I SAB/Wa 200/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako [...], dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019r. [...] (dalej jako: skarżący), reprezentowani przez adwokata [...], wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], ozn. jako "[...], dz. nr [...]. Skarżący wskazali, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret warszawski. Skarżący zarzucili Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Jednocześnie podnieśli, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta w dniu 6 lutego 2017 r. (data wpływu zażalenia do organu) skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał. Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o: 1) wyznaczenie Prezydentowi terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a.; 2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1947 roku, nr [...], tytuł własności co do nieruchomości hipotecznej ozn. "[...], rejestru hipotecznego [...]", co do działek gruntu, oznaczonych [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię [...]. Wskazano, że przed Prezydentem [...] toczy się obecnie postępowanie z wniosku [...] i innych z dnia [...] czerwca 2016 roku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ponadto podniesiono, że w aktach postępowania znajduje się postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1948 roku, sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, że prawa do spadku po [...] i [...], małż. [...], zmarłej dnia [...] listopada 1944 roku w [...], nabywają dzieci [...], małż. [...], a mianowicie: [...] zamężna [...],[...] zamężna [...],[...] zamężna [...],[...] oraz [...]. Z kolei w postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1990 roku, sygn. akt [...], Sąd stwierdza, że prawa do spadku po [...], zmarłym dnia [...] kwietnia 1968 roku w [...], na podstawie ustawy nabył [...] w całości. W związku z powyższym pismem z dnia [...] maja 2019 roku, organ wezwał strony do wyjaśnienia czy [...] i [...] to ta sama osoba oraz do przedłożenie oryginałów lub kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów rozstrzygających sporną kwestię. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], ozn. jako "[...], dz. nr [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął 6 lipca 2016r. i było to zwrócenie się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwrócono się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, oraz do Zarządu Dróg Miejskich o udzielenie informacji dotyczącej budowy ul. [...]. Ponadto pismem z dnia [...] października 2017 r. (już po wniesieniu zażalenia) Prezydent zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...], Agencji Mienia Wojskowego Oddział Regionalny w [...] oraz do Wydziału Archiwum w Biurze Organizacji Urzędu [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich [...] o udzielenie informacji od jakiej daty w budynku przy ul. [...] (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) meldowani byli pierwsi lokatorzy oraz o przesłanie kopii dokumentów na podstawie których ustalono tą datę. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przechodząc do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy poza oczywistym naruszeniem uregulowanej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania i powiązanej z nią dyspozycji norm prawnych zawartych w art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 k.p.a., zasadniczym czynnikiem determinującym powstanie stanu zwłoki była swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy administracyjnej, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki były znaczne braki w materiale dowodowym, w tym przede wszystkim brak dokumentów niezbędnych do ustalenia daty, w której dawni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością, oraz nieustalenie wszystkich stron postępowania. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania – będzie termin dwóch miesięcy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.