I SAB/Wa 72/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego J. J. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego J. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. J. pismem z dnia [...] marca 2019 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...]. Skarżący zarzucił Prezydentowi [...] naruszenie art. 12 § 1 kpa w związku z art. 35 § 3 kpa poprzez nierozpoznanie sprawy, która trwa już 70 lat, a także art. 36 kpa poprzez niezawiadomienie strony o przekroczeniu miesięcznego terminu załatwienia sprawy, niewskazanie przyczyn zwłoki i niewyznaczenie nowego terminu jej rozpatrzenia. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy, wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 tej ustawy oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg dotychczasowego postępowania, podkreślając, że w przedmiotowej sprawie wszelkie ustawowe terminy upłynęły bezskutecznie. Skarżący zaznaczył, że postępowanie w sprawie z wniosku z dnia [...] września 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości zostało zawieszone postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., a po ustaniu przesłanek zawieszenia, postanowieniem z [...] marca 2018 r. zostało podjęte na nowo. Na dzień złożenia skargi, czyli [...] marca 2019 r. – od ponownego podjęcia sprawy minął niemal rok, a Prezydent [...] nadal nie załatwił sprawy i nie podejmuje żadnych działań zmierzających do jej załatwienia. Powyższe, zdaniem skarżącego, wyczerpuje przesłanki do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący zaznaczył ponadto, że postępowanie Prezydenta [...] w sprawie z wniosku z dnia [...] września 1949 r. stanowi przykład naruszenia zasady szybkości oraz prostoty postępowania. Ewentualne wymierzenie organowi grzywny ma być – według skarżącego – dla organu dolegliwością na tyle dużą, by nie mógł zlekceważyć prawomocnego wyroku sądu, a przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma być zadośćuczynieniem dla skarżącego za naruszenie zasady zaufania obywatela do władzy publicznej oraz za życie w niepewności oraz poczucie krzywdy i bezradności. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a złożoność tych spraw i okoliczności, jakie muszą być ustalone, w praktyce nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów rozpatrzenia. Dodatkowo, na skutek działalności strony skarżącej, akta sprawy pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia jej rozpatrywanie. Organ wskazał ponadto, że w piśmie z 12 marca 2019 r. wzywającym do uzupełnienia akt sprawy, poinformowano stronę o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości złożony został [...] września 1949 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku przez niemal 66 lat organ nie podejmował w istocie działań mających na celu jego załatwienie. Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku, Prezydent zawiesił postępowanie do czasu przedłożenia przez skarżącego określonych w postanowieniu dokumentów. Postępowanie podjęte zostało postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]. Przy czym podkreślić trzeba, że konieczne dokumenty zostały przez skarżącego złożone już w 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1672/16 zobowiązał zaś Prezydenta do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Po podjęciu postępowania organ ograniczył natomiast swoje działania do wystosowania pism z [...] marca 2019 r. (a więc niemal rok po podjęciu postępowania), którymi zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru oraz do pełnomocnika skarżącego o nadesłanie stosownych informacji i dokumentów, informując jednocześnie stronę o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia do dnia 31 lipca 2019 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucił Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się na bieżąco sprawą. Czynności mające na celu jej zakończenie podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Skarga jest więc uzasadniona. Podkreślić przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności, tj. duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, czy też przekazanie akt do innego organu lub sądu, nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Sąd stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się już niemal od 70 lat, Prezydent [...] przez okres wielu lat nie podejmował w zasadzie czynności mających na celu zakończenie sprawy, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. Sąd uznał ponadto, że wskazany w skardze miesięczny termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy i zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd znalazł jednocześnie podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym grzywna jest środkiem mającym służyć przymuszeniu (zmobilizowaniu) organu do wydania aktu administracyjnego. Przyznanie sumy pieniężnej ma zaś na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. W rozpoznawanej sprawie oczywiste jest, że postępowanie toczy się od 70 lat, w toku postępowania organ nie respektował zasady szybkości postępowania, sporadyczne czynności podejmowane zaś były zwykle po interwencji ze strony skarżącego. Jak wyżej wskazano podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło po wydaniu przez Sąd wyroku z dnia 20 kwietnia 2017 r. zobowiązującego Prezydenta do rozpoznania wniosku o podjęcie postępowania, niemal dwa lata po przedłożeniu przez skarżącego żądanych dokumentów. W ocenie Sądu zasadne jest zatem wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł, co zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy oraz przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł jako zadośćuczynienia za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1, § 1a i art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. ----------------------- 1