III FSK 504/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 477/19 w sprawie ze skargi W.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 477/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 września 2019 r., I SA/Kr 477/19 (pkt I) i oddalił skargę W.F. (pkt II), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 7 września 2018 r. orzekającą o odpowiedzialności W.F. – byłego prezesa zarządu O. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od środków transportowych. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA). Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył pełnomocnik strony skarżącej. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 i 11 Prawo Upadłościowe (P.u.) w zw. z art. 151 oraz w zw. z art. art. 145 § 1 pkt a ustawy p.p.s.a., a to przez ich niewłaściwe zastosowanie, wskutek przyjęcia, iż w sprawie zachodziły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a to z uwagi na niewypłacalność O. Sp. z o. o. z siedzibą w K., gdzie tymczasem takie okoliczności nie miały miejsca. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 w zw. z § 2 i 4 Ordynacji Podatkowej (O.p.) w zw. z art. 151 oraz w zw. z art. art. 145 § 1 pkt a ustawy p.p.s.a., a to przez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek przyjęcia, iż w sprawie zachodziły przesłanki do wykazania przez skarżącego, iż nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy brak było w ogóle przesłanek do złożenia takiego wniosku. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz w zw. z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego nieuprawnione zastosowanie i oddalenie skargi, a to wskutek zaakceptowania przez Sąd I instancji niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego w sytuacji niedostrzeżenia wad procesowych postępowania administracyjnego wyrażających się w pominięciu faktu istnienia O. sp. z o. o. z siedzibą w K. po odwołaniu skarżącego z funkcji w zarządzie (tym samym możliwości zaspokojenia zaległości podatkowych z bieżącej działalności tej spółki), wyników finansowych zawartych w sprawozdaniu finansowym za 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, t.j. ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. W petitum wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano ani wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, ani w jaki sposób przepisy te zostały naruszone. Nie zostały też należycie uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie podano jak naruszone przepisy zinterpretował Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka, zdaniem skarżącego, powinna być prawidłowa ich wykładnia, albo dlaczego uważa, że zostały one niewłaściwie zastosowane. W świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - Sąd administracyjny pierwszej instancji nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej (por. też art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Elementem zaś kontroli legalności działania organu administracji publicznej jest powinność zbadania przez Sąd, czy organ dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej. Naruszenie tego typu regulacji (m.in. art. 122, art. 187 § 1, art. 190 O.p.) powoduje nielegalność rozstrzygnięcia organu. W konsekwencji przyjąć trzeba, że do kompetencji Sądu administracyjnego należy ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji, z punktu widzenia wymagań proceduralnych - nie zaś samodzielne ustalanie stanu faktycznego. Zatem w celu uzyskania instancyjnej kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie oceny działań organu obejmujących ustalenie i ocenę stanu faktycznego sprawy, należało przywołać odpowiednie przepisy postępowania podatkowego. Tego jednak nie uczyniono i stan faktyczny należało uznać za miarodajny. Niedopuszczalnym jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego (por.: R. Hauser. M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 679). Tymczasem sformułowanie oraz uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 i 11 P.u. oraz art. 116 § 1 w zw. z § 2 i 4 O.p. sprowadzało się do kwestionowania ustaleń faktycznych. Mimo, że skarżący powołał się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na braki uzasadnienia wyroku, nie przywołał art. 141 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał za prawidłową ocenę, jakiej dokonał organ co do istnienia przesłanek pozytywnych i wykazania przesłanek egzoneracyjnych odpowiedzialności z art. 116 § 1 w zw. z § 2 i 4 O.p. Skontrolował decyzję również pod kątem wykładni i zastosowania art. 10 i 11 P.u. Dlatego też sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne i dlatego też na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów nie rozstrzygnięto ze względu na brak stosownego wniosku (art. 209 p.p.s.a.). Mirella Łent Jacek Brolik Stanisław Bogucki