej postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...]Wydział [...] z dnia [...] września 2005 r., sygn. akt. [...] i powierzono tę funkcję M. i L.W. zamieszkałym w [...] przy. ul. [...]. Państwowe Centrum Pomocy Rodzinie w powiecie [...] Zespół [...] w O. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. potwierdził, że M. W. jest spokrewnioną rodziną zastępczą dla A. J. Organ wskazał, że zgodnie z pismem z Biura Polityki Lokalowej z dnia [...] maja 2014 r. zn. [...] – § 1 pkt 29 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, ilekroć jest mowa w uchwale o zawodowej rodzinie zastępczej, niezawodowej rodzinie zastępczej oraz rodzinnym domu dziecka należy przez to rozumieć rodzinne formy pieczy zastępczej, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1 lit b i c oraz pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Katalog podmiotów wymienionych w powyższym przepisie uchwały nie obejmuje spokrewnionych rodzin zastępczych. W związku z powyższym wnioski osób występujących o najem lokalu z [...], które pełnoletność uzyskały w spokrewnionej rodzinie zastępczej należy rozpatrywać na zasadach ogólnych. Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] na podstawie zgromadzonych dokumentów zaopiniowała negatywnie wniosek o wynajęcie lokalu na czas nieoznaczony. Jak wynika z załączonych dokumentów A. J. zamieszkuje w domu jednorodzinnym w miejscowości [...] przy ul. [...]. Mając na uwadze § 22 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Skoro zatem faktycznym miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest miejscowość [...] w gminie [...] to należy stwierdzić, że brak jest właściwości miejscowej dla rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. A. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...]października 2018 r. nr [...]wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu: z pisma Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w powiecie [...] z dnia [...] lutego 2016 r. na okoliczność uznania przez inne organy właściwości [...] do rozpoznania niniejszej sprawy oraz sytuacji życiowej A. J., a także z wydruku artykułu prasowego z portalu Gazety Wyborczej na okoliczność sposobu przyznawania mieszkań wchodzących w skład zasobu [...] zarządzanego przez Dzielnicę [...], Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1. art. 143 ust. 3 w związku z art. 140 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez stwierdzenie przez organ, swojej niewłaściwości miejscowej i w konsekwencji wydanie tej uchwały nieudzielającej pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych i nieprzyznającej jej mieszkania z zasobów Dzielnicy [...] oraz niewypisującej na listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, podczas gdy zgodnie z powyższym przepisem wniosek o przyznanie pomocy na zagospodarowanie oraz o udzielenie pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych lub w uzyskaniu zatrudnienia składa się w powiecie właściwym ze względu na miejsce osiedlenia się osoby usamodzielnianej, przy czym wielokrotnie wyrażała ona wolę osiedlenia się w [...], gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe i zamieszkiwała całe życie, a ponadto podała, że na podstawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2013 r. otrzymała pomoc na kontynuowanie nauki w kwocie 500 zł, a nigdy jej wolą nie była przeprowadzka do L., 2. art. 15 K.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a. w związku art. 78 Konstytucji RP w związku z art. 8 § 1 K.p.a., poprzez brak wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo takiego uprawnienia i przez to pozbawienie jej prawa do rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Tego prawa, inni mieszkańcy Polski nie są pozbawiani w takich sprawach, a jedynie osoby, których tego rodzaju sprawy rozpoznawane są w W. Powyższe skutkuje jej dyskryminacją spowodowaną ustrojem miasta W. dającym wybór organowi do wydania uchwały. Tę sytuację wykorzystuję organ na swoją korzyść pozbawiając ją podstawowych praw, jakimi są prawo do przeprowadzenia postępowania dowodowego, prawo do rozpoznania sprawy w drugiej instancji, jak i szereg praw i gwarancji wynikających z przepisów K.p.a. Skarżąca wskazała, że zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. została umieszczona w rodzinie zastępczej niezawodowej, którą opuściła po osiągnięciu pełnoletniości. W pieczy zastępczej przebywała łącznie ponad rok. Posiada i realizuje zatwierdzony Indywidualny Program Usamodzielnienia oraz kontynuuje naukę. Jej miejscem zamieszkania przed umieszczeniem w pieczy zastępczej było [...]. Od urodzenia mieszkała w [...] z mamą i babcią. [...] września 2005 r. babcia przybrała funkcję rodziny zastępczej, jednak [...] kwietnia 2008 r. została z niej zwolniona, a funkcję tę przejęli M. i L. W., którzy mieszkają w [...]. Aktualnie uczy się, pracuje w [...] i jest zmuszona codziennie dojeżdżać do [...]. Zaznaczyła, że do 2011 r. była zameldowana w [...] na [...] na pobyt stały i od tego czasu nie posiada stałego meldunku. Podała, że jej matka, która nadużywała alkoholu i była agresywna, nigdy się nią nie interesowała. Obecnie nie wie gdzie ona przebywa. Skarżąca jest osobą ambitną i podjęła aktualnie pracę w Urzędzie Skarbowym na [...]. Chciałaby się usamodzielnić, niestety nie może liczyć na pomoc najbliższych mamy i babci, a jej ojciec zmarł, jak miała dwa miesiące. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. skarżąca podtrzymała skargę wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana na podstawie powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) określił, iż uchwała zarządu dzielnicy [...] odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Zauważyć należy, że podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowi uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która zawiera zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego, zatem reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. W stosunku do uchwał indywidualnych nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: "Kpa", co powoduje, że nie podlegają one kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola sądowoadministracyjna takich uchwał dokonywana jest w trybie art. 147 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast stosownie do przepisu art. 147 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Przy czym obecnie przepis art. 53 § 2a P.p.s.a. zezwala na zaskarżenie powyższego aktu w każdym czasie. Stosowanie do § 22 ust. 1 uchwały, wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu, z wyłączeniem spraw wymienionych w § 40 i § 40a, wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Warszawie w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy. Wnioski w sprawach, w których wymagane jest weryfikowanie kryterium dochodowego, składane są dodatkowo wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania. Organ orzekający w sprawie przyjął, iż nie jest właściwy do rozpoznania wniosku A. J., gdyż wymieniona w dacie złożenia wniosku nie zamieszkiwała na terenie Dzielnicy [...]. Wnioskodawczyni do czasu osiągnięcia pełnoletniości przebywała i zamieszkiwała ze spokrewnioną rodziną zastępczą w miejscowości [...] przy ulicy [...] w gminie [...](nadal zamieszkuje pod tym adresem). Zarząd Dzielnicy przyjął także, iż w ustalonym stanie faktycznym sprawy wobec skarżącej nie można zastosować wyjątku wyłączającego ogólną regułę właściwości organu wskazaną w § 22 ust. 1 powołanej uchwały. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 4 ww. uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. postanowień § 4 (ogólnych kryteriów) nie stosuje się do osób, które uzyskały pełnoletniość w placówce opiekuńczo – wychowawczej, zawodowej rodzinie zastępczej, niezawodowej rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka pod warunkiem, że opuściły placówkę znajdująca się na terenie [...] lub przed umieszczeniem w pieczy zastępczej zamieszkiwały na terenie [...] i z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu wystąpią w ciągu 3 lat od uzyskania pełnoletniości. W ocenie składu orzekającego powyższa norma prawna wyraźnie różnicuje dwie sytuacje warunkujące odstępstwo od ogólnych reguł rozpatrywania wniosku. Pierwsza dotyczy osób, które uzyskały pełnoletniość w placówce opiekuńczej lub rodzinie zastępczej położonej na terenie [...]. Do tej kategorii nie zalicza osób uzyskujących pełnoletniość w spokrewnionej rodziny zastępczej, zgodnie z brzmieniem § 1pkt 29 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Druga zaś sytuacja dotyczy osób, które przed umieszczeniem w pieczy zastępczej zamieszkiwały na terenie [...] i do uzyskania pełnoletniości pozostawały w rodzinie sprawującej pieczę zastępczą (bez względu na formę rodzinnej pieczy zastępczej) zamieszkałej poza [...], pod warunkiem wszakże złożenia wniosku o zawarcie umowy najmu w [...] w określonym czasie. Zatem prawodawca w tym drugim przypadku pozostawił osobie pełnoletniej wybór, gdzie chce zamieszkać (ubiegać się o pomoc mieszkaniową), czy w dotychczasowym miejscu zamieszkania, czy też w miejscowości, z którą łączą ją więzi emocjonalne i społeczne, innymi słowy miejscowości do której chce powrócić. Takie rozumienie powołanego przepisu zdaje się być racjonalne, jeśli się weźmie pod uwagę, iż Państwo, poprzez określone instrumenty prawne, wspiera osoby takie jak skarżąca w wejściu w dorosłe życie. Zważywszy, iż centrum życiowe skarżącej (od urodzenia w 1995 r. do 2008 r.) toczyło się na terenie [...] i jak podaje zainteresowana w skardze, aktualnie też koncentruje się na terenie [...], należałoby przyjąć, iż do niej należy wybór miejsca zamieszkania, a więc i właściwości urzędu władnego rozparzyć jej wniosek. Należy zatem przyjąć, iż skarżąca jest objęta dyspozycją § 5 ust. 2 pkt 4 powołanej uchwały. W takiej sytuacji zaskarżoną uchwałę należy uznać za prawnie wadliwą, jako wydaną z naruszeniem § 22 ust. 1 w zw. z § 5 ust. 2 pkt 4 powołanej uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. Z uwagi na to, że doszło do istotnego naruszenia prawa, albowiem wskazane wyżej okoliczności nie zostały przez organ wzięte pod uwagę i rozważone przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a mogły mieć wpływ na treść uchwały, Sąd skargę uwzględnił. Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały, albowiem od dnia jej podjęcia upłynął rok. Z tego względu Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wynagrodzenie należne pełnomocnikowi, ustalone zgodnie z § 15 ust. 1 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w wysokości 480 zł i opłatę skarbową w kwocie 17 zł, łącznie 497 zł.