II SA/Gl 251/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozbiórki części budynku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. zatwierdził plan realizacyjny i udzielił A. N. pozwolenia na rozbudowę budynku oraz garażu na parceli gr. nr 1 gm. kat. [...], przy ul. [...] Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący S. N. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. o nakazanie rozbiórki części garażowej powyższego budynku jako położonej na jego działce nr 2. Skarżący podniósł, że wbrew wymogom decyzji o pozwoleniu na budowę, obiekt ten nie został wyznaczony przez uprawnionego geodetę, co doprowadziło do jego wybudowania z przekroczeniem granicy, o czym dowiedział się dopiero w 2013 roku, podczas czynności geodezyjnych związanych z pomiarami słupa i linii energetycznej. Jednak postanowieniem nr [...], PINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgodności wybudowania budynku mieszkalnego, wiaty i garażu z przepisami, pozwoleniem na budowę oraz zatwierdzonym projektem budowlanym. Powodem była niejasność co do prawnego przebiegu spornej granicy. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r., sygn. akt [...], oddalono wniosek A. N. i B. N.o zasiedzenie części jego nieruchomości, na której posadowiony jest sporny garaż. Nieprawomocnymi postanowieniami nakazano też zwrot działki nr 2 o pow. 62 m², powstałej z podziału jego działki oraz dokonano rozgraniczenia nieruchomości. Stąd też skarżący domagał się nakazania rozbiórki garażu, wybudowanego z naruszeniem prawa własności. Do wniosku dołączono odpisy przywołanych w nim orzeczeń sądowych. Jednakże postanowieniem z dnia [...] r. organ nadzoru budowlanego I instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a kpa. W uzasadnieniu organ podał, że decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym, gdyż ostateczną decyzją odmówiono stwierdzenia jej nieważności. Dopiero w 2013 r., podczas czynności geodezyjnych okazało się, że przebieg granicy jest inny niż ma zatwierdzonym planie realizacyjnym. Na zlecenie Sądu w 2015 r. biegły geodeta sporządził projekt podziału działek sąsiednich. Część rozbudowanego budynku (garaż) znalazła się na działce skarżącego nr 2 . Wyrok nakazujący wydanie nieruchomości, nie obejmował części zajętej pod garaż. Organ nadzoru budowlanego uznał, że nie może ignorować powyższego wyroku, w którym wskazano na zasadność uregulowania sprawy w trybie art. 151 kodeksu cywilnego. Stąd też skoro w odrębnym postępowaniu nie stwierdzono naruszenia prawa w decyzji o pozwoleniu na budowę, organ stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W zażaleniu na postanowienie odmowne skarżący zarzucił naruszenie art. 7 kpa oraz art. 4 i art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Jego zdaniem, skoro garaż został wybudowany częściowo na jego działce, zaś kontrola decyzji o pozwoleniu na budowę opierała się na wadliwie ustalonym wówczas stanie faktycznym, dotyczącym przebiegu granicy, nie można przyjąć, aby decyzja zachowała swoją aktualność. Skarżący podkreślił, że w rzeczywistości nie doszło do geodezyjnego wytyczenia obiektu, zgodnie z wymogiem pozwolenia na budowę, co przyczyniło się do przekroczenia granicy przy budowie. Obecnie zakończono zaś wszystkie sprawy cywilne, a organ administracji związany jest ustaleniami sądu cywilnego w zakresie ustalenia przebiegu granicy. Stąd też niesłusznie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki garażu, sankcjonując naruszenie prawa własności skarżącego. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania stwierdził bowiem, że brak jest materialno-prawnych podstaw do prowadzenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Budowa została bowiem przeprowadzona bez istotnych odstępstw od projektu budowlanego, co jest przeszkodą do wszczęcia postępowania. Zatem skoro roboty zrealizowano na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z udzielonym pozwoleniem, brak podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego. Sprawa zajęcia cudzej nieruchomości winna być rozstrzygnięta w procesie cywilnym. Stąd tez zażalenia nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił: - naruszenie art 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa, - pominięcie jego słusznego interesu w domaganiu się rozbiórki garażu posadowionego na jego działce, - błędną ocenę orzeczeń sądowych oraz decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, - naruszenie art. 4 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. oraz § 12 rozp. Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że budynek został zbudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę, jednak dopiero później wyszło na jaw, że nastąpiło to z przekroczeniem granicy, której przebieg ustalono w postępowaniu rozgraniczeniowym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. Organy nadzoru pominęły też fakt, że zgodnie z pozwoleniem na budowę inwestor zobowiązany był do geodezyjnego wytyczenia obiektu, którego to wymogu nie dopełnił. Organy nadzoru budowlanego oparły się zaś na decyzjach o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanych przed rozstrzygnięciem sprawy co do przebiegu granicy. Zatem istotna zmiana okoliczności, nie pozostaje obojętna w sferze prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. skarżący przedłożył zawiadomienie Komornika Sądowego, realizującego wyrok eksmisyjny z wyłączeniem części zajętej pod garaż. Na tej podstawie podtrzymał żądanie rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Trafnie bowiem organy nadzoru budowlanego stwierdziły brak przedmiotowych przesłanek do wszczęcia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu (jego części). Jest poza sporem, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Skarżący nie neguje też faktu, że obiekt ten zrealizowano zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę, gdy idzie o jego lokalizację. Zarzucił jedynie, że obiekt ten nie został geodezyjnie wytyczony przed rozpoczęciem budowy i mimo takiego wymogu, zawartego w pozwoleniu na budowę. Jednak zdaniem sądu administracyjnego, kwestia ta jest nieistotna dla wyniku sprawy w sytuacji, gdy skarżący nie wskazywał, że obiekt został zrealizowany w innym miejscu, niż posadowienie wynikające z ostatecznej decyzji. Dopiero wiele lat później wyszły na jaw okoliczności, świadczące o wątpliwościach co do przebiegu granicy, które zostały następnie rozstrzygnięte w postępowaniu sądowym. Ostatecznie okazało się, że przebieg granicy jest inny niż wynikający z mapy, na podstawie której zatwierdzono plan realizacyjny i udzielono pozwolenia na budowę. Przekroczenie granicy nie było zatem wynikiem innego posadowienia obiektu niż wynikającego z pozwolenia na budowę. lecz innego ustalenia przebiegu granicy. Taki stan rzeczy wynika jednoznacznie z dokumentów przedłożonych przez skarżącego oraz akt sprawy o pozwolenie na budowę. Podniesione przez skarżącego kwestie nie wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przed organami nadzoru budowlanego. Stan faktyczny i prawny był oczywisty i wynikał z treści wniosku skarżącego oraz dokumentów, jakimi on dysonował. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy brak podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego przed organami nadzoru budowlanego. Przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, jako że nie chodzi o przypadek budowy bez wymaganego pozwolenia. Z tych samych przyczyn nie występowały przesłanki z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 129 ze zm.), jeżeli budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. jako datą wejścia w życie ustawy z 1994 r. Już na podstawie treści wniosku skarżącego należało też wykluczyć możliwość wdrożenia trybu z art. 51 w zw. z art. 50 Prawa budowlanego z 1994 r. Na tej podstawie prawnej organy nadzoru budowlanego władne są do ingerencji w proces budowlany, jeżeli roboty te wykonano w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie środowiska lub z naruszeniem warunków zgłoszenia budowy (co nie dotyczy niniejszej sprawy) i wreszcie, w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. W sytuacji, gdy inwestor legitymuje się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, w praktyce możliwe jest wdrożenie trybu z art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego tylko w tym ostatnim przypadku. Jednak sam brak geodezyjnego wytyczenia obiektu nie oznacza jego wybudowania z istotnym odstępstwem od pozwolenia na budowę, o ile nie doszło do zmiany jego usytuowania na działce budowlanej. Taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organy nadzoru budowlanego mogą podejmować działania jedynie z przypadkach określonych w Prawie budowlanym (art. 83 ustawy). W uprawnieniach tych organów nie mieści się weryfikacja ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę. Zmiana okoliczności sprawy po wydaniu takiej decyzji w postaci ustalenia innego przebiegu granicy uzasadnia jedynie wdrożenie nadzwyczajnego trybu w stosunku do decyzji, wydanej przed organem administracji architektoniczno-budowlanej. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza dopuszczalność ingerencji w proces budowlany przez organy nadzoru budowlanego. Wbrew zarzutom skarżącego, w niniejszej sprawie nie było prawnej możliwości wszczęcia postępowania i wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego garażu. Organy nadzoru budowlanego nie naruszyły zatem art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa, ani też nie dokonały wadliwej oceny orzeczeń sądowych i decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę oraz art. 4 ustawy – Prawo budowlane. Fakt zakończenia sprawy o rozgraniczenie po wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż decyzje te nadal pozostają w obrocie prawnym i wiążą organy nadzoru budowlanego. Nieistotne jest też prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego o wydanie skarżącemu części jego nieruchomości – z wyłączeniem gruntu zajętego pod sporny garaż. Takie było bowiem orzeczenie sądu powszechnego. Zdaniem sądu administracyjnego, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, brak było podstaw do wszczęcia postępowania o wydanie nakazu rozbiórki spornego garażu w postępowaniu administracyjnym. Zasadnie zatem organy nadzoru budowlanego orzekły o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkujących wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 cyt. ustawy.