II OSK 2335/19

Dnia 19 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3369/18 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od A. K. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3369/18, na skutek skargi obywatela Ukrainy A. K. uchylił postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2018 r., którym - powołując się na art. 134 k.p.a. - stwierdzono niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2018 r. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu. Uzasadniając postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że decyzja o zobowiązaniu skarżącego do powrotu została mu doręczona 29 marca 2018 r., po czym skarżący, po zapoznaniu się z pisemnym oświadczeniem o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania oraz jego pisemnym tłumaczeniem na język ukraiński, podpisał to oświadczenie, zrzekając się tym samym prawa do wniesienia odwołania od wydanej wobec niego decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał też, że prawidłowo złożone oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania nie może być cofnięte i jest niewzruszalne. Dalej organ odwoławczy wskazał na art. 127a k.p.a. i stwierdził, że wobec zrzeczenia się przez skarżącego prawa do wniesienia odwołania decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2018 r. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu stała się z dniem złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, czyli z dniem 29 marca 2018 r., ostateczna i prawomocna. Następnie stwierdził, że oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania złożone przez skarżącego zostało złożone prawidłowo i wobec tego wywołuje skutki prawne. W skardze skarżący zarzucił po pierwsze, naruszenie art. 42 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że skarżący skutecznie zrzekł się prawa do wniesienia odwołania, mimo że oświadczenie w tym przedmiocie zostało złożone przed rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania, po drugie, naruszenie art. 127a k.p.a., polegające na przyjęciu, że skarżący skutecznie zrzekł się prawa do wniesienia odwołania, mimo że czynności tej nie dokonał świadomie. Uzasadniając skargę skarżący m.in. wskazał na to, że 26 października 2018 r. złożył oświadczenie, że nigdy świadomie nie zrzekł się prawa do wniesienia odwołania od decyzji o zobowiązaniu go do powrotu. W związku z tym to oświadczenie w oryginale i przetłumaczone na język polski dołączył do skargi i wnosił o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z niego. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie mógł zrzec się prawa do wniesienia odwołania w tym samym dniu, w którym doręczono mu decyzję. Uzasadniając takie stanowisko wskazał, że w art. 127a § 1 k.p.a. stanowi się, że strona może zrzec się prawa odwołania w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, zaś z art. 57 § 1 k.p.a. wynika, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, to przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. W związku z tym stwierdził, że skoro decyzja o zobowiązaniu skarżącego do powrotu została mu doręczona 29 marca 2018 r., to termin do wniesienia odwołania, a zatem także termin do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania, powinien być liczony od 30 marca 2018 r. Dalej Sąd stwierdził, że skarżący nie zrzekł się skutecznie prawa do odwołania od decyzji o zobowiązaniu go do powrotu, w związku z czym był uprawniony do wniesienia w terminie odwołania od tej decyzji i takie odwołanie w terminie wniósł. W związku z tym Sąd uznał, że postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania zostało wydane z naruszeniem art. 134 w zw. z art. 127a § 1, art. 57 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a., co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przyjął także, że wobec tego, iż skarżący przedwcześnie zrzekł się prawa do wniesienia odwołania to bezprzedmiotowe było cofnięcie tego zrzeczenia. W związku z tym, jak wyjaśnił, oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia skarżącego z 26 października 2018 r., gdyż dowód ten nie był w sprawie istotny. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w skardze kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji, zaskarżając ten wyrok w całości, zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 127a § 1, art. 57 § 1, art. 134 i art. 129 § 2 k.p.a. przez błędną wykładnię art. 127a § 1 k.p.a. polegającą na przyjęciu, że strona może się zrzec prawa do wniesienia odwołania dopiero następnego dnia po doręczeniu jej lub jej pełnomocnikowi decyzji, a nie tego samego dnia, w którym doręczono jej lub jej pełnomocnikowi decyzję. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi względnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i zrzeczono się rozprawy. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje. Skarga kasacyjna opiera się o usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. W związku z tym bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się w dniu doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia. Natomiast art. 57 § 1 k.p.a. reguluje sposób liczenia terminów określonych w dniach, których początkiem jest pewne zdarzenie, stanowiąc, że przy obliczaniu takich terminów nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Nie oznacza to jednakże, aby użyty w art. 127a § 1 k.p.a. zwrot "w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania" rozumieć w ten sposób, że jest to okres, który rozpoczyna się w dniu następnym po doręczeniu lub ogłoszeniu decyzji. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę nie istnieje żadne racjonalne uzasadnienie, aby w ten sposób rozumieć art. 127a § 1 k.p.a. Natomiast istnieją istotne racje przemawiające za przyjęciem, że strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania zaraz po tym, jak zostanie jej doręczona lub ogłoszona decyzja. Wynikający z art. 127a § 1 k.p.a. warunek skutecznego zrzeczenia się przez stronę prawa do wniesienia odwołania, polegający na tym, że zrzeczenie ma mieć miejsce w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, służy temu, aby strona podjęła decyzję o zrzeczeniu się prawa do wniesieniu odwołania po zapoznaniu się z decyzją, a więc po tym, kiedy decyzja zostanie jej doręczona lub ogłoszona. Uwzględniając tę okoliczność trudno znaleźć uzasadnienie dla stanowiska, że strona nie może skutecznie zrzec się prawa do wniesienia odwołania od decyzji, której treść jest jej znana, dlatego, że zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie wlicza się do czternastodniowego terminu na wniesienie odwołania. W ocenie NSA sposób wykładni art. 127a § 1 k.p.a. polegający na tym, że strona może się skutecznie zrzec prawa do wniesienia odwołania dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję lub po dniu, w którym ogłoszono jej ustnie decyzję, nie służy żadnemu racjonalnemu celowi. W związku z powyższym, w ocenie NSA rozpoznającego sprawę, art. 127a § 1 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. powinien być rozumiany w ten sposób, że oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania może być złożone przez stronę w dniu doręczenia decyzji po doręczeniu jej decyzji. W świetle wskazanej wykładni przepisów prawa podstawy kasacyjne wniesionej przez organ administracji skargi kasacyjnej są zasadne. Mając to na uwadze NSA na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. NSA uznał, że brak podstaw do zastosowania art. 188 p.p.s.a., gdyż istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona. Skarżący w skardze twierdził także, że zrzekł się prawa do wniesienia odwołania nie będąc w pełni świadomy znaczenia tej czynności. Sąd pierwszej instancji w tym zakresie sprawy nie rozpoznał, gdyż uznał, że z uwagi na to, iż jego zdaniem zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania nie było skuteczne z powodu złożenia oświadczenia w tym przedmiocie przed terminem do tego przewidzianym (przedwcześnie), nie było to konieczne. Skoro stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania zostało dokonane przed terminem do tego przewidzianym okazało się nietrafne, Sąd ten powinien rozstrzygnąć sprawę uwzględniając jej drugi aspekt wskazany w skardze. Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej od wyroku uwzględniającego skargę NSA na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrot poniesionych przez niego kosztów postępowania. Wobec tego, że organ administracji w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a skarżący w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.