II GZ 319/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 292/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi S.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, objętym zażaleniem postanowieniem z 6 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 292/19, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odmówił S.G. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (w skrócie: Dyrektor IAS) z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku ze złożoną na wyżej opisaną decyzję skargą strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 1500 zł oraz poprzez podanie numeru PESEL. Jak wynika z akt sprawy, skarżący uiścił wpis sądowy, jednak w zakreślonym przez sąd terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. W związku z nieuzupełnieniem w terminie wszystkich braków formalnych skargi, WSA uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 września 2019 r., sygn. akt II GZ 174/19 (doręczonym w dniu 14 października 2019 r.) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu NSA wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie starszego sekretarza sądowego z 29 lipca 2019 r. o tym, że wszystkie wezwania z 18 czerwca 2019 r. kierowane do skarżącego zostały przez włożone do jednej (wspólnej) koperty i wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Powyższe potwierdza treść zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym w rubryce "Rodzaj przesyłki" znajduje się wyraźna adnotacja: "wezwanie do podania PESEL, wpis + odpis odpowiedzi na skargę". Z tych przyczyn NSA uznał, że skarga podlegała odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji z powodu braku formalnego, którego skarżący mimo wezwania nie usunął. Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 21 października 2019 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podając jednocześnie swój numer PESEL. W uzasadnieniu wskazał, że wśród dokumentów, jakie otrzymał z sądu w dniu 19 czerwca 2019 r., nie było wezwania do podania numeru PESEL, a jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, które wykonał. Zdaniem skarżącego, nieuzupełnienie braku skargi w zakresie wskazania numeru PESEL nastąpiło bez jego winy. Wskazanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazując, że w okolicznościach tej sprawy nie można było przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie okoliczności uniemożliwiających mu uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL w zakreślonym przez sąd terminie. Z akt sprawy oraz z oświadczenia z 29 lipca 2019 r. sporządzonego przez starszego sekretarza sądowego jednoznacznie wynika, że przedmiotowe wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu, a także, że zawierało pouczenie o konsekwencjach niewykonania w terminie nałożonych przez sąd obowiązków. W tej sytuacji, w ocenie sądu, skarżący nie dołożył należytej staranności i najprawdopodobniej przeoczył ww. wezwanie, a jak wynika z treści powołanych przez sąd przepisów, w tym art. 86 § 1 p.p.s.a. – jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zaskarżył powyższe postanowienie sądu w całości i wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej cyt. jako: k.p.a.) oraz art. 58 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, w sytuacji gdy skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych jedynie poprzez uiszczenie opłaty od skargi, którą to opłatę uiścił, z kolei w komplecie dokumentów które otrzymał z sądu, łącznie 11 kartek, znajdowało się pismo "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu", "zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego", "doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę" i "odpowiedź na skargę", a nie było żadnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych w zakresie wskazania numeru PESEL, a zatem nie można uznać, że niezachowanie terminu do uzupełnienia braku formalnego nastąpiło z winy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem. Szczególnego podkreślenia wymaga, że odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi WSA w Białymstoku nie naruszył wskazanych w podstawie zażalenia przepisów k.p.a.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kwestii uchybienia i przywrócenia terminu zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to art. 85-89, zamieszczone w Rozdziale 6. p.p.s.a, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak błędnie podano w zażaleniu. Skoro zatem sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu nie stosował (i nie mógł zastosować) wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to tym samym nie można skutecznie zarzucać ich naruszenia. W podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia WSA nie wskazał również art. 58 § 1 p.p.s.a., którego naruszenie podnosi autor zażalenia. Przepis ten przewiduje (wylicza) sytuacje, w których sąd odrzuca skargę. Natomiast przedmiotem zaskarżonego postanowienia była odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie odrzucenie skargi. Podstawa prawna zaskarżenia została zatem wskazana błędnie. Nawet gdyby przyjąć, na podstawie uzasadnienia zażalenia, iż skarżący zarzuca sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia stanowi w istocie powielenie wniosku o przywrócenie terminu oraz treści zażalenia na postanowienie WSA z w Białymstoku z 17 lipca 2019 r. o odrzuceniu skargi na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora IAS z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). Tymczasem podnoszone w niniejszej sprawie przez skarżącego argumenty sprowadzają się jedynie do kwestionowania doręczenia mu wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi. Kwestia ta została przesądzona w postanowieniu NSA z 18 września 2019 r., którym sąd oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi stwierdzając, że strona nie wykazała, że nie zostało jej doręczone wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. W tej sytuacji należy uznać, że uzasadnienie wniesionego zażalenia jest nieadekwatne do rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w tej sprawie i świadczy o niezrozumieniu istoty niniejszego postepowania i rozstrzyganego w nim zagadnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu, jest prawidłowe. W zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.