II SAB/Wa 756/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska- Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi K. O. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Skarżący zarzucił Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych, bezczynność przy procedowaniu wobec wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie bezprawnego ujawienia informacji - przekazania danych o transakcjach a także danych osobowych, w tym adresowych osób trzecich. W treści skargi używano także pojęcia "przewlekłość". Jednak - wobec okoliczności że zarzuty koncentrowały się na niewydawaniu rozstrzygnięcia w zakreślonym ustawą czasie, nie zaś bezpodstawnym wskazywaniu kolejnych terminów załatwienia sprawy - Sąd zakwalifikował skargę, jako dotycząca bezczynności organu. Wniesiono o: - zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni, - kontrolę bezczynności w postępowaniu administracyjnym, którego dotyczy skarga, - zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienie sprawy w terminie, - orzeczenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Uzasadniając skargę, podniesiono m.in.: - żądanie podjęcia działań, wobec powoływanych nieprawidłowości, wniesiono do organu (wówczas Generalny Inspektora Ochrony Danych Osobowych) pismem z [...] kwietnia 2014 r., - decyzję w tej sprawie wydano dopiero [...] maja 2018 r. - przeszło po 4 latach, - Skarżący [...] maja 2018 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, - organ po raz kolejny rażąco złamał prawo - nie dotrzymał żadnych określonych przepisami terminów; do dnia wniesienia skargi (datowana [...] października 2018 r.) nie załatwił sprawy, - [...] września 2018 r. Skarżący przesłał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania wobec wniosku Skarżącego, który wpłynął do organu [...] kwietnia 2014 r. Wskazano, że załatwiono go przez wydanie decyzji z [...] maja 2018 r. Odnosząc się do kwestii niezałatwienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono: - z dniem 25 maja 2018 r. w miejsce dotychczasowej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze. zm.) weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000); zgodnie z art. 166 ust. 1 tej ustawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych stał się Prezesem Urzędu; stosownie zaś do art. 167 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o ochronie danych osobowych, Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych stało się Urzędem Prezesa, - [...] października 2018 r. wpłynęła do organu skarga na bezczynność w postępowaniu prowadzonym przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, - organ - pismem z [...] października 2018 r. - poinformował Skarżącego o zebraniu w sprawie materiału dowodowego, wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej, oraz pouczył o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie opubl. w Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a."; [...] listopada 2018 r. wydano w sprawie decyzję, - organ nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie; przeciwnie - przedsięwziął przewidziane prawem czynności, służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego, potrzebnego do rozstrzygnięcia decyzją administracyjną, - to na organie spoczywa, statuowany w art. 77 K.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy; podejmował on wszelkie czynności w przedmiotowej sprawie, wykorzystując dla ustalenia stanu faktycznego sprawy instrumenty prawne, przyznane mu przepisami ustawy o ochronie danych osobowych - jak wymagają tego przepisy; na każdym etapie postępowania Skarżący był informowany o podejmowanych w sprawie działaniach; na obecnym etapie postępowania Skarżący został poinformowany, że - w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego - zebrano materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji, jak również o prawach strony, - stosownie do brzmienia art. 35 § 5 K.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się tych, przewidzianych w przepisach prawa, dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, - organ wszelkie czynności w sprawie podejmował możliwie najszybciej, a sama długość trwania bezczynności nie jest jedyną i nadrzędną przesłanką, skutkującą przyjęciem rażącego naruszenia prawa, - Urząd Ochrony Danych Osobowych (dawniej Biuro Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) jest jedynym urzędem na całą Polskę - bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych; do Urzędu składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy; Prezes Urzędu prowadzi w swojej pracy szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych; przekłada się to na liczbę wpływających skarg, a także próśb o interwencję, czy wniosków o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa; wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter i wymagają zwiększonej ilości czasu na ich rozpatrzenie; znacznie wydłuża to okresy prowadzonych postępowań administracyjnych; organ sygnalizuje w trakcie prac parlamentarnych w Sejmie i Senacie konieczność doposażenia organu w większą liczbę etatów; przyznanie większej ilości środków na utworzenie dodatkowych etatów niewątpliwie przyczyniłoby się do wzrostu efektywności działania w obszarze rozpatrywanych spraw, - w danej sprawie organ podejmował czynności w celu zbadania wszystkich okoliczności, mogących mieć wpływ na wydanie rozstrzygnięcia; terminy podejmowanych czynności były natomiast determinowane fizyczną niemożliwością wykonywania ich szybciej, przy istniejących ograniczeniach kadrowych (budżetowych), a zarazem bez wpływu na postępowania, dotyczące innych obywateli, - gdyby Sąd nie podzielił tego poglądu organ - powołując się na wskazaną wyżej argumentację - wnosił o przyjęcie, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz o odstąpienie od nałożenia grzywny. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zważył, co następuje: Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy organ administracji nie podejmuje - w prawnie ustalonym terminie - działań w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem stosownego aktu w terminie lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie dokonano czynności, a w szczególności czy zwłokę w prowadzeniu postępowania spowodowała zawiniona lub niezawiniona opieszałość organu (patrz: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga może być wniesiona po upływie terminu, przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – ponaglenia (art. 37 § 1 K.p.a.). W rozpoznawanym przypadku zadość temu wymaganiu czyniło wezwanie z [...] września 2018 r. Przepisy nie zakreślą wymaganego minimalnego bądź maksymalnego okresu pomiędzy wykorzystaniem środka, wskazanego w art. 37 § 1 K.p.a., w zw. z art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wniesieniem skargi. Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy, w postępowaniu odwoławczym (odpowiednio dla wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - wedle art. 127 §. 3 in fine K.p.a.), powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (wniosku o ponowne opatrznie sprawy). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.). Na wstępie trzeba odnotować, że przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie mogą być wyłącznie działania (zaniechania) organu po wydaniu decyzji z maja 2018 roku. Nie można bowiem skutecznie zwalczyć bezczynność organu skargą wniesioną już po dokonaniu danej czynności – tu wydanie orzeczenia, wobec skierowania do organu żądania w 2014 roku. Co do zagadnienia bezczynności organu przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy należy wskazać, że strony niniejszego postępowania sądowego przywołały wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy - w tym daty dokonywania poszczególnych czynności. Wobec poprzedniego zreferowania istotnych elementów ich stanowisk, ponowne powtarzanie byłoby niecelowe. W realiach rozpatrywanej sprawy skarga jest zasadna. Organ wskazywał wprawdzie na obowiązek wnikliwego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy. Nie podnosił jednak, ani nie wynika z akt sprawy, aby - na etapie procedowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - wyjaśniono pewne okoliczności, podejmując konkretne czynności (wyłącznie poinformowano strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy pismem z października 2018 roku – w terminie 7 dni). W tej sytuacji skarga na bezczynność jest zasadna. Zakreślony K.p.a. miesięczny termin załatwienia sprawy znacznie bowiem przekroczono - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy był z maja 2018 roku, zaś decyzję wydano w listopadzie 2019 roku. Sąd miał jednocześnie na względzie wyjaśnienia organu, gdzie wskazywano, że w maju 2018 roku nastąpiło przekształcenie Urzędu, a nadal nie jest zapewniona wystarczająca jego obsada etatowa. Miał także na uwadze, że - wobec wniesienia ponaglenia (tu w formie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) z końca września 2018 roku a potem skargi - organ podjął stosowne czynności w danej sprawie. Poinformował Skarżącego o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w spawie (pismo z października 2018 roku) i – już bez dalszej zwłoki - w listopadzie 2019 roku wydał decyzję. Nie sposób uznać wobec takich uwarunkowań, jakby celowo uchylano się od załatwienia sprawy, bądź było to następstwem oczywistego niedopatrzenia. Brak więc przesłanek dla kwalifikowania bezczynności w sprawie, jako mającej znamiona rażącego naruszenia prawa. Nie znajdowałoby więc uzasadnienia także wymierzenie grzywny, o co wnosił Skarżący. Skargę w danym zakresie więc oddalono. Natomiast, jak przyjęto w judykaturze, samo załatwienie sprawy administracyjnej - po wniesieniu skargi, lecz przed wyrokowaniem sądu - nie wyłącza zasadności orzekania w przedmiocie bezczynności organu w toku postępowania - przed wydaniem decyzji czy innego aktu. Sąd odstępuje wówczas jedynie od zobowiązania organu do wydania orzeczenia w stosownym terminie. Uczyniono tak w danej sprawie. Reasumując, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną. Sąd nie uwzględnił żądania o zobowiązanie organu do zastosowania sankcji dyscyplinarnej względem pracownika za uchybienie powinności terminowego załatwiania sprawy. Wykracza to bowiem poza jego kompetencje do orzekania w sprawie bezczynności. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku zaś - w myśl art. 151 - w pkt 3. ----------------------- 5