I SA/Bd 443/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2019r. o numerach od [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od maja do września 2006r. - w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. Celem wyegzekwowania należności Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. zawiadomieniami z dnia [...] marca 2019r. dokonał czynności w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W odpowiedzi na to zajęcie Skarżący skierował do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo nazwane "Skarga na zajęcie egzekucyjne", które zawierało wniosek o uchylenie tytułów wykonawczych i umorzenie egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalnego z uwagi na przedawnienie należności. Zobowiązany wskazał, że nie nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, nie otrzymywał żadnych upomnień, a o sprawie dowiedział się w dniu [...] marca 2019r. z zawiadomień wystawionych w dniu [...] marca 2019r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. stwierdził, brak możliwości rozpatrzenia pisma, jako zarzutów wniesionych w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia tego środka prawnego. Przedmiotowe pismo rozpatrzył więc, jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny w toku postępowania ustalił, że składki za wskazane okresy nie przedawniły się i postanowieniem z dnia [...] marca 2019r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie istotne jest to, czy nastąpiło wygaśnięcie obowiązku z powodu przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2019r., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od maja 2006r. do września 2006r. Dyrektor przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie zwartych ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) – dalej jako: "u.s.u.s.". Wskazał, że w związku z tym, że obowiązek dotyczy należności, które powstały przed dniem [...] stycznia 2012r., czyli datą kiedy uległy zmianie przepisy dotyczące przedawnienia składek, w pierwszej kolejności należało ustalić, jaki termin przedawnienia ma do tych należności zastosowanie. Organ podał, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem [...] stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012r. Według zatem zasady wynikającej z art. 27 ust. 1, do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 01 stycznia 2012r. (według obowiązującego wówczas 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się nie od daty ich wymagalności (tak jak stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s.), ale od dnia 01 stycznia 2012 r. Przepis art. 24 ust. 5b powołanej ustawy stanowi natomiast, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Taką czynnością było doręczenie Skarżącemu w dniu [...] grudnia 2006r. upomnień zawierających wezwanie do uregulowania składek za wskazane okresy oraz informację o skierowaniu sprawy - w przypadku braku zapłaty - na drogę postępowania egzekucyjnego. Nieuzasadnione jest zatem stwierdzenie Strony, że nie otrzymała żadnych upomnień. W materiale dowodowym znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że upomnienia zostały skutecznie doręczone. Z uwagi na nieuregulowanie należności w wyznaczonym terminie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2007r. wystawił tytuły wykonawcze, a następnie przekazał je do realizacji Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w B., który postanowieniem z dnia [...] października 2018r. umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu jego bezskuteczności. Tym samym postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych zostało zakończone. Zgodnie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwało od dnia [...] grudnia 2006r. do [...] października 2018r. Ustalony dla przedmiotowych należności 5-letni termin przedawnienia biegnie od dnia następnego po zakończeniu okresu zawieszenia, tj. od dnia [...] października 2018r. Skutkiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest wydłużenie okresu, w którym należności te mogą być dochodzone. Zatem skoro należności nie przedawniły się i pojawił się majątek w postaci świadczenia emerytalnego, wierzyciel był uprawniony do wystawienia nowych tytułów wykonawczych, na podstawie których wszczęto ponownie egzekucję. W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego oraz o przesłuchanie go w charakterze strony na okoliczność prowadzenia egzekucji od dnia [...] kwietnia 2007r. do dnia [...] października 2018r. Skarżący podał, że stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a w terminie 14 dni złożył skargę, która dotyczy czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczenia emerytalnego na podstawie przedawnionego roszczenia, co czyni to zajęcie niedopuszczalnym na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Powołując się na art. 79 § 4 ww. ustawy Skarżący wskazał, że doręczono mu odpisy tytułów wykonawczych, które nie zostały wcześniej doręczone. Przy tym stwierdził, iż nie kwestionuje zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a jedynie podnosi zarzut przedawnienia, skoro tytuły wykonawcze zostały wystawione w 2006r. Z doręczonych tytułów wynika, że nie są to zmienione tytuły wykonawcze i że zostały wystawione po raz pierwszy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 18września 2019r. Skarżący podniósł, iż po zapoznaniu się z aktami przesłanymi przez organ stwierdza, że brak w nich jest tytułów wykonawczych wystawionych w 2006r. oraz upomnienia. Kserokopia zwrotki na która powołuje się organ nie wiadomo czego dotyczy. Oświadczył że zaległości co do których wystawiono tytuły wykonawcze z 2007r. nie dotyczą tych samych należności, które zostały wskazane w tytułach będących przedmiotem obecnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono prawo, a skarga jest zasadna. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] marca 2019r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [...] z dnia [...] marca 2019r. z uwagi na przedawnienie. Skarżący podnosi niezasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem w jego ocenie należności uległy przedawnieniu, a obecnie wystawione tytułu nie pokrywają się zakresem przedmiotowym z tytułami wystawionymi w 2007r. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Skarżący wskazuje na okoliczność przedawnienia a zatem przesłankę o której stanowi art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma zatem ustalenie czy nastąpiło wygaśnięcie obowiązku z powodu przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] marca 2019r. o numerach od [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od maja 2006 r. do września 2006r. Mając na uwadze fakt, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi o numerach od [...] dotyczy należności, które powstały przed dniem [...] stycznia 2012 r., czyli datą kiedy uległy zmianie przepisy dotyczące przedawnienia składek, zasadnie organ wskazuje, że w pierwszej kolejności ustalić należy jaki termin przedawnienia ma do tych należności zastosowanie. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. nadanym art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378), należności z tytułu składek przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zasada wynikająca z powołanego przepisu odnosi się wprost do należności, których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 01 stycznia 2012 r. lub później. W sytuacji, gdy bieg przedawnienia należności składkowych rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Zgodnie ze wskazanym artykułem do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem 01 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 01 stycznia 2012r. Według zatem zasady wynikającej z art. 27 ust. 1, do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 01 stycznia 2012 r. (według obowiązującego wówczas 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak zastrzeżeniem, że liczy się nie od daty ich wymagalności (tak jak stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), ale od dnia 01 stycznia 2012 r. Przepis art. 24 ust. 5b powołanej ustawy stanowi natomiast, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Taką czynnością, w ocenie organu, było doręczenie Skarżącemu w dniu [...] grudnia 2006r. upomnień zawierających wezwanie do uregulowania składek za wskazane okresy oraz informację o skierowaniu sprawy - w przypadku braku zapłaty - na drogę postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na nieuregulowanie należności w wyznaczonym terminie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2007 r. wystawił tytuły wykonawcze, a następnie przekazał je do realizacji Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w B., który postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z powodu jego bezskuteczności. Tym samym postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych zostało zakończone. W konsekwencji ustalony dla przedmiotowych należności 5-letni termin przedawnienia biegnie od dnia następnego po zakończeniu okresu zawieszenia, tj. od dnia [...] października 2018r. Skutkiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest wydłużenie okresu, w którym należności te mogą być dochodzone. Powyższe wywody zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu są prawidłowe w zakresie powołanych przepisów ale okoliczności istotne (zasadnicze) dla stwierdzenia podstaw do zastosowania ich w sprawie nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Organ odwoławczy (za organem egzekucyjnym) twierdzi, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należność z tytułu składek i jednocześnie powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia było doręczenie Stronie upomnienia w dniu [...] grudnia 2006r. Nie mniej w aktach sprawy znajduje się jedynie kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma z dnia "[...]". Z uwagi jednak na słabą jakość tej kserokopii nie sposób odczytać w całości numeru tego pisma ani oznaczenia jego rodzaju, samego pisma w aktach brak. W przekazanych Sądowi aktach brak również tytułów wykonawczych wystawionych w 2007r. a z treści znajdującego się aktach postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2019r.w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie sposób wyczytać jakich okresów dotyczyły tytuły wykonawcze o wskazanych w tym postanowieniu numerach. Skarżący podnosi natomiast, że wystawione w 2007r. tytułu dotyczyły innych należności, niż obecnie dochodzone. W oparciu o przedłożony Sądowi materiał dowodowy twierdzeń tych nie sposób zweryfikować. Niezbędne jest zatem uzupełnienie w tej części materiału dowodowego tak aby możliwa była weryfikacja stanowiska organu w przedstawionych kwestiach. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności narusza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Sąd nie przesądza czy w sprawie nastąpiło przedawnienie czy też nie, bowiem stwierdzenie tej okoliczności musi poprzedzać zebranie i odniesienie się do całego materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.