II SA/Wa 424/19

WyrokWSA w Warszawie2019-06-19

Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Joanna Kube, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres służby w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1983-1987, trwający 4 lata i 1 miesiąc, może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co mogłoby uzasadniać wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 4 lata i 1 miesiąc, stanowiący ponad 15% całego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwały" ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym. Ponieważ jedna z dwóch obligatoryjnych przesłanek (krótkotrwała służba) nie została spełniona, organ administracji prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne.
Stan faktyczny
Skarżący J.Z. wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów obniżających jego świadczenia emerytalne (art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej) na podstawie art. 8a tej ustawy. Wnioskodawca argumentował, że jego służba w organach bezpieczeństwa państwa w latach 1983-1987 (4 lata i 1 miesiąc) była "krótkotrwała", a jego dalsza służba była "rzetelna". Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa nie był "krótkotrwały" ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, a ponadto brak było dowodów na służbę z narażeniem zdrowia i życia. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędną wykładnię art. 8a ustawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Protokolant specjalista Wiesława Jesiotr po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm., dalej jako "ustawa zaopatrzeniowa"), po rozpatrzeniu wniosku J.Z. (dalej jako "wnioskodawca" lub "strona"), odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ podał, że we wniosku z [...] kwietnia 2017 r., wnioskodawca wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku przedstawił przebieg swojej służby. Wskazał, że od [...] czerwca 1983 r. do [...] czerwca 1986 r. pełnił służbę przygotowawczo-adaptacyjną, początkowo w Wydziale [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...], a następnie w punkcie [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Wyjaśnił, że praca ta polegała na przyjmowaniu wniosków paszportowych, a następnie wydawaniu gotowych paszportów interesantom. Podkreślił, że nie opiniował przyjmowanych wniosków, nie dokonywał ich oceny, nie miał też wpływu na ich rozpatrzenie. Następnie, w okresie od [...] grudnia 1986 r. do [...] czerwca 1987 r. odbywał szkolenie w Szkole [...] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Dodał, że udział w szkoleniu stanowił jego obowiązek służbowy, który wypełniał pod przymusem i niechętnie, wynikiem czego został przeniesiony do służby w Milicji Obywatelskiej na niższe stanowisko służbowe. Strona zaznaczyła, że łączny okres służby w punkcie paszportowym oraz udział w szkoleniu to cztery lata i jeden miesiąc, natomiast służba w Milicji Obywatelskiej i Policji stanowi ponad 20 lat. Wobec powyższego, zdaniem wnioskodawcy, zasadne jest uznanie, że okres ten spełnia ustawową przesłankę krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. Dodatkowym argumentem, przemawiającym za rozpoznaniem wniosku zgodnie z jego oczekiwaniem jest fakt, że po 12 września 1989 r. swoje obowiązki wykonywał w sposób rzetelny, czego dowodem są mianowania na wyższe stopnie i stanowiska służbowe, przyznane odznaczenia, nagrody pieniężne i wyróżnienia. Za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej, został uhonorowany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Brązowym Krzyżem Zasługi. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2000 r. została mu nadana Brązowa Odznaka "Zasłużony Policjant". Minister podniósł, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji [...] lutego 2009 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym wypłacana jest mu emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Następnie wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od [...] czerwca 1983 r. do [...] czerwca 1987 r., tj. okres czterech lat i jednego miesiąca. Całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 25 lat, 8 miesięcy i 25 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres 1 roku, 11 miesięcy i 14 dni zasadniczej służby wojskowej. Minister podkreślił, że kopie akt osobowych o sygn. [...] nie zawierają dokumentów wskazujących, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. Nadto z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2018 r. (znak [...]) wynika, że strona rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, była wyróżniania nagrodami pieniężnymi, jak i brak jest informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych. Ponadto brak jest dokumentów potwierdzających udział strony w zdarzeniach, które mogłyby stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Minister wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Przedmiotowy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych, organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany za "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Minister podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Analizując drugą z przesłanek, organ wskazał, że pojęcie rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową Minister wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Również ze słownika wyrazów bliskoznacznych można przytoczyć synonimy powyższego słowa: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczył, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Ponadto istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych. Minister stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Minister wskazał, że zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zdaniem organu "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". Konkludując Minister stwierdził, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 25 lat, 8 miesięcy i 25 dni. W sytuacji, w której służba pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 1 miesiąca, co stanowi ponad 15 % całego okresu służby, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym (długość tego okresu), jak i w ujęciu proporcjonalnym (stosunku długości tego okresu do całego okresu służby) nie może być oceniany jako krótkotrwały. Zdaniem organu, ponad czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i przez ten okres strona dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Jednocześnie Minister podniósł, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ uznał zatem, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] grudnia 2018 r. J. Z. (dalej: "skarżący") wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.: 1) art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do wniosku dowodowego strony polegającego na przesłuchaniu w charakterze świadków przełożonych służbowych na okoliczność przebiegu i zakresu służby, w tym rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, co stanowi jedną z przesłanek zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej i nieprzeprowadzenie tego dowodu, przy przyjęciu, że uchybienie to w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy; 2) art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez przyjęcie błędnej, niezgodnej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki wykładni przesłanek w postaci krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oraz szczególnie uzasadnionego przypadku, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki umożliwiające skorzystanie z wyłączenia przewidzianego ww. artykule. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że organ w sposób nieuprawniony przy wykładni przesłanek oparł się wyłącznie na dyrektywach wykładni językowej, pomijając całkowicie wykładnię funkcjonalną i celowościową. W ocenie skarżącego doprowadziło to organ do błędnego przyjęcia, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący zauważył, że pojęcie krótkotrwałości okresu służby przed 1990 r. w organach bezpieczeństwa państwa (określanych przez ustawę jako totalitarne) należy odnieść do całego okresu służby od którego zależy nabycie uprawnień emerytalnych. Zdaniem skarżącego brak jest podstaw do twierdzenia, że "krótkotrwałość" należy rozpatrywać w dwóch aspektach – jak to określa organ – bezwzględnym i proporcjonalnym. Skoro założeniem ustawodawcy jest pozbawienie niesłusznie nabytych przywilejów, to aspekt ten winien dotyczyć wyłącznie stosunku służby w organach totalitarnych do całości służby danego funkcjonariusza. Zdaniem skarżącego, organ nie wziął pod uwagę, że na okres służby w organach totalitarnych (wyliczony na cztery lata i jeden miesiąc) nie składa się wyłącznie służba w wydziale [...], ale też nauka w szkole w charakterze słuchacza. Ponadto organ nie uwzględnił okoliczności, że skarżący, składając wniosek o przyjęcie do służby w Milicji Obywatelskiej, nie miał żadnego wpływu na to, do jakiej jednostki i pionu zostanie przyporządkowany. W ocenie skarżącego nie można zgodzić się z organem, że służba w organach totalitarnych, która stanowiła 15% całości służby, wyklucza uznanie, że miała ona charakter krótkotrwały. Zdaniem strony, takie rozumienie tego pojęcia wyklucza intencja ustawodawcy, tj. pozbawienie wyłącznie niesłusznych przywilejów emerytalnych. W jego ocenie, krótkotrwałość należy oceniać w perspektywie całego okresu służby, to jest w przypadku skarżącego ponad 25 lat oraz przez pryzmat tego jaki wpływ służba w organach państwa miała na przyznane skarżącemu uprawnienie emerytalne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację uznał zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów w pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie ww. decyzja Ministra z [...] grudnia 2018 r. Sąd w składzie orzekającym, z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] Sekcja [...] Wydziału [...] zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P 4/18). Sąd nie stwierdził jednak podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 4/18. Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania. Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. l-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką, ustaloną zgodnie z art. 22, zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem [...] sierpnia 1990 r., rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: pkt 1 krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz pkt 2 rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ, na podstawie ww. przepisu, mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy, znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Jedną z przesłanek, umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa ta nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Organ należycie dokonał wykładni językowej sformułowania "krótkotrwała służba", wspierając swoje wywody zapisami ze słownika wyrazów bliskoznacznych. W ocenie Sądu, wyraz "krótkotrwały" wskazuje na czas pełnienia służby. Według Słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1988 r.), "krótkotrwały" to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby z [...] marca 2017 r., wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] czerwca 1983 r. do [...] czerwca 1987 r., tj. przez okres czterech lat i jednego miesiąca (całkowity okres służby skarżącego wynosi 25 lat, 8 miesięcy i 25 dni. Tak więc skarżący pełnił przez ponad 15 % całego okresu służby służbę na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Sądu, w tym zakresie zbieżnej z oceną Ministra, okres ten zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być uznany, jako krótkotrwały. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy, że za "krótkotrwałą" służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. uznać można jedynie służbę "niedługą" czy "epizodyczną" w rozumieniu projektodawcy i ostatecznie prawodawcy (wykładnia autentyczna). Tymczasem ponad czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego. Dlatego w niniejszej sprawie nie zaistniała jedna z przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, co wbrew zarzutowi skargi prawidłowo zostało dowiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Reasumując stwierdzić należy, że skoro w stosunku do skarżącego nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, należało uznać, iż zaskarżona decyzja z [...] grudnia 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, nie narusza prawa i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny. W świetle powyższego zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził również by w sprawie naruszono przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 75 i art. 78 k.p.a. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób kompletny, zaś wydane w sprawie decyzje nie naruszają art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ przeprowadził wykładnię pojęć nieostrych, zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a następnie dokonał jego prawidłowej subsumpcji do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Skarżącemu zapewniono czynny udział w postępowaniu, zaś przed wydaniem decyzji umożliwiono mu zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów. Jak to już wyżej wskazano decyzja nie nosi również cech dowolności. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło