I SA/Wa 455/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi S. K., K. K., K. K., Z. K., A. S. i D. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 533/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących S. K., K. K., K. K., Z. K., A. S. i D. S. sumę pieniężną w wysokości po [...] ([...]) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. K., K. K., K. K., Z. K., A. S. i D. S. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. K., K. K., K. K., Z. K., A. S. i D. S. skargą z dnia 6 grudnia 2018 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, 2) na podstawie art. 154 § 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie od Prezydenta W. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł, 3) zasądzenie kosztów postępowania - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 533/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. "O." rej. hip. [...] dz. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi dnia [...] czerwca 2015 r. Zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] października 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał wskazanego powyżej wyroku. Dlatego też skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Następnie składali kolejne skargi - w sumie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku. Aktualnie Prezydent W. w dalszym ciągu nie wykonał wyroku - pomimo skierowania do niego w dniu [...] listopada 2018 r. kolejnego wezwania do jego wykonania i pomimo zlecenia, wykonania i aktualizacji operatu szacunkowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt ww. nieruchomości – przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa. Dodał, że wobec licznych skarg przesyłanych przez strony postępowania oraz konieczności zgromadzenia obszernego materiału nie było możliwe zakończenia postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie - o czym pełnomocnik stron został poinformowany m.in. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. i [...] listopada 2017 r. Do dnia [...] września 2019 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi W. grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 533/14, zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "O." rej.hip. [...] dz. [...] - w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] czerwca 2015 r. - zatem wyznaczony termin upłynął w dniu [...] października 2015 r. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie już wymierzał Prezydentowi W. grzywnę. I tak po kolei: - wyrokiem z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2151/15 (skarga złożona do Sądu w dniu 28 października 2015 r.) wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł uznając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, po czym akta wróciły z Sądu do organu [...] maja 2016 r., - wyrokiem z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1205/16 (skarga złożona do Sądu w dniu 1 lipca 2016 r.) wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł uznając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, po czym akta wróciły z Sądu do organu 1 marca 2017 r., - wyrokiem z dnia 24 maja 2017 r. (skarga złożona do Sądu w dniu 16 lutego 2017 r.) wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł. uznając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, po czym akta wróciły z Sądu do organu [...] sierpnia 2017 r., - wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r. (skarga złożona do Sądu w dniu 22 września 2017 r.) wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł uznając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta W. na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wysokości po [...] zł, po czym akta wróciły z Sądu do organu [...] maja 2018 r., Zatem niekwestionowaną okolicznością jest fakt, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterokrotnie wymierzał Prezydentowi W. grzywnę - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 30 marca 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już czterokrotnie ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku - Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] tysięcy złotych (dwa razy większa niż poprzednia grzywna), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd (prawie 4 lata). Jednocześnie Sąd wziął pod uwagę fakt, że akta sprawy w ciągu tych 4 lat przez większą część czasu były w dyspozycji Sądu a nie Prezydenta W. - gdyż pomiędzy zwrotem akt z Sądu a kolejna skargą do Sądu upływało niewiele czasu - przeważnie około jednego miesiąca. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta W. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta W. i mimo czterech wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już prawie 4 lata od wyznaczonego terminu. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej uznając, że żądanie przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej jest uzasadnione. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie po [...] zł (dwa razy wyższej niż poprzednio) na rzecz każdego ze skarżących. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżących wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi jednocześnie swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ - mimo czterokrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku - nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego przedmiotowym wnioskiem oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.