II SA/Gl 745/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , Protokolant asystent sędziego Aleksandra Czajer, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 20.12.2018 r. K.J. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla małoletniego syna S.J. (ur. [...] r.), nie mającego 16 roku życia. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., przyznał skarżącemu wnioskowane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka poniżej 16 roku życia w kwocie 184,42 zł. miesięcznie, na okres od 01.12.2018 r. do 30.09.2019 r. W odwołaniu skarżący zakwestionował okres, na jaki zostało mu przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W jego ocenie wnioskowany zasiłek winien otrzymać również za okres od 01.06 do 30.11.2018 r. Podniósł, że w dniu 29 maja 2018 r., złożył wniosek o wydanie na rzecz syna orzeczenia o niepełnoprawności. Z przesłanym drogą pocztową orzeczeniem zapoznał się dopiero w dniu 8 października 2018 r., odbierając przesyłkę. W najszybszym terminie, z uwagi na gorączkę syna, tj. w dniu 20 grudnia 2018 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w C.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu powołało treść art. art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.ś.r."), zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący w dniu 20.12.2018 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla małoletniego syna, który orzeczeniem z dnia [...].09.2018 r., wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C., został zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia [...]09.2019 r. Odległość czasowa pomiędzy wydaniem tego orzeczenia w dniu [...]09.2018 r. i złożeniem wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 20.12.2018 r., wskazuje na upływ 3-miesięcznego terminu, określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Wobec powyższego organ I instancji prawidłowo przyznał zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1.12.2018 r. (tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek) do 30.09.2019 r. (data orzeczenia o niepełnosprawności). Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięczny termin jest bowiem terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Nadto, organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności i przyczyny niezłożenia przez skarżącego wniosku w terminie wcześniejszym, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia. W przypadku złożenia wniosku po upływie terminu trzymiesięcznego od dnia wydania orzeczenia (przez właściwy organ lub sąd) organy tracą możliwość ustalania prawa do świadczeń od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W skardze na powyższą decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący uznał, że czuje się pokrzywdzony i nie zgadza się z wydanymi decyzjami oraz zaznaczył, że jego sprawa wymaga wnikliwego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 16 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2 u.ś.r.). Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z opieką nad 3-letnim synem. Sporna pozostaje jedynie kwestia daty, od której zasiłek ten powinien być mu przyznany. Wyjaśnić należy, że według art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zasadą jest więc przyznawanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o jego przyznanie. Wyjątkiem jest sytuacja przewidziana w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W realiach niniejszej sprawy wątpliwości budzi prawidłowość ustalenia przez organ odwoławczy daty ukształtowania prawa skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz jego małoletniego syna, który obecnie dysponuje orzeczeniem o niepełnosprawności od dnia urodzenia. Rolą organu odwoławczego rozpatrującego sprawę było wyjaśnienie, czy syn skarżącego posiadał już wcześniej orzeczenie o niepełnosprawności i czy było ono terminowe. Wówczas należało zbadać, czy obecnie złożone orzeczenie jest kontynuacją jego niepełnosprawności i od kiedy to orzeczenie jest prawomocne. W takiej sytuacji aspekt terminowego złożenia wymaganej dokumentacji, w postaci wniosku, celem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie miałby znaczenia, bowiem w sprawie byłaby kontynuacja niepełnosprawności. W aktach przedłożonych do sprawy nie ma innego orzeczenia poza orzeczeniem z dnia [...] 09.2018 r., wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C., mocą którego syn skarżącego został zaliczony do osób niepełnosprawnych od dnia 30.09.2019 r. Do tego zagadnienia organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., które kwalifikować należy jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy powinien był wyjaśnić, czy faktycznie zaistniała taka sytuacja, że skarżący nie mógł wcześniej złożyć wniosku bowiem nie dysponował aktualnym orzeczeniem, na co wskazuje treść odwołania. Tylko w przypadku gdyby organ odwoławczy wykazał, że twierdzenia skarżącego zawarte w odwołaniu nie polega na prawdzie, mógłby wydać decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, przyznającą wnioskowane świadczenie od miesiąca grudnia 2018 r. Nie do zaakceptowania jest bowiem taka sytuacja, aby skarżący ponosił negatywne skutki braku właściwego doręczenia kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego syna. Przy ponownym wydaniu decyzji organ odwoławczy uzupełni tę okoliczność i odniesie się do złożonych przez skarżącego twierdzeń zawartych w odwołaniu. Z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, dlatego podlega uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.