II SA/Gl 775/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-09-17

Skład orzekający: Rafał Wolnik, Elżbieta Kaznowska, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można uznać dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeśli w okresie ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się z nich w kwocie nie niższej niż 50% ustalonej kwoty, uwzględniając koszty utrzymania jednego z synów mieszkających z nim oraz częściowe wpłaty na fundusz alimentacyjny?
Ratio decidendi
Decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie może zostać wydana, jeśli dłużnik w okresie ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% ustalonej kwoty. W przypadku, gdy jeden z synów mieszka z dłużnikiem i jest przez niego całkowicie utrzymywany, a dodatkowo dokonywane są częściowe wpłaty na fundusz alimentacyjny, nie można uznać dłużnika za uchylającego się od zobowiązań.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji uznającej G. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji uznał, że skarżący nie stawił się na wywiad alimentacyjny i nie złożył oświadczenia majątkowego, a w ostatnich 6 miesiącach nie wywiązywał się z zobowiązań w co najmniej 50%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. WSA w Gliwicach uchylił poprzednią decyzję SKO z powodu nierozpoznania sprawy w całości i niewyjaśnienia istotnych kwestii. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez SKO, które ponownie utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, skarżący wniósł kolejną skargę do WSA. Skarżący podnosił, że jeden z synów mieszka z nim i jest przez niego utrzymywany, a drugi syn otrzymuje wsparcie w innej formie, a także że częściowo spłacał zaległe alimenty.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2019 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta G., przywołując w podstawie prawnej art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 5 ust. 3, ust. 3a i ust. 3b oraz art. 8b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. z 2007 r., poz. 489) oraz art. 44 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uznał G. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej. W uzasadnieniu wskazał, iż strona mimo prawidłowego wezwania nie zgłosiła się do organu celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczenia majątkowego. Ustalono, iż strona w ostatnich 6 miesiącach nie wywiązywała się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% zasądzonych alimentów. Wobec powyższego organ uznał, iż zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy uzasadniające uznanie strony za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. W obszernym odwołaniu strona między innymi wskazała, że zaskarżona decyzja narusza szereg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. - art. 6 poprzez dowolne i uznaniowe działanie organów administracji, a w konsekwencji dowolne uznanie go stroną tego postępowania, - art. 7 poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy - art. 7b poprzez brak współdziałania organów administracji w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, - art 8 poprzez takie działanie, które budzi brak zaufania do władzy publicznej, a nadto nie kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, - art. 10 § 1 - poprzez uniemożliwienie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania , w szczególności brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, - art. 28 poprzez bezzasadne odmówienie odwołującemu statusu strony postępowania, - art. 73 § 1 i § 2 poprzez uniemożliwienie realizacji przysługujących odwołującemu praw, - art. 77 § 1, art. 79 §1 i § 2 - poprzez dokonanie sprzecznych ustaleń nie uwzględniających nowych okoliczności sprawy, tj. faktu zamieszkiwania wraz z jednym z synów, - art. 80 § 1 poprzez dowolną ocenę dowodów, a także przepisu art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nie przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a w konsekwencji nie ustalenie stanu faktycznego sprawy. Nadto zarzucił braki w weryfikacji stanowiska A. K., poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, a także brak podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Poniósł, że w sprawie brak było przesłanek do uznania go dłużnikiem alimentacyjnym. W motywach podkreślił, że w wyniku przeprowadzenia postępowania w sposób mało wyczerpujący, dokonano sprzecznych ustaleń nie uwzględniających faktu, że syn M. K. mieszka wraz z nim i to A. K. powinna łożyć alimenty na jego rzecz. Zarzucił błędne i nieobiektywne prowadzenie sprawy przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G. Zwrócił uwagę na bezczynność organu w zakresie doręczenia decyzji. Podkreślił, że fakt, iż nie wpłaca środków komornikowi nie oznacza braku ponoszenia kosztów utrzymania synów. Z kolei fakt niestawienia się w Ośrodku w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie daje jeszcze podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzutów odwołania, przywołało treść art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie wskazało, że z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji trzykrotnie wzywał stronę do zgłoszenia się osobiście w Ośrodku Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pierwsze pismo odebrane zostało przez matkę strony, dwa następne skierowane na nowy, podany przez skarżącego odebrane zostały przez skarżącego - pierwsze z nich osobiście, a drugie w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji strona nie zgłosiła się na to wezwanie, co spowodowało, iż organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W toku postępowania organ ustalił na podstawie odpowiedzi Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., iż w okresie ostatnich sześciu miesięcy, egzekucja alimentów była całkowicie bezskuteczna i od dłużnika nie wyegzekwowano żadnych kwot. Uwzględniając powyższe organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję, a Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku strony zachodzi przesłanka z art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy, w postaci uniemożliwiania przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i nie złożenia oświadczenia majątkowego; jednocześnie w okresie ostatnich 6 miesięcy strona nie wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletnich synów M. i A. K. w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Kolegium podkreśliło, że w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Apelacyjnego w K. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...], na podstawie którego skarżący został zobowiązany do łożenia na rzecz małoletnich M. i A. K. alimentów w kwocie po 300 zł miesięcznie na każdego z nich. Kolegium pozostaje związane wymienionym wyrokiem. Natomiast jeśli zdaniem strony to matka dzieci powinna płacić alimenty, skarżący winien wystąpić do sądu o zmianę orzeczenia w tym zakresie. W wyniku skargi G. K., rozpatrujący sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 507/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie mogła się ona ostać w obrocie prawnym, gdyż organ drugiej instancji – wbrew obowiązkowi wynikającemu z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego) – nie rozpoznał przedmiotowej sprawy po raz drugi w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień orzekania przez ten organ. W szczególności Kolegium nie zweryfikowało dostatecznie wnikliwe ustaleń organu pierwszej instancji, jak tego wymagały art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozważyło i nie ustosunkowało się do zarzutów odwołania – a w każdym razie nie dało wyrazu takim rozważaniom w uzasadnieniu swej decyzji, które nie spełnia wymagań wynikających z art. 107 § 3 cytowanego Kodeksu. W ocenie Sądu w pierwszej kolejności organy nie wyjaśniły, jaka jest kwota bieżących alimentów, którą dłużnik zobowiązany był uiszczać. Nie została też wyjaśniona podnoszona przez skarżącego w odwołaniu kwestia faktycznego wspólnego zamieszkiwania z jednym z synów. Organ odwoławczy mając obowiązek powtórnego merytorycznego zbadania sprawy nie ustalił także prawidłowo okresu, w jakim należało zbadać sposób wywiązywania się przez dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych uwzględniając treść art. 5 ust. 3a ustawy. Obowiązkiem organu odwoławczego było bowiem prawidłowo ustalić i zbadać okres ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, a nie organ pierwszej instancji, czego organ ten nie uczynił. Sąd podniósł, iż powinnością organu odwoławczego było zażądanie od skarżącego wszystkich dokumentów z których wynikałoby na czyją rzecz i w jakich wysokościach reguluje należności alimentacyjne w ostatnich 6 miesiącach. Organ nie podjął jednak w tym zakresie czynności i tym samym nie wyjaśnił wszechstronnie sprawy, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił też organ odwoławczy twierdzeń skarżącego, iż nie został zawiadomiony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych w sprawie, czym naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Potwierdzenie przez organ odwoławczy faktu zamieszkiwania jednego syna wraz ze skarżącym i całkowitego utrzymywania tegoż syna przez skarżącego może bowiem potwierdzić prawdopodobieństwo, że alimentacja utrzymuje się na poziomie 50%. Dodatkowo Sąd podniósł, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów odwołania, co także stanowi naruszenie prawa. Brak odniesienia się do zarzutów odwołania stanowi bowiem istotny i niekwestionowany element zasady dwuinstancyjności, która gwarantuje ponowne merytoryczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Wskazane uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze najpierw zleciło organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a po otrzymaniu nowych dodatkowych dokumentów i wyjaśnień, decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu Kolegium ponownie przywołało treść art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśniając, iż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego dodatkowe postępowanie dowodowe wykazało, że jeden z synów – M. zamieszkuje wraz z odwołującym się, który ponosi całkowite koszty jego utrzymania. Na potwierdzenie tego faktu strona dołączyła sprawozdania kuratora z przebiegu nadzoru nad sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Do akt sprawy dołączono też zaświadczenia o opłaceniu dodatkowych zajęć dotyczących nauki i doskonalenia pływania, czy wyjazdu syna M. na obóz narciarsko- snowbordowy, również dla udokumentowania pokrywania kosztów utrzymania synów. Odwołujący wyjaśnił, że nie płaci alimentów na rzecz drugiego syna - A., gdyż łoży na jego utrzymanie w formie kieszonkowego, prezentów na święta, opłacenie obozu zimowego czy dodatkowych zajęć pływania czy nauki języka. Z przesłanego przez organ pierwszej instancji zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] r. wynika, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego w K. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r. syn. akt [...] mocą którego G. K. zobowiązany został do łożenia na rzecz synów A. i M. alimentów w wysokości po 300zł miesięcznie, było częściowo skuteczne. Na konto funduszu alimentacyjnego przekazano łącznie kwotę 1144,77zł – w miesiącach grudzień, styczeń i luty 2019 r. po 381,59zł. Uwzględniając powyższe oraz odwołując się do treści art. 5 ust. 3 oraz ust. 3a cytowanej ustawy organ stwierdził, że strona w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletniego A. K. w kwocie nie mniejszej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Skład orzekający Kolegium podkreślił, że faktycznie syn M. mieszka wraz z odwołującym i pozostaje na jego całkowitym utrzymaniu. Jednak, jak wynika z oświadczenia samego zainteresowanego, nie płaci on alimentów na drugiego syna – A. W ocenie Kolegium prezenty przekazywane synowi z okazji świąt, kieszonkowe czy też opłacenie zajęć nauki i doskonalenia pływania czy też opłata za obóz narciarki nie mogą być traktowane jako alimenty przeznaczone na utrzymanie syna A. Stąd w ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji postąpił prawidłowo uznając stronę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenia postępowania w przedmiocie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych, a także obciążenie Kolegium kosztami postępowania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji naruszenie art. 80 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dowolną ocenę dowodów, podczas gdy zasadą jest swobodna ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego: w szczególności dotyczy to: a) bezpodstawnego przyjęcia, iż uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych, podczas gdy uprawniony - małoletni M. K. mieszka ze skarżącym i pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, b) bezpodstawnego przyjęcia, iż przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, podczas gdy łożył środki w wyższej wysokości niż określone minimum, c) pominięcia, iż komornik ściąga środki z jego renty z tytułu częściowej niezdolności do prawa, 2) brak ustaleń i stosownych konkluzji w zakresie zamieszkiwania jednego z synów – M. wraz z nim, które to okoliczności miały wpływ na treść zaskarżonych decyzji, co doprowadziło do błędnych wyliczeń i błędnego zastosowania art. 5 ust. 3a ustawy 3) bezrefleksyjne pominięcie ustaleń sądu rodzinnego w G. w kwestii zamieszkiwania syna M. ze skarżącym, a okoliczności te miały wpływ na treść zaskarżonych decyzji, 4) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez takie działanie organów administracji publicznej, które skutkuje naruszeniem przepisów prawa – tj. art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50%, stąd za dowolne należy uznać ustalenie, iż jest dłużnikiem alimentacyjnym i bezpodstawne nieuwzględnienie hipotezy i dyspozycji art. 5 ust. 3a ustawy podczas, gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu, musiałoby doprowadzić do wydania decyzji o przeciwnej treści, a w konsekwencji prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w przedmiocie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych, 5) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na sprzeniewierzeniu się zasadzie stania na straży praworządności przez ograny administracji, a w konsekwencji niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego, zmierzającego do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, 6) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji takie działanie, które budzi brak zaufania do władzy publicznej, a nadto nie kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, ukrywanie istotnych okoliczności w związku z obciążeniem skarżącego bezpodstawnym obowiązkiem, jak również bezzasadne zastosowanie sankcji poprzez uznanie skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych i wynikających z tego konsekwencji, 7) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego gdyż organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy czego nie uczynił, 8) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wypełnienie przesłanek wymaganych w uzasadnieniu obydwu decyzji, skutkujące wadliwością tych decyzji, 9) brak rozważań organów administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, co stoi w sprzeczności z pogłębianiem zaufania do tych organów i wskazuje na brak należytej staranności przy rozpatrywaniu zagadnień w zaskarżonych decyzjach, 10) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 5 ust 3a ustawy poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo zastosowana subsumcja oparta o całokształt materiału dowodowego przy zastosowaniu powołanego przepisu, musiałaby doprowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania, 11) brak odniesienia w zaskarżonej decyzji do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 507/18, a także brak ich realizacji. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął postawione zarzuty podkreślając zupełne zignorowanie przez orzekający organ złożonych do akt sprawy informacji i dokumentów świadczących o całkowitym utrzymaniu jednego z synów i uczestniczeniu w utrzymaniu drugiego syna. Wskazał też na bezpodstawne pobieranie alimentów przez A. K.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2019 r. skarżący w odpowiedzi na stanowisko prezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazał, że pomimo wydanego wyroku organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy zgodnie z zawartymi w nim sugestiami i zaleceniami. W jego ocenie organy nie zebrały całego niezbędnego materiału dowodowego, poświadczającego m.in. ściągnie z jego konta miesięcznie przez komornika kwoty 410,06 zł tytułem spłaty zaległych alimentów. Skoro więc ustalone w wysokości po 300 zł na rzecz każdego z synów alimenty łącznie stanowią 600 zł, to ściana kwota w wysokości 410 zł stanowi minimum, o jakim mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przy piśmie tym załączył nowe dokumenty w tym m.in. postanowienie Sądu Okręgowego [...] Wydział Cywilny Rodzinny w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] uchylające obowiązek alimentacyjny wobec syna M. K. oraz ustalające jego miejsce zamieszkania wraz z ojcem G. K. oraz postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległych i bieżących alimentów z wniosku M. K. W piśmie z dnia 9 lipca 2019 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę stwierdził, iż prezentowane tam stanowisko jest błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zaważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. ) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 § 1 ostatnio przywołanej ustawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Wyjaśnić również należy, że regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd ma obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Przystępując do rozważań w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż sprawa powyższa nie jest rozpatrywana pierwszy raz, lecz była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 22 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 507/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta G. Analiza uzasadnienia wymienionego wyroku prowadzi do stwierdzenia, że Sąd ten uchylając poprzednie rozstrzygnięcie podkreślił braki w zakresie wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd zobowiązał wówczas organ do uzupełnienia zgromadzonych w sprawie dokumentów poprzez jednoznaczne ustalenie m.in. kwoty bieżących alimentów, którą dłużnik zobowiązany był uiszczać, sprawy faktycznego wspólnego zamieszkiwania skarżącego z jednym z synów, prawidłowego ustalenia okresu, w jakim należało zbadać sposób wywiązywania się przez dłużnika ze zobowiązań alimentacyjnych przy uwzględnieniu treści art. 5 ust. 3a ustawy. W tym względzie Sąd podkreślił, że obowiązkiem organu odwoławczego było prawidłowe ustalenie i zbadania okresu ostatnich sześciu miesięcy przypadających bezpośrednio przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, a nie organ pierwszej instancji. Podkreślił też Sąd, że powinnością organu odwoławczego było zażądanie od skarżącego wszystkich dokumentów z których wynikałoby na czyją rzecz i w jakich wysokościach reguluje należności alimentacyjne w ostatnich 6 miesiącach, stwierdzając braku w tym zakresie świadczące o braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a przez to naruszenia przepisów procedury - tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Dokonując zatem kontroli postępowania organu, które doprowadziło do wydania zaskarżonej obecnie decyzji należy więc dokonać oceny, czy orzekające w sprawie organy odniosły się do wskazań zawartych w wymienionym wyroku i czy wyjaśniły wszystkie podnoszone w sprawie wątpliwości. Po analizie akt sprawy i wydanych w sprawie decyzji stwierdzić trzeba, że w ponownym, prowadzonym po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy, stosując się do zaleceń i wskazań Sądu zawartych w wymienionym powyżej wyroku, w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązał organ pierwszej instancji do uzupełnienia postępowania dowodowego, zebrane w tym postępowaniu dokumenty i dowody dołączone zostały do akt sprawy, z tym, że dokonana ich ocena nie doprowadziła do właściwego zastosowania obowiązujących przepisów prawa. Dokonując bowiem kontroli zaskarżonej decyzji w granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane w sprawie decyzje nie mogły się ostać w obrocie prawnym, gdyż naruszają one przepisy prawa. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja uznająca skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.) Art. 5 ust. 2 ustawy przewiduje, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Ustęp 3 stanowi natomiast, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Niewątpliwie, wobec odebrania przez skarżącego wezwania do zgłoszenia się osobiście w Ośrodku Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego oraz wobec niestawienia się na to wezwanie organ pierwszej instancji miał podstawy do wszczęcia niniejszego postępowania i wydania zaskarżonej obecnie decyzji. Z przytoczonych przepisów, wynika bowiem, iż postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązania alimentacyjnego może zostać wszczęte po wystąpieniu jednej z przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy. Jednak stosownie do przepisu ust. 3a cytowanego powyżej przepisu decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, czyli przed wydaniem decyzji organy administracji zobowiązane były do dokładnego ustalenia, czy w konkretnej sprawie nie wystąpiły wymienione powyżej okoliczności. W wyniku ponownego postępowania przeprowadzonego po uchyleniu poprzedniego rozstrzygnięcia wymienionym powyżej wyrokiem, do akt sprawy dołączono sprawozdania z przebiegu nadzoru nad sposobem sprawowania władzy rodzicielskiej przez A. i G. K. nad małoletnimi M. i A. K., zaświadczenia i rachunki potwierdzające opłatę przez G. K. dodatkowych zajęć i wypoczynku synów, informację Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. o kwotach egzekwowanych na konto funduszu alimentacyjnego oraz protokół z dnia [...] r. ze spotkania w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. Analiza dołączonych do akt dokumentów prowadzi do ustalenia, że starszy z synów skarżącego - M. zamieszkuje wraz ze skarżącym i pozostaje na całkowitym jego utrzymaniu. Młodszy syn - A. zamieszkuje wraz z matką i skarżący nie płaci na niego alimentów, opłacając jednakże jego zajęcia dodatkowe - naukę języka, naukę pływania, kupując niezbędne rzeczy typu obuwie, kosmetyki a także przekazując mu kieszonkowe oraz czyniąc drobne prezenty. Z kolei z załączonej informacji Komornika wynika, że w okresie od stycznia 1 września 2018 r. do 28 lutego 2019 r. alimenty w wysokości po 300 zł na każde dziecko, były częściowo regulowane, tj. w miesiącach grudzień 2018r., styczeń i luty 2019 r. po 381,59 zł., czyli na konto funduszu alimentacyjnego przekazano łącznie 1144,77 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym nie można uznać za zasadne i słuszne twierdzenia organu odwoławczego, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi okoliczność wskazana w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wystąpienie przypadku określonego tym przepisem wyłącza możliwość wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając z kolei na uwadze poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego przyznać trzeba, że z samego tylko faktu pozostawania starszego z synów skarżącego na jego wyłącznym utrzymaniu wynika, że skarżący w 50% wywiązuje się ze swoich zobowiązań alimentacyjnych. Dodatkowo w okresie ostatnich trzech miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji przekazał na kontro funduszu alimentacyjnego po 381,59 zł miesięcznie. Nie bez znaczenia pozostaje także przyczynienie się do utrzymywania młodszego z synów oraz dalsze spłacanie zaległości z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygające zatem w niniejszej sprawie znacznie ma treść art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, a wobec pozytywnego w tym względzie ustalenia brak jest podstaw do wydania decyzji o której mowa w ust. 3 tego przepisu. Z przywołanych powyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym orzekł jak w sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględniając powyższe wskazania i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło