I OZ 963/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w likwidacji w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 366/19 o odrzuceniu skargi [...] S.A. w likwidacji w [...] na postanowienie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 366/19 odrzucił skargę [...] S.A. w likwidacji w [...] na postanowienie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] grudnia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wezwał pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego wraz z dokumentem potwierdzającym umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki na dzień wniesienia skargi. Pomimo skuteczne doręczonego wezwania pełnomocnik strony nie wykonał w zakreślonym terminie wezwania Sądu. Z tych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka. W zażaleniu zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków polegających na niezłożeniu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi aktualnego na dzień składania skargi wraz z dokumentami potwierdzającymi umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do działania w imieniu [...] S.A. w likwidacji w [...] na dzień wniesienia skargi, w sytuacji kiedy skarga została wniesiona przez pełnomocnika skarżącej działającego na podstawie skutecznie udzielonego pełnomocnictwa, które nie zostało odwołane przez skarżącą, nadto w aktach sprawy znajduje się informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z KRS skarżącej, z której wynika, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa osoby, które go udzieliły były do tego umocowane, a dodatkowo w aktach sprawy znajduje się pismo Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. zawierające informację co do chwili wygaśnięcia umocowania likwidatorów do reprezentacji skarżącej, co w konsekwencji powinno doprowadzić Sąd do uznania, że skarżąca była należycie reprezentowana w niniejszym postępowaniu i powinno skutkować nadaniem sprawie biegu; nadto z ostrożności procesowej zarzucono naruszenie: 2. art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji przyjęcia przez WSA w Warszawie, że skarżąca nie ma osób uprawnionych do jej reprezentacji, albowiem treść wezwania z dnia 12 czerwca 2019 r., a zwłaszcza powołanie się na art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. wskazuje, że Sąd powziął wątpliwość co do należytej reprezentacji skarżącej w postępowaniu, co powinno skutkować obligatoryjnym zawieszeniem przez Sąd postępowania. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienie Sądu pierwszej instancji mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 28 § 1 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przy czym na podstawie art. 29 P.p.s.a. organ albo osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Skutki niezachowania należytej reprezentacji określa art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, sąd odrzuca skargę. Zgodnie zaś z art. 58 § 2 P.p.s.a., z powodu m.in. braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Z akt sprawy wynika, że skargę z dnia 1 lutego 2019 r. w imieniu Spółki w likwidacji złożył radca prawny. Z uwagi na złożenie do sprawy nieprawidłowego pełnomocnictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi. W wykonaniu wezwania Sądu pełnomocnik Spółki złożył stosowne pełnomocnictwo udzielone mu przez [...] S.A. w likwidacji reprezentowane przez ówczesnych likwidatorów Spółki. Z uwagi na fakt, że z załączonego do akt sprawy Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że Spółka na dzień wniesienia skargi nie posiadała organów powołanych do jej reprezentacji oraz likwidatorów, Sąd pierwszej instancji wezwał pełnomocnika Spółki do złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego, aktualnego na dzień wniesienia skargi wraz z dokumentem potwierdzającym umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej na dzień wniesienia skargi. Wezwanie Sądu nie zostało wykonane, a zatem zaistniała podstawa do odrzucenia skargi, jednak nie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., lecz na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., tj. z uwagi na nieposiadanie organu uprawnionego do reprezentacji Spółki na dzień wniesienia skargi (tj. braki uniemożliwiające działanie Spółki). Skarżąca Spółka aż do czasu uzupełnienia braków w zakresie reprezentacji, nie może bowiem podejmować żadnych czynności procesowych, np. inicjować skutecznie postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie bezsporne jest bowiem, że od dnia 31 maja 2017 r. oraz na dzień wniesienia skargi (19 lutego 2019 r.) skarżąca Spółka nie posiadała i nadal nie posiada zarządu, jak również likwidatorów uprawnionych do działania w jej imieniu. Nie ulega wątpliwości, że taka sytuacja stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Jeżeli osoba prawna nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to mimo, że nadal istnieje w obrocie prawnym, a co za tym idzie ma zdolność sądową i zdolność procesową nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CSK 224/06, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZ 15/10). Podnieść należy, że odwołanie piastunów funkcji organu osoby prawnej, jak również likwidatorów osoby prawnej nie powoduje wygaśnięcia udzielonych wcześniej pełnomocnictw. Jednak Spółka, nie mając organu powołanego do reprezentacji nie może w takiej sytuacji w stosunku do swego pełnomocnika wypełniać funkcji mocodawcy. Działanie przez pełnomocnika może bowiem dotyczyć strony, która sama ma możliwość działania. Brak organów uprawnionych do reprezentacji osoby prawnej oznacza tym samym, że działanie Spółki jest uniemożliwione. Wyjaśnić przy tym należy, że na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku braków w składzie organów osoby prawnej będącej stroną skarżącą, braki te mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia, tj. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego lub odrzucenie skargi. Podkreślić jednak należy, że braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania (por.: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 3, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 103 -105 i 348). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Braki w reprezentacji Spółki istniały już w dacie wniesienia skargi. Mają zatem charakter pierwotny. W związku z tym, jeśli skargę wnosi jednostka organizacyjna, która z uwagi na braki w organach ją reprezentujących nie ma zdolności procesowej, to skarga, jeśli braki nie zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ma natomiast zastosowanie wtedy, gdy skargę wnosił podmiot, który miał zdolność procesową w momencie dokonywania tej czynności procesowej, lecz ową zdolność następnie utracił (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. I FZ 315/14). Reasumując za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, mimo błędnego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.