IV SA/Wa 1498/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-20
Skład orzekający: Alina Balicka, Kaja Angerman, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, powołując się na zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od zbiorników wodnych, nie ustalając jednocześnie, czy są to zbiorniki naturalne, ani nie dokonując oceny charakteru tych zbiorników?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ochrony środowiska nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy zbiorniki wodne znajdujące się w pobliżu terenu inwestycji są zbiornikami naturalnymi, co jest kluczowe dla zastosowania zakazu zabudowy zgodnie z ustawą o ochronie przyrody. Brak tej analizy, a także nieprecyzyjne ustalenia dotyczące odległości i charakteru zbiorników, stanowiły naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, skutkując uchyleniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, magazynu, suszarni i garażu. Organy ochrony środowiska odmówiły uzgodnienia, powołując się na zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od zbiorników wodnych, wynikający z uchwały Sejmiku Województwa. Strona skarżąca zarzuciła organom m.in. brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie jej interesu oraz powierzchowną analizę map.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz poprzedzające je postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zasądzając od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz L. U. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. U. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] stycznia 2017 r., znak [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz L. U. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., znak [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...], odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem na magazyn i suszarnię oraz garażu wolnostojącego na działce ewid. nr [...], położonej w miejscowości [...], w gminie [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...], Wójt Gminy [...] zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z wnioskiem o uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla ww. inwestycji.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej inwestycji z uwagi na jej sprzeczność z zakazem lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, o którym mowa w § 5 pkt 7 uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Niziny [...] (Dz. Urz. Woj. [...], poz. [...]) - dalej: Uchwała.
Na powyższe postanowienie zażalenie z dnia [...] lutego 2017 r. złożył L. U.. Skarżący zarzucił spornemu postanowieniu naruszenie art. 7, 77, 107 Kpa oraz art. 8 i 11 Kpa. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie odniesienie się i nie uwzględnienie słusznego interesu strony w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Skarżącego organ I instancji nie uwzględnił, że budynki istniejące już na działce sąsiedniej (nr ewid. [...]), stanowiącej również własność Skarżącego, zlokalizowane są w mniejszej odległości od trzech zbiorników wodnych, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu i to właśnie one winny wyznaczać rzeczywistą linię zabudowy dla działek przyległych. Ponadto Skarżący zarzucił Organowi I instancji:
• wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie na powierzchownej analizie map wysokościowo- sytuacyjnych oraz internetowych materiałów kartograficznych bez przeprowadzenia postępowania dowodowo-wyjaśniającego w terenie oraz bez precyzyjnego wskazania odległości planowanej inwestycji od istniejących zbiorników wodnych;
• niedokonanie oceny charakteru zbiorników wodnych zlokalizowanych na działce [...] w kontekście "innych zbiorników wodnych", o których mowa w § 5 pkt 7 uchwały Sejmiku Województwa [...];
• przyjęcie, że planowana inwestycja nie jest związana z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, w sytuacji gdy inwestycja stanowi rozbudowę istniejącego siedliska gospodarstwa rolnego;
• zaniechanie ustalenia jak planowana inwestycja miałaby wpłynąć m.in. na zakres czynnej ochrony ekosystemów na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Niziny [...].
Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zważył, iż planowana do zainwestowania nieruchomość zlokalizowana jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Niziny [...], gdzie obowiązują przepisy uchwały Sejmiku Województwa [...]. W związku z powyższym inwestycja wymagała przeprowadzenia analizy w zakresie jej zgodności z przepisami tworzącymi szczególny reżim prawny dla wskazanej formy ochrony przyrody.
Organ wyjaśnił, iż mocą ustawy o ochronie przyrody obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części. Uchwałą Sejmiku Województwa [...] w Obszarze Chronionego Krajobrazu Niziny [...] (§ 5) zakazano m. in.. lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
Zgodnie z nadesłanym do uzgodnienia projektem decyzji o warunkach zabudowy (wraz z załącznikami) większa część terenu inwestycji (wyznaczonego linią rozgraniczającą na mapie zasadniczej) znajduje się w pasie szerokości 100 m od gruntów oznaczonych jako "N" – nieużytki. Nieużytki te znajdują się w trzech miejscach na terenie działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. Jeden z nich bezpośrednio graniczy z terenem inwestycji, a dwa kolejne oddalone są odpowiednio o ok. 8 m i ok. 42 m. W załączniku nr 2 do projektu decyzji o warunkach zabudowy, stanowiącym "analizę otoczenia terenu dla planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego" oraz w treści projektu decyzji o warunkach zabudowy (w pkt 3 Ustalenia dotyczące ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu) Wójt Gminy [...] stwierdził natomiast, że "w odległości 100 m od planowanej lokalizacji inwestycji występują zbiorniki wodne". Organ uzgodnieniowy wyjaśnił, że oznaczenie określonych obszarów w ewidencji gruntów i budynków symbolem "N" – nieużytki, nie wyklucza, że są to inne zbiorniki wodne w rozumieniu § 5 pkt 7 uchwały Sejmiku Województwa [...]. Zbiorniki wodne mogą bowiem stanowić części innych użytków gruntowych (w tym nieużytków - N). Zgodnie z załącznikiem nr [...] do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. [...], ze zm.), do nieużytków zalicza się grunty rolne nienadające się bez znacznych nakładów do działalności wytwórczej w rolnictwie, w szczególności: bagna; piaski; naturalne utwory fizjograficzne, oraz grunty pokryte wodami, które nie nadają się do produkcji rybnej.
Wskazane przez Wójta Gminy [...] istnienie zbiorników wodnych potwierdzają też ortofotomapy udostępnione m.in. na portalu internetowym http://geoserwis.gdos.gov.pl/mapy/ oraz za pośrednictwem aplikacji Google Earth, zgodnie z którymi na terenie działki nr [...] znajdują się cztery zbiorniki wodne – jeden stanowiący w ocenie Organu II instancji element aranżacji ogrodu (na terenie nieużytku oddalonego od terenu inwestycji o ok. 8 m), jeden bezpośrednio graniczący z terenem inwestycji, natomiast dwa kolejne na terenie nieużytku oddalonego o ok. 42 m.
Skarżący nie zaprzeczył istnieniu zbiorników wodnych na nieruchomości sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji (stanowiącym jego własność), zakwestionował natomiast: brak określenia przez organ I instancji odległości planowanej inwestycji od tych zbiorników; stwierdził że jest możliwość lokalizacji inwestycji w odległości większej niż 100 m oraz zarzucił brak dokonania oceny charakteru zbiorników wodnych.
Organ wyjaśnił, że w przedłożonym do uzgodnienia wraz z pismem Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. projekcie decyzji o warunkach zabudowy, na załączniku graficznym nie ustalono konkretnej lokalizacji planowanej inwestycji a liniami rozgraniczającymi teren inwestycji objęto cały teren działki. Powyższe oznacza, że projekt decyzji dopuszcza lokalizację poszczególnych elementów inwestycji (obiektów budowlanych) praktycznie na całym terenie działki, tj. w odległości mniejszej niż 100 m od zbiorników wodnych znajdujących się na działce nr [...], co naruszałoby analizowany zakaz.
Organ wyjaśnił, iż z zapisów projektu decyzji organu prowadzącego postępowanie główne nie może zmienić, ponieważ wykracza to poza przyznane mu kompetencje, ale nie może ich również zaakceptować, co powoduje, że takiej treści projekt decyzji o warunkach zabudowy nie może zostać uzgodniony.
W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zawarte w zażaleniu stwierdzenia, co do możliwości posadowienia inwestycji w odległości przekraczającej 100 m od zbiorników wodnych, nie mogą stanowić gwarancji przestrzegania badanych przepisów, w przypadku, gdy projekt decyzji o warunkach zabudowy nie zawiera stosownych ustaleń obligujących do realizacji planowanej inwestycji w zakresie opisanym w zażaleniu (sugerowanej w zażaleniu lokalizacji). Z tych przyczyn, zbędne stało się również przeprowadzanie na tę okoliczność wnikliwego postępowania dowodowego odnośnie dokładnej odległości planowanej inwestycji do istniejących zbiorników wodnych. Wystarczało bowiem potencjalne niebezpieczeństwo naruszenia wskazanych przepisów, tj. umożliwienie realizacji inwestycji w odległości mniejszej niż 100 m od zbiorników wodnych. Należy tu mieć w pamięci, że jeden ze zbiorników wodnych graniczy bezpośrednio z planowaną do zainwestowania nieruchomością, tj. z terenem inwestycji (zgodnie z projektem decyzji o warunkach zabudowy są one tożsame).
W odniesieniu natomiast do zaniechania przez organ uzgadniający zbadania charakteru zbiorników wodnych należy mieć na uwadze, że pod pojęciem "inne zbiorniki wodne" należy rozumieć inne niż rzeki i jeziora zbiorniki wodne, zarówno naturalne, jak i sztuczne. Zatem do innych zbiorników wodnych należy zaliczyć również zbiorniki, które w ewidencji gruntów mogą być oznaczone jako np. nieużytki czy użytki ekologiczne.
W odniesieniu do wyrażonej w zażaleniu oceny, że "możliwe jest wyznaczenie nieprzekraczalnej linii zabudowy od zbiorników wodnych zgodnie z linią występującą na przyległej działce [...]", wyjaśnił że treść kwestionowanego zakazu nie daje możliwości, aby uzależniać jego zastosowanie od obecności istniejących już budynków i brać pod uwagę ich odległości od zbiorników wodnych. Uchwała Sejmiku Województwa [...] nie przewiduje natomiast możliwości zastosowania odstępstw od analizowanego zakazu. Wyznaczenie linii zabudowy zgodnie z istniejącymi obiektami budowlanymi na działce sąsiedniej nie ma podstaw w prawie. Z powyższych względów nie można zgodzić się ze Skarżącym, że brak wyznaczenia minimalnej odległości pomiędzy nowymi budynkami a zbiornikami wodnymi we wspomniany wyżej sposób, pomija słuszny interes Skarżącego – słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a.
Organ również uznał, że ze względu na przedmiot planowanej inwestycji oczywistym jest, że planowane obiekty nie będą służyć racjonalnej gospodarce leśnej lub rybackiej. W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wnioskowany w niniejszej sprawie budynek mieszkalny jednorodzinny, parterowy z poddaszem na magazyn i suszarnię oraz garaż wolnostojący – nie stanowi również obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, o jakim mowa w § 5 pkt 7 uchwały Sejmiku Województwa [...]. Określenie "racjonalna gospodarka rolna" należy bowiem rozumieć ściśle. W pojęciu tym będą się zatem mieściły takie inwestycje, których lokalizacja – ze względu na charakter i cele, którym obiekty budowlane mają służyć – jest możliwa i uzasadniona tylko i wyłącznie na terenie znajdującym się w pasie 100 m od zbiorników wodnych.
W odniesieniu również do odstępstw, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, organ zważył, że realizacja planowanej inwestycji nie dotyczy:
wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa;
prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym;
realizacji inwestycji celu publicznego;
wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych.
Powyższe wynika wprost z rodzaju planowanego do realizacji przedsięwzięcia.
W skardze do WSA w Warszawie, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spraw w postaci: art. 7, 77, 107 k.p.a. oraz art. 8 i 11 k.p.a poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieodniesienie się i nieuwzględnienie słusznego interesu strony skarżącej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez:
1. nieuwzględnienie, że na działce przyległej nr ewid. [...] (do działki inwestycyjnej [...]) stanowiącej również własność skarżącego zlokalizowane są od wielu lat budynki, które to budynki winny wyznaczać rzeczywistą linię zabudowy dla działek przyległych, w tym działki inwestycyjnej – w sytuacji gdy budynki te posadowione są w odległości mniejszej od trzech zbiorników wodnych o których mowa w zaskarżonym postanowieniu aniżeli planowana inwestycja budowlana,
2. przyjęcie, że planowana inwestycja budowlana na działce nr. [...] lokalizowana jest w pasie 100 m od linii zbiorników wodnych, w sytuacji gdy organ oceny takiej dokonuje wyłącznie w oparciu o powierzchowną analizę map wysokościowo – sytuacyjnych oraz internetowych materiałów kartograficznych Geoportalu [...] i [...]. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowo – wyjaśniającego na miejscu w terenie, ponadto nie wskazał precyzyjnie ile jego zdaniem wynosi odległości planowanej inwestycji do istniejących zbiorników wodnych zlokalizowanych na działce [...], jak również nie wskazał czy odległość tę liczył do granicy działki inwestycyjnej czy też do rzeczywistego planowanego posadowienia budynku. Według obmiarów skarżącego planowana inwestycja znajduje się w odległości powyżej 110 m od linii zbiorników wodnych;
3. niezbadanie na miejscu w terenie, niewyjaśnienie i niedokonanie oceny charakteru zbiorników wodnych zlokalizowanych na działce [...] w kontekście "innych zbiorników wodnych" o których mowa w § 5 pkt. 7 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. ws. .Obszaru Chronionego Krajobrazu Niziny [...], przy czym oczywiste jest, iż od dokonania oceny charakteru zbiorników, ich genezy, wieku, wielkości, sposobu zasilania oraz istniejących warunków glebowych, wodnych, siedliskowych, krajobrazowych, a także istniejącego stanu zagospodarowania terenu w jego sąsiedztwie zależy, jaka będzie pozostawiona strefa ochronna bez możliwości wprowadzania zabudowy oraz poprzez przyjęcie, że planowa inwestycja nie jest związana z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, w sytuacji gdy inwestycja ta w rzeczywistości stanowi rozbudowę istniejącego już siedliska gospodarstwa rolnego skarżącego, mającego służyć do prowadzenia gospodarstwa rolnego, a racjonalne prowadzenie gospodarstwa rolnego bez budynku mieszkalnego w tym magazynu na płody rolne, suszarni oraz garażu ze względu na charakter i specyfikację gospodarstwa, nie jest w przypadku skarżącego możliwe – zaś obiekt w którym zamieszkuje nie nadaje się do zamieszkania;
4. przez brak oceny organu w przedmiocie ustalenia jak planowana inwestycja – w znaczeniu użytym na potrzeby § 4 Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. – miałaby wpłynąć m.in. na zakres czynnej ochrony ekosystemów na terenie O. C. Niziny [...].
W konsekwencji powyższego Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uzgodnienie projektu decyzji Wójta Gminy [...] ustalającej warunki zabudowy dz. ewid [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...] zgodnie z projektem decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2017r., znak [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. Tekst Dz. U. Nr 2016, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2017 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego parterowego z poddaszem na magazyn i suszarnię oraz garażu wolnostojącego na działce nr [...], położonej w miejscowości [...], w gminie [...].
Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 647, ze zm.) decyzję o warunkach zabudowy wydaje właściwy organ po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 (w zw. z art. 64 ust. 1), w tym z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska – w odniesieniu do innych niż park narodowy i jego otulina obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody (pkt 8). Do form ochrony przyrody – stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 2134, ze zm.) – zalicza się m. in. obszary chronionego krajobrazu.
W rozpoznawanej sprawie wskazane przepisy znajdują zastosowanie, albowiem działka, na której planowana jest inwestycja, położona jest w granicach O. C. K. Niziny [...].
Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest w przypadku łącznego spełnienia warunków w tym przepisie wskazanych. Jednym z wymogów jest to, żeby decyzja była zgodna z przepisami odrębnymi (pkt 5 ust. 1 art. 61). Nie ma sporu, że tymi przepisami odrębnymi jest w tej sprawie ww. uchwała.
Pamiętać jednak należy, że obszar chronionego krajobrazu – według art. 23 ustawy o ochronie przyrody – obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Po zmianie wprowadzonej z dniem 1 sierpnia 2009 r., wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa (przed zmiana na podstawie rozporządzenia wojewody), która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony.
Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wskazuje jakie zakazy mogą być wprowadzone w obszarze chronionego krajobrazu. Art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody przewiduje, że w obszarze chronionego krajobrazu może być wprowadzony m.in. zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Takie też brzmienie posiadał ten przepis w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, albowiem takie brzmienie przepisu zostało mu nadane ustawą która weszła w życie 11 września 2015 r.
Wskazać przy tym należy, że aby zakaz przewidziany w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody mógł obowiązywać, musi zostać przewidziany w stosownej uchwale. W niniejszej sprawie zakaz zabudowy w odległości 100 metrów od zbiorników wodnych został przewidziany w § 5 pkt 7 Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie O. C. K. Niziny [...] i dotyczy on lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych (...).
Podkreślić należy, że użycie przez ustawodawcę w art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody zwrotu "naturalnych zbiorników wodnych" oznacza, że nie jest możliwe wprowadzenie zakazu w odniesieniu do zbiorników sztucznych. Ustawa w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 września 2015 r. wyraźnie możliwość tę wyłączyła, skoro zmiana przepisów dotyczyła m. in. Wykreślenia zwrotu "innych zbiorników wodnych). Zakazy zawarte w uchwale, która jest aktem niższej rangi niż ustawa, nie mogą być sprzeczne z treścią tej ustawy, na której podstawie uchwała jest wydawana. Jeżeli zatem ustawodawca dopuszcza ograniczenie wyłącznie dla zbiorników naturalnych, to organ uzgadniający winien kierować się brzmieniem ustawy.
W rozpoznanej sprawie, organy nie wyjaśniły jakiego rodzaju zbiorniki wodne usytuowane są w odległości 100 m od działki, na której ma być realizowana inwestycja. Stwierdziły bowiem, że nie jest to kwestia istotna. Sąd opinii tej nie podziela. Skoro, jak wyżej wyjaśniono, ustawodawca dopuszcza ograniczenie zabudowy wyłącznie dla zbiorników naturalnych, to niezależnie od brzmienia uchwały, tylko stwierdzenie występowania zbiorników naturalnych, uzasadniać będzie ewentualną odmowę uzgodnienia projektu decyzji. Kwestia ta zatem musi zostać przez organy wyjaśniona przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Brak wyjaśnienia tej kwestii stanowi natomiast naruszenie art. 7, 8, 11, 77 i 80 k.p.a. mający wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje również, że zakazy formułowane w aktach prawa miejscowego, tworzących obszary chronionego krajobrazu, których ustawową podstawą jest art. 24 ust. 1 u.o.p., ograniczają prawo własności nieruchomości. Skoro ograniczają one prawo własności, a więc prawo konstytucyjnie chronione, podlegają one ocenie m.in. pod kątem zgodności z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Jej istotnym elementem jest ważenie praw konstytucyjnie chronionych oraz wartości, w celu ochrony których prawa te są ograniczane. Wyraża się to w nakazie ograniczania praw, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony wartości dalej w powołanym przepisie wskazanych. Każdy zatem podmiot, który stosuje powołane przepisy uchwały w sprawie obszarów chronionego krajobrazu, musi wyważyć prawo własności oraz ochronę przyrody, jako części środowiska. Dokonuje się tego także poprzez prokonstytucyjną wykładnię tych przepisów. W tym kontekście zatem winien organ również rozważyć podnoszoną przez Skarżącego kwestię zabudowy istniejącej na działce sąsiedniej w kontekście jej oddalenia od istniejących zbiorników wodnych, a także zakresu i przedmiotu ochrony, która ma być realizowana poprzez zakaz realizacji inwestycji. Nie wyjaśniając charakteru zbiorników wodnych, organ nie tylko nie wskazał przedmiotu ochrony, ale również nie wykazał że taka ochrona jest w ogóle konieczna. W szczególności należy zbadać, w razie ustalenia że istniejące zbiorniki wodne stanowią zbiorniki naturalne, czy są one tworami przyrody, które ze względu na swoje szczególne walory przyrodnicze, podlegałby ochronie na podstawie zakazów wydanych w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody.
W tym miejscu podnieść również należy, że z akt administracyjnych w ogóle nie sposób wywnioskować, że i jakiej odległości od planowanej inwestycji znajdują się zbiorniki wodne, jakie jest ich ukształtowanie czy inne elementy istotne do dokonania oceny czy konieczna jest ochrona przewidziana w ustawie o ochronie przyrody, wynikająca również z § 5 pkt 7 Uchwały. W niniejszej sprawie nie stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, a oparto się wyłącznie na twierdzeniach wynikających z pism Skarżącego oraz na niezałączonym do akt zdjęciu z Geoportalu, by planowana inwestycja, mimo że nie należy do obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej, miała nastąpić w tym stumetrowym pasie, o którym mówi cytowany wyżej § 5 pkt 7 Uchwały. Ta okoliczność również musi zostać wyjaśniona i poparta właściwym materiałem dowodowym.
Nadto, zdaniem Sądu, nie jest prawidłowy pogląd wyrażany przez organ, że nie ma on uprawnień do wydania uzgodnienia przy uwzględnieniu warunku posadowienia zabudowy w odległości 100 m od zbiornika wodnego. Przeciwnie, organy uzgadniające mogą wskazywać na ograniczenia dla planowanych inwestycji, których uwzględnienie – jako warunków zawartych w decyzji wz – będzie wiążące na następnym etapie inwestycyjnym, tj. na etapie wydawania pozwolenia na budowę. Wskazanie takie nie będzie, zdaniem Sądu stanowić ingerencji w projekt decyzji, ale będzie właśnie wyrazem realizacji uprawnień przysługujących organowi uzgadniającemu.
Mając na uwadze, że ustalenia organu w zakresie przesłanki z § 5 pkt 7 Uchwały nie są precyzyjne i wystarczające do ustalenia czy zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i zbiorników wodnych ma miejsce w przedmiotowej sprawie, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe uwagi.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a orzekł w pkt I wyroku o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Podstawą uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji był art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, jego uchylenie stało się konieczne. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło na mocy art. 200 p.p.s.a..
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu I instancji będzie uwzględnienie powyższych uwag Sądu i usunięcie w toku postępowania administracyjnego wskazanych naruszeń prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło