II SA/Gl 545/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 106 ust. 4, art. 41, art. 8, i art. 110 ust. 6 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508) odmówił Z. S. (dalej strona lub skarżący) przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup odzieży. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Podkreślono, że strona oświadczyła, iż w lutym 2018 r. otrzymała kwotę 14 000 zł z tytułu sprzedaży mieszkania. W dalszej części uzasadnienia organ ten przybliżył działania podjęte celem ustalenia rzeczywistej wysokości środków finansowych, które otrzymała strona z tytułu licytacji jej mieszkania, a następnie stwierdzono, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz podniosła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca i nie odzwierciedla sytuacji w jakiej się znajduje i wysokości kwoty, którą otrzymała z tytułu licytacji mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów ustawy o pomocy społecznej, które normują zasady przyznawania zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego. Następnie przybliżono sytuację osobistą i majątkową strony i wskazano, że nie pracuje i nie uzyskuje dochodów nawet z pracy dorywczej. W dalszej kolejności przybliżono okoliczności licytacji mieszkania strony i przedstawiono podział środków uzyskanych z tej czynności. Zdaniem organu odwoławczego ilość uzyskanych przez stronę środków z licytacji mieszkania była znaczna i tym samym zasadne jest odmówienie przyznania wnioskowanej pomocy. Organ ten zaakcentował, że rozważał sprawę strony w kontekście występowania szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie tej formy pomocy i nie znalazł podstaw dla jej przyznania, a w szczególności w sprawie nie wystąpiła sytuacja nieprzewidywalna i której nie można byłoby przeciwdziałać wykorzystując, własne środki. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraził swoje niezadowolenie i podniósł, że organy zawyżyły ilość środków, którymi dysponuje, ponieważ w rzeczywistości otrzymał znacznie niższą kwotę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. Nr 1302 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności; czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa powyżej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Stosownie do postanowień art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreślenia wymaga to, że przedmiotowe świadczenie przysługuje osobie, której dochód przekracza kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o świadczenie pieniężne z pomocy społecznej. Powyższa okoliczność w przypadku skarżącego wystąpiła, tym samym rozważenia wymaga druga z przesłanek warunkujących przyznanie wskazanego świadczenia. Ustawodawca w tym przypadku posłużył się pojęciem niedookreślonym, a mianowicie "szczególnie uzasadniona okoliczność". Tak sformułowana przesłanka oznacza, że w sytuacji osoby ubiegającej się o tego typu świadczenie musi wystąpić coś co odbiega od sytuacji notoryjnych, zatem musi być ona specyficzna i uzasadniać przyznanie wnioskowanej formy pomocy. Nadto organ administracji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia obowiązany jest odnieść się do tej przesłanki i wskazać, czy występuje. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu organu pierwszej instancji znajdują się rozważania na ten temat i dostrzec należy, że zdaniem organu w sytuacji skarżącego nie wystąpiło nic nieprzewidywalnego i niespodziewanego, co uzasadniałoby udzielenie tego typu pomocy. Dodatkowo organ ten wskazał, iż dysponuje ograniczonymi środkami na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej, co także uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej, ponieważ podjęcie decyzji poprzedzone zostało dogłębnym wyjaśnieniem sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego, a tym samym rozstrzygnięcie to nie nosi znamion dowolności. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji oraz pism skarżącego kwestionowana jest wysokość dochodu skarżącego. Przyjdzie w tym miejscu przypomnieć, że skarżącemu w lutym 2018 r. zostało zlicytowane mieszkanie własnościowe za kwotę 62 000 zł, przy czym co wynika z akt sprawy skarżący z tej kwoty do rąk własnych otrzymał niespełna 15 000 zł, natomiast reszta uzyskanych środków przeznaczona została na spłatę ciążących na nim długów. Zdaniem skarżącego organy winny brać pod uwagę wyłącznie tę niższą kwotę, która została mu przekazana. Stanowisko skarżącego nie jest prawidłowe, ponieważ to na co dana kwota została przeznaczona z punktu widzenia przedmiotowej ustawy nie ma znaczenia. Zatem organy administracji w tym zakresie w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącego, oczywiście okoliczności podnoszone przez skarżącego, a mianowicie to, że otrzymał on niewielką część wylicytowanej należności winna być brana pod uwagę przy ocenie okoliczności sprawy i badaniu czy występuje szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia zwrotnego. Na marginesie można jedynie zaznaczyć, że nawet uwzględniając sugestie skarżącego to i tak dochód skarżącego przekroczyłby kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W świetle powyższego w omawianym zakresie organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Jak tutejszy Sąd już wcześniej zaznaczył, organy administracji publicznej w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącego i zasadnie uznały całość kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania za dochód skarżącego. Podkreślić należy, że w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi regułami nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 oraz z 2019 r. poz. 730, 752 i 992) i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2018 r. poz. 276 oraz z 2019 r. poz. 752), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1373 oraz z 2019 r. poz. 752), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2019 r. poz. 1168), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. poz. 1824, z 2010 r. poz. 1465, z 2011 r. poz. 696 oraz z 2019 r. poz. 752) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 i 924); świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272 i 1669 oraz z 2019 r. poz. 1095); świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529), a także nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31 a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171). Przyjdzie zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie żadna z przywołanych okoliczności nie wystąpiła, a tym samym brak jest podstaw do nie uwzględnienia całości kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarżący wbrew sugestiom pracownika socjalnego nie podejmuje wystarczających działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji osobistej i materialnej, ponieważ deklaruje że jest osoba chorą, a jednocześnie nie podejmuje działań zmierzających do uzyskania stopnia niepełnosprawności jak również nie poszukuje możliwości uzyskania dochodu we własnym zakresie poprzez podjęcie zatrudnienia w sytuacji, gdy bezrobocie jest na bardzo niskim poziomie i w zasadzie każda osoba chcąca pracować może taką pracę otrzymać. Podniesiona okoliczność także przemawia na niekorzyść skarżącego, ponieważ pozwala uznać, że u niego nie występuje szczególny przypadek uzasadniający przyznanie wnioskowanego świadczenia. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.