I SA/Łd 268/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. działającego z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn oddala skargę. P. R. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w K. z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie w zakresie skutków podatkowych zawarcia umowy darowizny. Wnioskodawca oświadczył, że spodziewa się nabycia tytułem darowizn nieruchomości, środków pieniężnych znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, akcji w spółce komandytowo-akcyjnej, udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a także ogółu praw i obowiązków w spółce nieposiadającej osobowości prawnej. Darczyńca oraz Wnioskodawca posiadają obywatelstwo polskie oraz posiadają miejsca stałego pobytu w Polsce. Wnioskodawca zgłosi darowiznę właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy, co może mieć miejsce w przypadku darowizny środków pieniężnych, w terminie 6 miesięcy od spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Wartość darowanych składników majątkowych w ramach jednej darowizny przekroczy 1.500.000 PLN. Wnioskodawca przewiduje, że darowizna nastąpi nie wcześniej niż 1 stycznia 2017 r. W związku z powyższym opisem wnioskodawca sformułował cztery pytania, w tym pytanie nr 1: Czy Wnioskodawca stosując do otrzymanej darowizny, zwolnienie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, powinien brać pod uwagę jedynie literalne brzmienie tego przepisu skoro w ocenie Wnioskodawcy spełnia on warunki zwolnienia zawarte w tym przepisie, z pominięciem innych przepisów prawa podatkowego w tym Ordynacji podatkowej? Innymi słowy, czy wobec tego w opisanym zdarzeniu przyszłym otrzymane tytułem darowizny składniki majątku będą zwolnione od podatku od spadków i darowizn, o ile tylko Wnioskodawca spełni warunki z art. 4a ust. 1 ww. ustawy? Przedstawiając własne stanowisko odnośnie ww. pytania Wnioskodawca, stwierdził, że stosując do otrzymanej darowizny zwolnienie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, powinien brać pod uwagę jedynie literalne brzmienie tego przepisu z pominięciem innych przepisów prawa podatkowego w tym Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia 16 września 2016 r. organ podatkowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania m.in. poprzez jednoznaczne wskazanie interpretacji jakich przepisów Ordynacji podatkowej, w powiązaniu z przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn wnioskodawca oczekuje w ramach pierwszego pytania, tj. doprecyzowanie do jakich konkretnie przepisów Ordynacji podatkowej wnioskodawca odwołuje się w ww. pytaniu. W odpowiedzi na wezwanie Wnioskodawca stwierdził, że pytanie pierwsze zmierza do ustalenia, czy spełnia warunki zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz czy wskazane w tym przepisie warunki określające zwolnienie z podatku od spadków i darowizn są jedynymi warunkami które musi spełnić, czy też są inne przepisy wpływające na prawa Wnioskodawcy jako obdarowanego. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że to nie on wskazuje, które przepisy znajdują w jego sprawie zastosowanie, lecz dokonuje tego organ na podstawie opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego oraz stanowiska wnioskodawcy. Tym bardziej więc Wnioskodawca nie jest w stanie wskazać, które ewentualnie przepisy poza art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn powinny znaleźć w jego sprawie zastosowanie. Podkreślił, że w jego ocenie żadne, bowiem art. 4a ww. ustawy stanowi jedyną i wyłączną podstawę zastosowania zwolnienia podatkowego. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów pozostawił wniosek P. R. z dnia 14 lipca 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn bez rozpatrzenia. Zdaniem organu Wnioskodawca nie uzupełnił wniosku w zakresie niezbędnym do wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego, gdyż nie wskazał do jakich przepisów prawa podatkowego Ordynacji podatkowej odwołuje się w pytaniu nr 1. W związku z powyższym, na podstawie art. 14g § 1, art. 169 § 1, § 2 i § 4 oraz art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako: "O.p."), pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia, z uwagi na nieuzupełnienie wniosku w zakresie pytania nr 1. W zażaleniu na powyższe postanowienie Wnioskodawca zarzucił naruszenie: - art. 14b § 1 oraz § 3 O.p., poprzez niewydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego mimo spełnienia wymogów określonych w przepisie art. 14b O.p.; - art. 169 § 1, w związku z art. 14h i art. 14g § 1 oraz art. 14b § 2a O.p., poprzez zastosowanie tych przepisów do wniosku złożonego przez wnioskodawcę w sytuacji gdy nie istniały przesłanki do ich zastosowania. Wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o merytoryczne rozpatrzenie wniosku. W ocenie Wnioskodawcy organ podatkowy bezzasadnie przyjął, że nie uzupełnił on wniosku, w sytuacji gdy precyzyjnie wskazał zakres przepisów, których interpretacji domagał się we wniosku, a ponadto wyjaśnił, iż jego zdaniem są to jedyne przepisy regulujące jego sytuację opisaną we wniosku. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy własne postanowienie wydane jako organ pierwszej instancji. Zdaniem organu złożony wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, nie spełniał wymogów formalnych, o których mowa w przepisach Ordynacji podatkowej. W związku z tym zostało wydane postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, po uprzednim wezwaniu Wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez sprecyzowanie, czy w ramach pytania nr 1 Wnioskodawca wnosi o analizę przepisów dotyczących klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, tak jak to czyni w ramach pozostałych pytań przedłożonych do rozpoznania organowi, czy tylko wnosi o analizę materialnoprawną w zakresie przepisów podatku od spadków i darowizn. W skardze na powyższe postanowienie P. R. zarzucił naruszenie: 1) art. 165a § 1, w związku z art. 14h oraz art. 14b § 1, art. 14b § 2a oraz 14b § 3 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia pierwszej instancji, czego skutkiem jest niewydanie interpretacji indywidualnej w sytuacji, gdy wszelkie przesłanki formalne i merytoryczne wniosku o wydanie interpretacji, wymagane przez te przepisy zostały spełnione przez wnioskodawcę a jednocześnie brak było przesłanek które stanowią podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej i odmowy wszczęcia postępowania; 2) art. 120 O.p., poprzez niezastosowanie tego przepisu i działanie nie na podstawie przepisów prawa, organ stwierdził bowiem arbitralnie i bez wyraźnej podstawy prawnej, że Wnioskodawca jest zobowiązany do wskazania innych przepisów prawa podatkowego, mających zastosowanie w sprawie, niż te których zastosowanie uznał za uzasadnione Wnioskodawca; - art. 121 w związku z art. 14h O.p., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych arbitralnym działaniem organu, polegającym na wzywaniu podatnika do wskazania, innych przepisów prawa podatkowego, niż te, które za znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie uznaje wnioskodawca; - art. 125 § 1 O.p., poprzez wskazanie, iż wnioskodawca powinien wskazać inne przepisy prawa podatkowego, niż te, które uznaje za znajdujące zastosowanie w sprawie, co skutkuje przedłużaniem postępowania przez żadnego uzasadnienia prawnego i występowania w sprawie faktycznej konieczności uzupełnienia takich przepisów. Mając na uwadze powyższe zarzuty naruszenia prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Treść cytowanego przepisu nakazuje przyjąć, że z woli ustawodawcy składający wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego obowiązany jest nie tylko do wyczerpującego przedstawienia stanu faktów we własnej sprawie, lecz także własnego stanowiska co do zastosowania, w zakreślonym przez siebie stanie faktycznym lub zdarzeniu przyszłym, określonych przepisów prawa podatkowego. Innymi słowy pod ocenę organu w postępowaniu interpretacyjnym wnioskodawca oddaje interesujący go stan faktyczny jak również swoje stanowisko co do przepisów prawa podatkowego, które mają zastosowanie w tym stanie faktycznym. Powyższy pogląd, wynikający wprost z treści cytowanego wyżej art. 14b § 3 O.p., jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Najpełniej przedstawia go wyrok NSA z 12 stycznia 2016 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 3077/13, zgodnie z którym artykuł 14b § 3 O.p. nakazuje oprócz przedstawienia stanu faktycznego (zaistniałego lub przyszłego) przedstawić także stanowisko w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego. Na przedstawienie oceny prawnej składa się wskazanie normy prawnej, którą wnioskujący uważa za właściwą a także usprawiedliwienie prawne tego wskazania. Zdaniem sądu pierwszej instancji wskazanie przepisów prawa powinno być skonkretyzowane poprzez zaprezentowanie konkretnego przepisu bądź grupy przepisów, na podstawie których wnioskodawca w powiązaniu z przedstawionym przez siebie stanem faktycznym formułuje normę indywidualną. Tylko wówczas organ interpretujący może określić czy zaproponowana interpretacja jest prawidłowa, czy też nieprawidłowa. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że zasadnie organ interpretacyjny wezwał Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o wskazanie interpretacji jakich przepisów Ordynacji podatkowej oczekuje w ramach tego pytania. Przypomnieć bowiem należy, że formułując przedmiotowe pytanie Wnioskodawca użył zwrotu "Czy Wnioskodawca stosując do otrzymanej Darowizny zwolnienie z art. 4a ust. 1 Ustawy powinien brać pod uwagę jedynie literalne brzmienie tego przepisu skoro w ocenie Wnioskodawcy spełnia on warunki zwolnienia zawarte w tym przepisie z pominięciem innych przepisów prawa podatkowego w tym Ordynacji podatkowej?" Jeżeli zatem "inne przepisy prawa podatkowego w tym Ordynacji podatkowej" miałyby być pominięte to organ interpretacyjny, aby ustosunkować się do tak zadanego pytania miał prawo, a nawet obowiązek wiedzieć, pominięcia których przepisów prawa podatkowego, w tym Ordynacji podatkowej Wnioskodawca oczekuje. Jeśli bowiem cytowany wyżej art. 14b § 3 O.p. nakłada na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia własnego stanowiska co do oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) to ma właśnie na myśli konieczność wyłożenia swego poglądu co do tego, które przepisy maja zastosowanie, oraz które mogą wykluczyć jego interpretację. Tak zdefiniowane stanowisko daje organowi możliwość oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny, o czym mowa w art. 14c § 1 O.p. Natomiast przedstawiona wyżej formuła, przyjęta przez Wnioskodawcę w rozpoznawanej sprawie, możliwości takiej nie daje. Dlatego wezwanie do uzupełnienia wniosku w omawianym zakresie z 16 września 2016 r., w którym organ domagał się między innymi wskazania interpretacji jakich przepisów Ordynacji podatkowej domaga się wnioskodawca jest w pełni usprawiedliwione i znajduje oparcie treści art. 14c § 1 O.p. w związku z art. 169 § 1 O.p. Ten ostatni przepis znajduje zaś zastosowanie w sprawie na podstawie wyraźnego odesłania, o którym mowa w art. 14 h O.p. Odmienna byłaby sytuacja gdyby Wnioskodawca poprzestał na sformułowaniu pytania odnoszącego się jedynie do zastosowania art. 4a ust.1 ustawy podatkowej, lecz wywody w tym zakresie wykraczają poza granice rozpoznawanej sprawy. Nie ma racji strona skarżąca dopatrując się naruszenia przez organ art. 165a § 1 O.p. gdyż przepis ten nie był stosowany przez organ interpretacyjny. Za nieuzasadnione należy także uznać zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 i art. 125 § 1 O.p. Nie jest bowiem tak jak widzi to strona skarżąca, iż organ interpretacyjny bezpodstawnie i arbitralnie wzywał stronę do wskazania innych przepisów niż te, które, zdaniem Wnioskodawcy, mają zastosowanie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 marca 2010 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1557/08, ONSA WSA 2011, nr 5, poz. 102, uznał, że wnioskowy charakter postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej uzasadnia przyjęcie, że organ wydający tę interpretację jest związany merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki zainteresowany określił we wniosku. Jeśli zatem wnioskodawca, jak w rozpoznawanej sprawie, w jasny sposób wskazuje przedmiot swoich wątpliwości wywodząc, że dotyczą one warunków zwolnienia podatkowego w przypadku otrzymania darowizny to winien jest wskazać, jakie przepisy prawa podatkowego, w tym Ordynacji podatkowej, pomija. Tylko w takiej sytuacji organ mógłby w wydanej interpretacji odnieść się do stanowiska wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od podatku otrzymanej darowizny. Tak więc organ był uprawniony do potraktowania powyższego zaniechania jako braku formalnego, nadającego się do usunięcia w trybie art. 169 § 1 O.p. Stąd też nieuzupełnienie tego braku i niewskazanie przepisów, które mogą mieć wpływ na losy zwolnienia podatkowego spowodowało zasadne pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 O.p. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że wbrew zarzutowi zawartemu w skardze to nie strona lecz organ interpretacyjny został postawiony w kuriozalnej sytuacji, w której musiał domyślać się o jakie przepisy prawa podatkowego może chodzić stronie. Stanowisko zawarte w tym zakresie w skardze pomija fakt oczywisty, że to sama strona sugerując istnienie przepisów prawa podatkowego mogących mieć wpływ na zwolnienie podatkowe nie chce ich ujawnić. Tego rodzaju argumentacja przedstawiona przez stronę skarżącą jest wewnętrznie sprzeczna i razi brakiem logiki wobec czego nie zasługuje na akceptację i uwzględnienie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. ds