I SA/Ol 417/19

WyrokWSA w Olsztynie2019-07-03

Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Ryszard Maliszewski, Renata Kantecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dłużnik rzeczowy, który nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma prawo do złożenia skargi na czynność egzekucyjną?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dłużnik rzeczowy, mimo że nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma prawo do złożenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczącą jego majątku. Odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji jest niezasadna, ponieważ prawo do obrony praw podmiotowych jednostki, wynikające z Konstytucji, powinno być zagwarantowane również dłużnikowi rzeczowemu, zwłaszcza gdy egzekucja dotyczy jego majątku i może prowadzić do jego utraty.
Stan faktyczny
Skarżąca, M. M. W., będąca dłużnikiem rzeczowym, wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia jej udziału w nieruchomości, argumentując, że żądana kwota przekracza wartość ustanowionej hipoteki przymusowej. Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że prawo do skargi przysługuje wyłącznie zobowiązanemu (J. D.), a nie dłużnikowi rzeczowemu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) Uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Organu I instancji, 2) Zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/OI 417/19 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", znak: "[...]", w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 19.12.2018 r., na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku dłużnika rzeczowego M. M. W., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21.11.2018 r., o numerach: od "[...]" do "[...]", w stosunku do zobowiązanego – J. D., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc: luty, maj, czerwiec oraz od sierpnia do grudnia 2005 roku, w kwocie należności głównej 198.791,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako wierzyciel, w dniu 19.12.2008 r., uzyskał wpis hipoteki przymusowej zwykłej, na udziale 1/2 w prawie własności nieruchomości położonej w O. przy ul. G. "[...]". Zawiadomieniem z dnia 28.11.2018r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 110c u.p.e.a., w związku z art. 38a ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa dokonał zajęcia nieruchomości położonej w O. przy ul. G. "[...]", którą stanowi prawo własności do nieruchomości gruntowej, zabudowanej działką o numerze geodezyjnym "[...]", obręb ewidencyjny "[...]", dla której Sąd Rejonowy w "[...]" Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr "[...]". Zawiadomienie doręczono zobowiązanemu - J. D. w dniu 29.11.2018 r., natomiast dłużnikowi rzeczowemu - M. M. W. w dniu 05.12.2018 r. Pismami z dnia 19.12.2018 r., pełnomocnik M. M. W. - powołując się na przepis: art. 54 § 1 u.p.e.a. wniósł skargę na czynność w postaci zajęcia udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości, dokonaną zawiadomieniem z dnia 28.11.2018 r. i na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. wniósł o wyłączenie spod egzekucji udziału w wysokości ½ w prawie własności położonej w O. przy ul. G. "[...]". W treści uzasadnienia skargi na czynność egzekucyjną, pełnomocnik podniósł, iż M. M. W., zawiadomieniem z dnia 28.11.2018 r., otrzymała wezwanie do zapłaty kwoty 520.353,56 zł, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości wskazanej nieruchomości. Pełnomocnik zarzucił organowi egzekucyjnemu, iż hipoteka przymusowa zwykła, wpisana na udziale ½ w prawie własności nieruchomości położonej w O. przy ul. G. "[...]", ustanowiona została do kwoty 285.649,00 zł, zatem żądanie od dłużnika rzeczowego zapłaty kwoty dwukrotnie przewyższającej wartość ustanowionej hipoteki przymusowej stanowi naruszenie prawa. Postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]", Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. W treści uzasadnienia postanowienia organ egzekucyjny wskazał, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21.11.2018 stroną posiadającą status zobowiązanego, stosownie do przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., jest J. D. Natomiast M. M. W., jest w przedmiotowej sprawie dłużnikiem rzeczowym. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 18.01.2019 r., znak: "[...]", Naczelnik Urzędu Skarbowego, na wniosek M. M. W. z dnia 19.12.2018 r., wyłączył spod egzekucji udział w wysokości ½ w prawie własności nieruchomości położonej w O. przy ul. G. "[...]". Przedmiotowe postanowienia zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu 05.02.2018 r. Pismem z dnia 12.02.2019 r. pełnomocnik złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia "[...]" odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W treści zażalenia pełnomocnik powtórzył argumentację zawartą w skardze, iż hipoteka przymusowa zwykła, wpisana na udziale ½ w prawie własności nieruchomości położonej w O. przy ul. G. "[...]", ustanowiona została do kwoty 285.649,00 zł, zatem żądanie od dłużnika rzeczowego zapłaty kwoty dwukrotnie przewyższającej wartość ustanowionej hipoteki przymusowej stanowi naruszenie prawa. Zarzucił, iż pozbawienie dłużnika rzeczowego prawa do złożenia skargi na czynności egzekucyjne, pozbawia adresata czynności egzekucyjnych. jakiejkolwiek ochrony ze względu na pozbawienie przymiotu podmiotu art. 61a § 1 k.p.a., powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Jeżeli natomiast brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest oczywisty i może budzić wątpliwości, organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania, ale kontynuować je i dopiero w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcie postępowania. Powołując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 52/18, pełnomocnik wskazał, że tylko po wszczęciu postępowania i w jego toku można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie. Ustalenie, czy dłużnik rzeczowy ma przymiot strony, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. w swej treści zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną w myśl przepisów tej ustawy. Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, lub gdy nie istnieje przedmiot tego postępowania. Orzeczenie odmawiające wszczęcia postępowania zakreśla równocześnie granice działania organu odwoławczego, który może jedynie rozstrzygać o zasadności lub bezzasadności zaskarżonego orzeczenia, a więc o tym czy zachodzą przesłanki wyłączające dopuszczalność wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o zobowiązanym, rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Brzmienie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. wskazuje, iż prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera przy tym legalną definicję pojęcia "zobowiązany", co tym bardziej ułatwia ustalenie zgodnej z wolą ustawodawcy treści normy prawnej wykładni językowej), bez konieczności stosowania pozostałych, innych metod wykładni. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, można wyróżnić podmioty tego postępowania, tj. organ egzekucyjny, wierzyciela i zobowiązanego (strony postępowania egzekucyjnego) oraz innych uczestników postępowania, którym przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przyznają pełni praw procesowych, tak jak w odniesieniu do stron tego postępowania - zobowiązanego, czy wierzyciela. Jak wynika z powyżej przytoczonej definicji ustawowej, zobowiązanym jest generalnie podmiot uchylający się od terminowego wykonania obowiązku. Przepis ten nie odnosi się jednocześnie w żaden sposób do przedmiotu egzekucji, z którego ma być zaspokojony egzekwowany obowiązek. Powyższe rozróżnienie oznacza, że podmiot, od którego nie można w świetle prawa żądać wykonania obowiązku nawet w sytuacji objęcia go postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym cudzego obowiązku (takim podmiotem jest niewątpliwie dłużnik rzeczowy, ponoszący odpowiedzialność rzeczową, wyłącznie z przedmiotu hipoteki), nie może skutecznie wnieść skargi na czynności egzekucyjne, a w konsekwencji kwestionować prawidłowości oraz zgodności z prawem podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, mających charakter wykonawczy. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nie ulega wątpliwości, iż status zobowiązanego posiada wyłącznie Pan J. D., jako podmiot który nie wykonał w terminie obowiązków o charakterze pieniężnym. Ponadto wierzyciel, w treści tytułów wykonawczych z dnia 21.11.2018 L, o numerach: od "[...]" do "[...]", jako zobowiązanego wskazał Pana J. D. Zatem prawo do wniesienia skargi na prowadzone postępowanie egzekucyjne, przysługuje wyłącznie J. D. Natomiast M. M. W. posiada w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym status dłużnika rzeczowego (podmiotu odpowiedzialnego z przedmiotu hipoteki). Na takie rozróżnienie podmiotów, organ egzekucyjny wyraźnie wskazał w treści zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 28.11.2018 L, znak: "[...]". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnia, iż sam fakt wskazania w treści zawiadomienia o zajęciu jako adresata zawiadomienia, podmiotu mającego status dłużnika rzeczowego, nie nadaje mu, uprawnień przysługujących wyłącznie zobowiązanemu, w tym prawa do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne z art. 54 § 1 u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego, w analizowanej sprawie wystąpiła przesłanka określona w przepisie art. 61a § 1 k.p.a., tj. wniesienie podania przez osobę, która nie jest zobowiązanym w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., a tym samym przez podmiot, któremu nie przysługuje prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 u.p.e.a. Pouczenie zawarte w treści zawiadomienia o zajęciu z dnia 28.11.2018r. DIAS wskazał, że prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną przysługuje wyłącznie zobowiązanemu. Odnosząc się do powoływanego w zażaleniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 maja 2018r., sygn. akt I SA/Ol 52/18, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że jest to wyrok nieprawomocny. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika, dotyczącego żądania od dłużnika rzeczowego zapłaty kwoty dwukrotnie przewyższającej wartość ustanowionej hipoteki przymusowej (ustanowionej do kwoty 285.649,00 zł), należy wskazać, iż w ramach skargi na czynność egzekucyjną można podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów. W skardze pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji( powinno być postanowieniu) naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), to jest: art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji; art. 61 a § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea) poprzez odmowę wszczęcia postępowania w związku z uznaniem, iż skarga na czynności egzekucyjne przysługuje jedynie zobowiązanemu J. D., podczas gdy stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub prawa dotyczy postanowienie; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez organ rzetelnego i wyczerpującego zbadania z urzędu interesu prawnego skarżącej. W uzasadnieniu skargi przedstawił stan faktyczny i przytoczył treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 52/18. Skarżąca mogłaby bowiem potencjalnie uniknąć przecież czynności egzekucyjnych skierowanych do należącej do niej nieruchomości poprzez spłatę wartości ustanowionej hipoteki. Zatem sytuacja, w której traktuje się ją na równi z dłużnikiem osobistym oraz dochodzi roszczeń przekraczających wartość ustanowionej hipoteki przymusowej, jest niedopuszczalna i z pewnością nie można odmówić jej prawa do obrony w tak jaskrawym przypadku naruszenia jej praw. W przypadku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi za zasadną, skarżący poddaje pod rozwagę ewentualną konieczność, zważywszy na ekonomikę procesową, uchylenia również decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" odnośnie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości, dokonaną zawiadomieniem z dnia 28.11.2018r., znak "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.). Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie podzielił argumentacji Organu, że strona skarżąca nie była uprawniona do złożenia skargi w postępowaniu egzekucyjnym. W wyroku z dnia 17 października 2018 , sygn. akt I ACa 185/18 Sądu Apelacyjnego w Katowicach wypowiedział się w kwestii statusu dłużnika rzeczowego. W tym wyroku Sąd odniósł się do treści art. 38a o.p. Regulacja art. 38a o.p. dotyczy wyłącznie zmiany trybu (co zresztą wynika z samego przepisu) prowadzenia egzekucji wobec dłużnika rzeczowego (niebędącego podatnikiem) odnośnie do zaspokojenia z przedmiotu podatkowej hipoteki przymusowej. Natomiast przepis ten nie wprowadza regulacji, iż zbędne jest uzyskanie przez wierzyciela hipotecznego, którym nadto jest organ egzekucyjny oraz jednocześnie organ podatkowy pierwszej instancji, tytułu wykonawczego wobec dłużnika rzeczowego niebędącego podatnikiem. W sytuacji gdy wypełniona zostaje dyspozycja omawianego art. 38a o.p. in fine (czyli z przedmiotu hipoteki prowadzona jest egzekucja przez sądowy organ egzekucyjny) to nie może budzić wątpliwości, iż zaspokojenie się wierzyciela hipotecznego z przedmiotu podatkowej hipoteki przymusowej może nastąpić wyłącznie w trybie cywilnego postępowania egzekucyjnego. W takim wypadku, stosownie do wcześniejszych wywodów, wszczęcie przez komornika sądowego egzekucji może nastąpić wyłącznie o tytuł wykonawczy stwierdzający zakres zobowiązania tak od strony przedmiotowej jak i podmiotowej czyli określający dłużnika. Zatem w takiej sytuacji nie są wystarczające tytuły wykonawcze stwierdzające zobowiązanie podatnika niebędącego dłużnikiem rzeczowym, do majątku którego ma być skierowana egzekucja. Konsekwentnie także należy uznać, że i w sytuacji gdy nie zachodzi wypadek określony art. 38a in fine o.p. (czyli nie jest prowadzona do przedmiotu podatkowej hipoteki przymusowej egzekucja przez sądowy organ egzekucyjny), prowadzenie egzekucji administracyjnej z przedmiotu takiej hipoteki wymaga tytułu wykonawczego wobec dłużnika rzeczowego niebędącego podatnikiem. Niezależnie od tego, że nie do zaakceptowania - z punktu widzenia ochrony praw podmiotowych jednostki wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji - byłoby różnicowanie sytuacji dłużników rzeczowych niebędących podatnikami w zależności od tego w jakim trybie (sądowym czy administracyjnym) toczy się egzekucja i tym samym uszczuplanie praw podmiotów, do których skierowana została egzekucja administracyjna, to uznać należy, iż także z przepisów dotyczących trybu egzekucji administracyjnej nie sposób wywieść, że egzekucja jest dopuszczalna bez tytułu wykonawczego wobec dłużnika rzeczowego niebędącego podatnikiem. Jak już zaznaczono taka możliwość nie wynika z samego przepisu art. 38a Ordynacji podatkowej, gdyż regulacja ta dotyczy tylko określenia właściwego trybu prowadzenia egzekucji. Jej celem ma być korzystne dla dłużników rzeczowych, niebędących podatnikami, mniejsze obciążenie fiskalne, gdyż koszty egzekucji administracyjnej są niższe niż koszty egzekucyjne w cywilnym postępowaniu egzekucyjnym. Celem wprowadzanej regulacji nie było umożliwienie wierzycielowi hipotecznemu (będącemu organem egzekucyjnym i organem podatkowym) prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec dłużnika rzeczowego niebędącego podatnikiem w uproszczony i de facto uprzywilejowany sposób czyli bez uzyskania wobec niego tytułu wykonawczego i tym samym bez gwarancji dla dłużnika co do możliwości obrony swych praw. Jak również wskazują komentatorzy rozwiązanie z art. 38a Ordynacji podatkowej nie zwolniło wierzyciela hipotecznego, który chce dochodzić zaspokojenia z obciążonej nieruchomości, od uzyskania tytułu wykonawczego przeciwko właścicielowi obciążonej nieruchomości, także wówczas gdy nie jest on dłużnikiem osobistym z tytułu zabezpieczonej wierzytelności (por. Stefan Babiarz, komentarz do art. 38a ustawy - Ordynacja podatkowa, Lex.online.wolterskluwer.pl). Wreszcie zauważyć należy, iż świetle regulacji ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z poź. zm.) również nie sposób twierdzić, że dopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji przeciwko podmiotowi niewskazanemu w tytule egzekucyjny. Wskazać należy, iż w świetle regulacji z art. 29 powołanej ustawy administracyjnym organ egzekucyjny powinien z urzędu badać warunki dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, takie jak: istnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym podlegającym egzekucji administracyjnej, wystawienie tytułów wykonawczych przez uprawniony organ, spełnienie przez tytuł wykonawczy wymagań wskazanych w art. 29 oraz sprawdzenie czy osoba wskazana jako zobowiązana w tytule wykonawczym jest faktycznie tym zobowiązanym (por. Cezary Kulesza, komentarz do art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex.online.wolterskluwer.pl i przywołane tam orzecznictwo). W świetle powyższych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sąd uznał zarzuty skargi w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), to jest: art. 138 § 2 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ zobowiązany był do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji; art. 61 a § 1 kpa w zw. z art. 28 kpa w zw. z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej upea) poprzez odmowę wszczęcia postępowania w związku z uznaniem, iż skarga na czynności egzekucyjne przysługuje jedynie zobowiązanemu J. D., podczas gdy stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub prawa dotyczy postanowienie; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez organ rzetelnego i wyczerpującego zbadania z urzędu interesu prawnego skarżącej. Na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku. Przede wszystkim, czy w świetle przestawionego stanu faktycznego i analizy prawnej dopuszczalne było dokonanie czynność egzekucyjnej w stosunku do skarżącej. Organ egzekucyjny nie dysponuje tytułem wykonawczym w stosunku do skarżącej. Natomiast w stosunku do niej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. M. M. W., zawiadomieniem z dnia 28.11.2018 r., otrzymała wezwanie do zapłaty kwoty 520.353,56 zł, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości wskazanej nieruchomości. Przedmiotem badania w tej sprawie nie była kwestia dopuszczalności dokonania czynność egzekucyjnej w stosunku do nieruchomości skarżącej. Ten problem winien być rozważony w trakcie merytorycznego rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną. Powyższe rozważania prawne zostały zaś przedstawione w tym celu, żeby wykazać oczywistą bezzasadność rozstrzygnięcia organów obu instancji. Dokonanie zajęcia nieruchomości jest związane z dokonaniem w stosunku do skarżącej czynności egzekucyjnej. Na tę czynność skarżącej przysługuje zatem możliwość złożenia skargi w postępowaniu egzekucyjnym. A zatem brak było podstaw do wydania postanowienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi z dnia 19.12.2018 r., na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia udziału wynoszącego ½ w prawie własności nieruchomości. Tak samo brak było podstaw faktycznych i prawnych do wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.. Na zasądzoną kwotę składają się : wpis 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego – 17zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło