III OSK 2517/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2019 roku, sygn. akt IV SA/Wr 239/19 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargą kasacyjną. Wyrokiem z 5 listopada 2019 r., sygn. IV SA/Wr 239/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.B. (dalej: "Skarżący") na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego (dalej: "Rektor") z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów – oddalił skargę.  Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją nr [...] z [...] lutego 2019 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Wrocławskiego skreślił Skarżącego z listy studentów III roku piątego semestru stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Rektor decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej: "k.p.a."), art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz.1668 z późn. zm. – dalej: "p.s.w.n."), § 43 ust. 2 pkt 1 Uchwały Nr 26/2015 z 25 marca 2015 r. Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie Wrocławskim (dalej: "Regulamin") – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, że z karty przebiegu studiów Skarżącego wynika, że w zimowym semestrze roku akademickiego 2018/2019, będąc studentem V semestru stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku [...] zaliczył jedynie jeden przedmiot i uzyskał za to 2,5 punktu ECTS. Biorąc powyższe pod uwagę Dziekan stwierdził brak postępów w nauce, co stało się podstawą zaskarżonej decyzji. Rektor wskazał również, że z dokumentacji przebiegu studiów wynika, że zajęcia V semestru Skarżący realizował także w roku akademickim 2017/2018, uzyskując wówczas jedynie 4 punkty ECTS. Nie podjęto wówczas decyzji o skreśleniu z listy studentów, gdyż Skarżącemu udzielono wstecznie na ten okres urlopu od zajęć. Rektor wyjaśnił, że zgodnie z § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu brak postępów w nauce może być podstawą do skreślenia z listy studentów. Na podstawie § 38 ust. 2 Regulaminu Rada Wydziału określa minimalną liczbę punktów ECTS, którą student musi uzyskać w okresie rozliczeniowym. Niespełnienie tego warunku uznaje się za brak postępów w nauce, co może być podstawą skreślenia z listy studentów. Rada Wydziału [...] Uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2013 r. określiła, że aby uzyskać powtórny wpis na semestr student musi uzyskać minimum 15 punktów ECTS, natomiast, aby uzyskać zgodę na kontynuowanie studiów na wyższym semestrze student musi uzyskać minimum 20 punktów ECTS. Odpowiadając na zarzuty odwołania Rektor wyjaśnił, że na Wydziale [...] dokumenty o których mowa w § 37 ust. 5 Regulaminu nie są stosowane zgodnie z Zarządzeniem nr [...] Dziekana Wydziału [...] z [...] czerwca 2014 roku. Rektor wyjaśnił również, że nie ma przepisu, który nakazywałby podejmować decyzje, o których mowa w § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu dopiero po zakończeniu semestru, niemniej decyzja Dziekana podjęta została w momencie, gdy już wiadomo było, ile punktów ECTS Skarżący uzyskał. Termin uzyskiwania zaliczeń upłynął 31 stycznia 2018 r., wobec braku wcześniejszych zaliczeń Skarżący nie miał prawa do zdawania egzaminów. Rektor stwierdził, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenia § 38 ust. 2 Regulaminu poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy Skarżący nie składał wniosku o powtórny wpis na semestr studiów, zaś przedmiotem decyzji nie była odmowa powtórnego wpisania na ten sam semestr studiów. Rektor nie dopatrzył się również braków uzasadnienia zaskarżonej decyzji, albowiem wskazano w niej okoliczności faktyczne będące podstawą uznania braku postępów w nauce Skarżącego. Skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję Rektora, zarzucając naruszenie: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i brak ustalenia stanu faktycznego w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy, - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i zaniechanie odniesienia się do całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach osobowych Skarżącego, tj. do jego zaświadczeń lekarskich i wiadomości e-mail wymienianych z wykładowcami, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego oraz brak wyjaśnienia, którym dowodom Organ przyznał walor wiarygodności, a którym waloru tego odmówił i z jakich przyczyn, co wpływa na utrudnienie kontroli instancyjnej przedmiotowej decyzji, - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Dziekana mimo zawartych w niej uchybień, - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dziekana pomimo, iż Organ ten nie powiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz poprzez poczynienie przez Rektora błędnego założenia, że Skarżący o takim postępowaniu wiedział, - art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu poprzez przekroczenie zakresu uznania administracyjnego i skreślenie Skarżącego z listy studentów w sytuacji, gdy Organ mógł zastosować względem Skarżącego inne środki postępowania, - § 28 ust. 7 Regulaminu w zw. z art. 75 ust. 1 p.s.w.n. poprzez jego niezastosowanie i odmówienie Skarżącemu, jako studentowi o stwierdzonej niepełnosprawności, prawa do ustalenia z prowadzącymi zajęcia indywidualnych terminów i form zaliczenia. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że z zapisów § 35 ust. 2 i 4 uchwały Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. Rady Wydziału [...] wynika, że Skarżący uzyskując 6,5 punktów na koniec semestru V, nie tylko nie mógł być wpisany na następny semestr, ale także ponownie nie mógł go powtarzać. Skoro po dwukrotnie odbytym semestrze V, skarżący nie uzyskał wymaganej liczby punktów ECTS, osiągnął tylko niecałe 50% z najniższej wymaganej liczby punktów ECTS, powyższą okoliczność w ocenie WSA można zakwalifikować jako brak postępów w nauce. WSA podkreślił, że wykreślenie studenta z listy studentów oparte na art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. ma charakter uznaniowy, a zatem rola Sądu w sprawie jest ograniczona, kontrola dotyczy przede wszystkim zebrania całego materiału dowodowego, jego oceny pod względem poprawności wyciągnięcia wniosków, logicznego uzasadnienia. Sąd nie jest uprawniony do korygowania, czy wybierania innego rozstrzygnięcia, jeżeli to wskazane opiera się na właściwie zebranym materialne dowodowym i prawidłowej jego ocenie. WSA stwierdził, że w istocie Skarżącemu, który posiada orzeczenie o niepełnosprawności przysługiwało prawo do indywidualnego toku nauczania, jednakże z materiału zebranego w sprawie wynika, że do czasu wydania zaskarżonych decyzji nie wystąpił do Rektora z takim wnioskiem. Skarżący wiedział o swoich uprawnieniach, co wynika z korespondencji toczonej z nauczycielami uczelni. Natomiast aktywność Skarżącego zmierzająca do kontynuacji studiów nastąpiła dopiero po skreśleniu z listy studentów. W czasie roku akademickiego nie podejmował żadnych czynności mimo, że przebywał na zwolnieniu lekarskim. WSA nie zgodził się z zarzutem skargi, iż odmówiono Skarżącemu, jako studentowi o stwierdzonej niepełnosprawności, prawa do ustalenia z prowadzącymi zajęcia indywidualnych terminów i form zaliczenia. Zdaniem Skarżącego uzyskanie wszystkich podpisów niezbędnych do starania się o indywidualną organizację studiów okazało się niemożliwe także ze względu na fakt, iż nie wszyscy wykładowcy odpisywali na e-mail, a osobista obecność Skarżącego na wydziale była niemożliwa ze względu na stan zdrowia. WSA wskazał jednak, że Skarżący nie dołączył maila na który nie otrzymał odpowiedzi, nie wskazał też osób, które nie wyraziły zgody na indywidualny tok studiów. WSA zgodził się z zarzutami skargi w przedmiocie naruszenia przez Dziekana art. 107 § 3 i art. 10 k.p.a., jednakże w ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, nie miały one charakteru istotnego. Brak powiadomienia o uprawnieniach i możliwościach zapoznania się z aktami i złożenia dowodów został "sanowany" przez Rektora w toku postępowania odwoławczego. Natomiast w piśmie z [...] marca 2019 r. Rektor powiadomił Skarżącego o uprawnieniach wskazanych w art. 10 k.p.a., zaś Skarżący na tym etapie, a także do akt sprawy sądowej dołączył dokumenty - pisma kierowane do uczelni drogą elektroniczną, nie został więc pozbawiony prawa do obrony. Ponadto w przeciwieństwie do decyzji Dziekana, decyzja Rektora zawiera wszystkie elementy określone w art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: 1) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i oddalenie skargi na skutek uznania przez WSA, że Organy obu instancji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, 2) art. 233 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 z późn. zm.) w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów, II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1. art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu poprzez przyjęcie, że istnieją przesłanki do skreślenia Skarżącego z listy studentów wobec stwierdzenia braków postępów w nauce. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Rektora i poprzedzającej ją decyzji Dziekana z [...] lutego 2019 r., a w każdym wypadku o zasądzenie od Rektora zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych bądź według spisu kosztów, o ile zostanie złożony. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący wskazał, że przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 1 października 2018 r. do 28 lutego 2019 r., co potwierdził zaświadczeniami lekarskimi, które nie były kwestionowane przez Organy. Skarżący przedstawił również zaświadczenie z [...] czerwca 2017 r., z którego wynika, że jest pod opieką Poradni [...] i przyjmuje leki wpływające na centralny układ nerwowy. Stan choroby Skarżącego jest okolicznością obiektywną, usprawiedliwiającą niemożność uczęszczania przez niego na zajęcia i przystępowania do zaliczeń i egzaminów w terminach wyznaczonych dla pozostałych studentów. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/11, który orzekł, że obiektywne okoliczności niemożności przystąpienia do egzaminu w wyznaczonym terminie, potwierdzone zaświadczeniem lekarskim sprzeciwiają się skreśleniu z listy studentów. Skarżący wskazał, że nie dysponuje innymi środkami wykazania swojego stanu zdrowia jak tylko poprzez zaświadczenie wydane przez lekarza. Organ nie jest natomiast uprawniony do wydawania własnej oceny na temat stanu zdrowia studenta i kwestionowania jego niemożności udziału w zajęciach bez zasięgnięcia opinii biegłego. Skarżący podniósł również, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie może być traktowane jako czas wolny studenta, odpoczynek, który można spożytkować w dowolny sposób. Aktywność w sprawach studiów mogłaby zostać odebrana jako wykorzystywanie zwolnienia w sposób niezgodny z celem. W ocenie Skarżącego, WSA błędnie skoncentrował swoją uwagę na braku uzyskania wymaganej liczby punktów ECTS, nie dostrzegając, że Organy nie wzięły pod uwagę jego stanu zdrowia i przyczyn kryjących się za brakiem uzyskania zaliczeń i ocen z egzaminów. Zdaniem Skarżącego brak jednoznacznego ustalenia, jaka powinna być kolejność działań podejmowanych przez niego w celu uzyskania indywidualnej organizacji studiów, ma wpływ na merytoryczne podstawy decyzji; nie ustalono czy Skarżącemu, jako osobie o stwierdzonej niepełnosprawności przysługiwały terminy zaliczeń odmienne od ustalonych dla pozostałych studentów, a jeżeli nie, to dlaczego. Nie ustalono również, dlaczego zaświadczenia lekarskie nie miały wpływu na dopuszczalność zmiany terminów uzyskania zaliczeń. W ocenie Skarżącego, przedstawił on wraz ze skargą dowody, że zabiegał w dostępny dla siebie sposób o udzielenie przez wykładowców indywidualnych warunków zaliczeń, jednakże w praktyce nie miał możliwości, aby ustalenia te w pełni zrealizować, głównie z powodu dużych opóźnień wykładowców w udzieleniu odpowiedzi na ponawiane zapytania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Rektor wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej, mimo iż oparto je na obu podstawach dopuszczonych postanowieniami art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., w istocie sprowadzają się do zakwestionowania przyjętej przez Sąd pierwszej instancji oceny, że w sprawie wystąpiły okoliczności faktyczne uzasadniające zastosowanie art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. Skarżący kasacyjnie formułuje wprawdzie zarzut naruszenia prawa materialnego, jednak uzasadnia go wadliwym przyjęciem, że wystąpiły przesłanki do skreślenia go z listy studentów wobec stwierdzenia braków postępów w nauce. W istocie więc Skarżący nie podważa prawidłowości odtworzenia normatywnej podstawy wydanej w sprawie decyzji administracyjnej, lecz ustalenia, które przyjęto jako uzasadnienie dla jej zastosowania. Stosownie do treści art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Ustawa daje więc organom uczelni uznaniowe uprawnienie do skreślenia studenta z listy studentów, jeżeli nie odnotowuje on progresu w nauce przynajmniej na minimalnie dopuszczonym poziomie. Przywołana regulacja stanowi refleks podstawowych obowiązków studenta, do których należy obowiązek uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów oraz obowiązek składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów – art. 17 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.s.w.n. Uznaniowość decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów w następstwie braku postępów w nauce wyraża się w braku nakazu wydania takiego rozstrzygnięcia. Innymi słowy, normatywnie dopuszczonymi wariantami działania organów uczelni wobec studenta, który nie osiągnął postępów w nauce jest skreślenie go z listy studentów, albo pozostawienie go na tej liście. Każde z tych działań jest normatywnie równoprawne, o ile organ należycie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie, zagwarantował studentowi przysługujące mu uprawnienia procesowe oraz prawidłowo skonfrontował interes społeczny ze słusznym interesem studenta. Weryfikacja wyroku Sądu pierwszej instancji w granicach wyznaczonych podniesionymi zarzutami kasacyjnymi, nie daje podstaw aby twierdzić, że w sprawie doszło do wadliwego zastosowania art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. Postanowienia § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów powielają i uszczegóławiają treść art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. Stosownie do treści powołanego przepisu dziekan może skreślić studenta z listy studentów w razie stwierdzenia braku postępów w nauce. Stwierdzenie braku postępów w nauce powinno nastąpić w określonym przedziale czasu, który zgodnie z postanowieniami Regulaminu stanowi okres weryfikacji wiedzy studenta. Jak wynika z treści § 36 Regulaminu okresem zaliczeniowym jest semestr. Brak postępów w nauce, pomimo jego normatywnego niezdefiniowania, należy zatem rozumieć, jako nieosiągnięcie wyników w nauce, które pozwalają na zaliczenie semestru. Stanowisko to należy uzupełnić o takie skonfigurowania, w których pomimo braku podstaw do zaliczenia semestru student może zostać wpisany na semestr wyższy, albo spełnia warunki do ponownego wpisania go na ten sam semestr – odpowiednio § 37 ust. 3 i § 38 ust. 1-3 Regulaminu. W sprawie nie ma sporu co do tego, że Skarżący dwukrotnie był wpisany na V semestr III roku stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 2017/2018 i 2018/2019 uzyskując odpowiednio 4 pkt ECTS i 6,5 pkt ECTS. Nie jest również podważane, że zgodnie z postanowieniami uchwały Rady Wydziału [...] nr [...] z [...] stycznia 2013 r., aby otrzymać powtórny wpis na semestr student musi uzyskać minimum 15 punktów ECTS, natomiast, aby uzyskać zgodę na kontynuowanie studiów na wyższym semestrze student musi uzyskać minimum 20 punktów ECTS. Skarżący owych wymogów nie spełniał, a zatem nie było podstaw ani do wpisania go na semestr wyższy, ani do powtórnego wpisania go na semestr V. Zasadnie wobec tego organy uczelni oceniły, że Skarżący nie osiągnął postępów w nauce. Skarżący co do zasady oceny tej nie kwestionuje. Oś prezentowanej w skardze kasacyjnej argumentacji ukierunkowana jest na wykazanie, że pomimo spełnienia bazowych warunków stosowania art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. wydanie decyzji o skreśleniu Skarżącego z listy studentów było wadliwe, albowiem nie pozwalał na to jego słuszny interes. Skarżący eksponuje, że jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, w okresie właściwym na zaliczenie semestru przebywał na zwolnieniach lekarskich, pozostaje pod opieką Poradni [...] i przyjmuje leki wpływające na centralny układ nerwowy. Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak i Sąd pierwszej instancji, okoliczności tych nie kwestionuje. Zwrócić jednak należy uwagę, że studiowanie przez studentów niepełnosprawnych odbywa się na określonych warunkach, które a limine nie wyłączają możliwości stosowania wobec nich art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. Należy zgodzić się ze Skarżącym, że studenci ze stwierdzoną niepełnosprawnością, w zależności od jej rodzaju i stopnia mają prawo do: 1) szczególnych warunków uczestnictwa w zajęciach oraz indywidualnych form i terminów ich zaliczania; 2) uczestnictwa na szczególnych zasadach w indywidualnych programach studiów; 3) ułatwień w studiowaniu, m.in. w formie indywidualnej organizacji studiów - § 4 ust. 2 Regulaminu. Są jednak równocześnie – jak wszyscy inni studenci - zobowiązani do uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych, terminowego uzyskiwania zaliczeń i składania egzaminów oraz wypełniania wszelkich obowiązków ujętych w planie studiów i programie studiów - § 5 pkt 2 Regulaminu. Indywidualny plan studiów, indywidualny program studiów, czy wreszcie indywidualny termin, czy forma zaliczenia przedmiotu, ustalane są na wniosek studenta - § 23, § 24 i § 28 ust. 7 Regulaminu. Podkreślenia wymaga fakt, że Skarżący był studentem studiów prowadzonych w formie stacjonarnej, w ramach których co najmniej połowa punktów ECTS objętych programem studiów jest uzyskiwana w ramach zajęć z bezpośrednim udziałem nauczycieli akademickich i studentów – art. 63 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie podkreśla, że przez cały semestr przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu stanu zdrowia, który nie pozwalał mu na udział w zajęciach na uczelni. Tym samym Skarżący nie mógł realizować swoich podstawowych obowiązków przewidzianych treścią § 5 pkt 2 Regulaminu. Dostrzec zatem trzeba, że Skarżący nie tylko nie mógł terminowo zdobyć zaliczeń, ale przez cały semestr nie mógł również uczestniczyć w zajęciach. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego studenci studiów stacjonarnych ze stwierdzoną niepełnosprawnością nie mogą zaliczyć semestru, jeżeli w ogóle nie uczestniczyli w zajęciach. Wynika to jednoznacznie z postanowień § 4 ust. 2 Regulaminu, który jako dostępne formy ułatwień przewiduje "szczególne warunki uczestnictwa w zajęciach", "uczestnictwo na szczególnych zasadach w indywidualnych programach studiów", "indywidualną organizację studiów", "pierwszeństwo w zapisach na zajęcia", "indywidualne konsultacje" czy "indywidualne zajęcia". Z postanowień Regulaminu nie wynika, aby student studiów stacjonarnych ze stwierdzoną niepełnosprawnością mógł skorzystać z uprawnień całkowicie zwalniających go z zajęć. Skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od 1 października 2018 do 29 lutego 2019 roku i jak tłumaczy w skardze kasacyjnej, w tym okresie nie mógł uczęszczać na zajęcia i przystępować do zaliczeń i egzaminów w terminach wyznaczonych dla pozostałych studentów. Skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł więc studiować przez cały V semestr stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2018/2019 i tym samym nie mógł osiągnąć postępów w nauce. Należy podkreślić, że brak postępów w nauce, będący podstawą do skreślenia z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. ma charakter obiektywny i nie jest uzależnionych od winy studenta. Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2011 roku, sygn. I OSK 1560/11 nie może stanowić argumentacyjnego wsparcia dla prezentowanego w niej stanowiska. Stan faktyczny będący podstawą jego wydania był nieadekwatny do okoliczności niniejszej sprawy. W powołanym wyroku NSA oceniał skreślenie studenta z listy z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie – art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365). Analizie podlegała okoliczność przebywania studenta na zwolnieniu chorobowym w dniu egzaminu, którego brak zaliczenia skutkował podjęciem decyzji o skreśleniu z listy studentów z uwagi na niezaliczenie semestru. Naczelny Sąd Administracyjny odnosił się więc do sytuacji o odmiennej kwalifikacji normatywnej, w której student przez krótki okres czasu przebywał na zwolnieniu i w tym okresie nie zaliczył egzaminu, który doprowadził do niezaliczenia semestru. Na gruncie niniejszej sprawy okoliczności faktyczne są odmienne: Skarżący przez cały semestr przebywał na zwolnieniu lekarskim i w tym okresie nie poczynił postępów w nauce. Odnotować trzeba, że przepisy p.s.w.n. stwarzają dla osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością dodatkowe warunki ułatwiające studiowanie. Nie oznacza to jednak, że osoby takie mogą studiować nawet wówczas, gdy ich stan zdrowia nie pozwala im czynić postępów w nauce. Studia w swym modelowym założeniu polegają na progresywnym zdobywaniu wiedzy oraz jej cyklicznej weryfikacji poprzez system zaliczeń i egzaminów. Ułatwienia przewidziane dla osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością mogą obejmować terminy i formy weryfikacji wiedzy, zasady uczestnictwa w zajęciach oraz kontaktów z nauczycielami akademickimi, którzy je prowadzą. Nie mogą natomiast wymuszać na organach uczelni utrzymywania na listach studentów, którzy mimo normatywnie przewidzianych udogodnień nie czynią postępów w nauce. Z akt sprawy nie wynika, aby do wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów Skarżący ubiegał się o indywidualne formy studiowania. Wynika z nich natomiast, że Skarżący korespondował z B.C., C.D., D.E. oraz innymi pracownikami naukowymi. Skarżący na początku semestru pytał o zgodę na indywidualny tok nauczania, jednakże po wstępnych pozytywnych ustaleniach nie kontaktował się terminowo z prowadzącymi zajęcia, nie przekazywał opracowań prac uzgodnionych z prowadzącymi, nie zgłaszał się na zajęcia. Zaświadczenie lekarskie za listopad – wystawione w dniu [...] listopada 2018 r. Skarżący przedstawił z opóźnieniem, (pisma M.S. z [...] lutego 2019 r., D.M. z [...] lutego 2019 r., J.F., H.J. z dnia [...] lutego 2019 r. – kierowane do D.E). Z korespondencji mailowej z D.E. z [...] lutego 2019 roku wynika, że Skarżący już we wrześniu 2018 roku posiadał wiedzę o konieczności informowania organów Uczelni o swoim stanie zdrowia oraz zwolnieniach lekarskich. Skarżący nie odpowiedział na pisemną prośbę o złożenie podania o indywidualną organizacje studiów. W korespondencji z C.D. z dnia [...] października 2018 roku Skarżący przyznaje, że jego stan zdrowia pozwoli mu na częściowej odrobienie nieobecności na zajęciach na konsultacjach, co przeczy jego stanowisku prezentowanym w skardze kasacyjnej o całkowitym braku możliwości uczestniczenia w zajęciach. W odpowiedzi, na maila Skarżącego nauczyciel C.D. zgodził się, aby Skarżący uczestniczył w zajęciach częściowo, wykluczając tym samym możliwość całkowitej absencji Skarżącego. Z maila M.M. z [...] października 2018 roku również wynika, że warunkiem zaliczenia przedmiotu będzie osobiste uczestnictwo Skarżącego w trzech konsultacjach w ciągu semestru. Ogółem z korespondencji mailowej Skarżącego z C.D., H.J., J.S., M.M., M.P., M.Z., M.W., M.K., P.F., M.S. wynika, że prowadzący zajęcia byli skłonni wyrazić zgodę na indywidualny tryb uzyskania zaliczenia, choć niektórzy z nich widzieli w tym pewne problemy. Nawet w takich sytuacjach zlecali wykonanie pisemnych zadań (np. P.F.). Z przedłożonych przez Skarżącego wydruków korespondencji mailowej nie można ustalić, czy Skarżący zrealizował wyznaczone mu przez nauczycieli zadania na zaliczenie przedmiotu. Jedynie z maila M.P. wynika, że Skarżący uzyskał zaliczenie na ocenę dostateczną. Z maila D.M. z dnia [...] listopada 2018 r., wynika, że kierowano do Skarżącego, przypomnienia o konieczności złożenia podania o indywidualny tok studiów. Skarżący mailem również z [...] listopada 2018 r. podziękował za wiadomość i poinformował, że uzupełni podpisy w jak najszybszym czasie, dodał, że posiada zwolnienie lekarskie na okres nieobecności w uczelni. Z wnioskiem o udzielenie urlopu dziekańskiego Skarżący zwrócił się do Rektora, po wydaniu decyzji o skreśleniu z listy studentów – w dniu [...] lutego 2019 r. Również po skreśleniu z listy studentów skarżący zwrócił się do prof. R.T. w sprawie wniosku o przedłużenie terminu uzyskania zaliczeń – w dniu [...] lutego 2019 r. Tymczasem Komunikatem Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia [...] marca 2018 r. określono organizację roku akademickiego 2018/2019 r. i podano, że sesja egzaminacyjna trwa od 1 do 13 lutego 2019 r. Skarżący podaje, że z uwagi na niejasność postanowień Regulaminu nie wiedział, czy może zwrócić się o Indywidualną Organizację Studiów bez uprzedniej zgody każdego z prowadzących zajęcia. Założył, że taki jest tryb i przez cały semestr usiłował owe zgody zdobyć. Jednocześnie z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów nie wynika, aby podjął jakiekolwiek starania celem uzyskania korygujących informacji. Skarżący nie kontaktował się ani z Dziekanatem, ani z Dziekanem. Jednocześnie wbrew kierowanym do niego prośbom nauczycieli akademickich nie złożył podania o Indywidualną Organizację Studiów. Co istotne, Skarżący znał zasady korzystania z Indywidualnej Organizacji Studiów, albowiem takową uzyskał w roku akademickim 2016/2017 – podanie Skarżącego, k. 133 akt adm. Z powyższego wynika więc, że Skarżący nie dopełnił rygorów pozwalających na zindywidualizowanie form i terminów zaliczeń poszczególnych modułów (przedmiotów), niezbędnych do zaliczenia semestru. Jako osoba ze stwierdzoną niepełnosprawnością Skarżący taką możliwość miał, jednakże z niej nie skorzystał. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zarzutu naruszenia prawa materialnego – art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 43 ust. 2 pkt 1 Regulaminu. Negatywnej weryfikacji podlegały również zarzuty kwestionujące realizację kodeksowych rygorów gromadzenia i oceny materiału dowodowego w sprawie - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wszystkie okoliczności istotne z perspektywy stosowania art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. zostały ustalone. Nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 Kodeks postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. Należy odnotować, że art. 106 § 5 p.p.s.a. stosuje się tylko do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 art. 106 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227-257 kodeksu postępowania cywilnego może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów, a więc wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Jak już wyżej wykazano, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił załączone do skargi dokumenty, w szczególności wydruki korespondencji mailowej Skarżącego z prowadzącymi zajęcia, nie naruszając przy tym rygorów wynikających z zasady swobodnej oceny dowodów. Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.