II SA/Gl 515/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy U. działając m.in. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej zmienił decyzję własną nr [...] z dnia [...] r. przyznającą T. B.(dalej zwanemu: skarżącym) świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 października 2018 r. wysokość zasiłku stałego będzie wynosiła 548,00 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że decyzją nr [...] z dnia [...] roku przyznano skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego na okres od dnia 1 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2023 r. w kwocie za kwiecień, maj, czerwiec 2018 r. - po 164,00 zł. miesięcznie, natomiast od lipca 2018 r. do lipca 2023 w kwocie 481,00 zł miesięcznie. Dalej organ ten wskazał, że zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. zweryfikowane zostały kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Od 1 października 2018 r. wysokość zasiłku stałego ustala się zgodnie z treścią art. 37 ust. 2, pkt. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 701,00 zł. a dochodem skarżącego, który został ustalony w kwocie 153,00 zł. Z tego względu organ wyliczył, że zasiłek będzie wynosił 548 zł. miesięcznie, gdyż kwotę 701,00 zł. należy pomniejszyć o wysokość dochodu skarżącego ustalonego w kwocie 153,00 zł. (701,00 zł. - 153,00 zł.= 548,00 zł.) Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł od niego odwołanie. Skarżący zarzucił, że wysokość zasiłku powinna być wyższa. Nie powinno się jej pomniejszać o kwotę 153,00 zł. Skarżący uważa, że powinien otrzymywać 645 zł., a dodatkowo także kwotę 153,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przybliżył treść zaskarżonej decyzji i wniesionego odwołania oraz przytoczył przepisy stanowiące podstawę wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji organu I instancji, wskazując m.in. że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany przepisów prawa, a także art. 37 ust. 2 pkt. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym tej osoby, a jej dochodem, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł. miesięcznie. Kolegium ustaliło, że decyzją Wójta Gminy U. z dnia [...] r. nr: [...] przyznano skarżącemu zasiłek stały na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2023 r. oraz wskazało, że w wyniku wejścia w życie z dniem 01 października 2018 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r poz. 1358), zmienione zostało kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które obecnie stanowi kwotę 701,00 zł, jak również zmieniona została maksymalna kwota zasiłku stałego, która obecnie stanowi kwotę 645,00 zł. Zmiany te nastąpiły z dniem 1 października 2018 r. Wobec tych zmian organ I instancji przeprowadził z T. B. wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalił, że jest on osobą samotnie gospodarującą i posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do 31 lipca 2023 r. Organ I instancji ustalił również, że jedynym dochodem skarżącego jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. miesięcznie. Jako że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, zasiłek stały przysługuje mu w kwocie stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym obowiązującym dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 701 zł., a wysokością jego dochodu wynoszącego153 zł. Zatem według Kolegium wysokość zasiłku stałego dla skarżącego wynosi 548,00 zł. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem Kolegium. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności powinien otrzymać zasiłek stały w kwocie 645 zł. i świadczenie opiekuńcze w kwocie 173 zł. Wskazał, że ponosi wydatki na leki, opał i prąd. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 września 2019 r. skarżący sprostował, że świadczenie opiekuńcze przysługuje mu kwocie153 zł., a nie jak wskazał w skardze w kwocie 173 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą organ I instancji zmienił wcześniejszą decyzję przyznającą zasiłek stały w części dotyczącej wysokości świadczenia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie: t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm.) Ustawa ta w art. 8 ust. 1 pkt 2 stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Obecnie kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł. Aktualnie obowiązująca kwota tego kryterium dochodowego ustalona została zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2018.1358). Kryterium dochodowe w kwocie 701 zł. obowiązuje dopiero od dnia 1 października 2018 r., co wynika z § 3 wskazanego powyżej rozporządzenia. Przed tą datą kryterium dochodowe było niższe i wynosiło dla osoby samotnie gospodarującej 634 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w związku z podwyższeniem kryterium dochodowego z 634 zł. na 701 zł. Poprzednio obowiązująca kwota zasiłku stałego wynosiła 481 zł. Na skutek wzrostu kryterium dochodowego w zaskarżonej decyzji zmieniono wysokość przyznanego zasiłku stałego z dotychczasowej kwoty 481 zł. miesięcznie do kwoty 548 zł. miesięcznie. Zmiana nastąpiła ze skutkiem od dnia 1 października 2018 r. Skarżący kwestionuje to, że przy wyliczeniu wysokości zasiłku stałego jego wysokość została pomniejszona o zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 153 zł. W związku z tym należy wskazać, że wysokość zasiłku stałego nie jest ustalana w sposób dowolny, według uznania organu lecz wynika z jednoznacznych w swej treści przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej, a taką bezspornie jest skarżący, zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł. miesięcznie. Zatem aby wyliczyć kwotę zasiłku stałego przysługującego skarżącemu kwotę kryterium dochodowego tj. 701 zł. należy pomniejszyć o uzyskiwany przez niego dochód. Pojęcie dochodu nie może być przy tym rozumiane w sposób dowolny, gdyż również w tym zakresie przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozostawiają organom żadnej swobody. W konsekwencji to, czy dana kwota otrzymywana przez osobę ubiegającą się o przyznanie zasiłku stałego będzie traktowana jako dochód i pomniejszy wysokość tego zasiłku jest konsekwencją brzmienia przepisów definiujących pojęcie dochodu. W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast z treści art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 650, 1000 i 1076), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 i 1076); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529). Innymi słowy, przepis ten ma jednoznaczne brzmienie. Wszystkie przychody, poza wyrażonymi w ustępie 4 (art. 8 ustawy o pomocy społecznej) wlicza się do dochodu. Powyższa regulacja oznacza, że do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, jak również korzystającej z takiego świadczenia, należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Ponieważ zasiłek pielęgnacyjny nie został mocą ustawy o pomocy społecznej wyłączony z dochodów uwzględnianych przy ustalaniu prawa do świadczeń, prawidłowo organy pomocy społecznej doliczyły go do wysokości dochodu strony skarżącej. W związku z tym, że art. 8 ust. 4 cyt. ustawy określa wyjątki od zasady ustalania dochodu zamieszczonej w art. 8 ust. 3 tej ustawy, katalog tych wyjątków nie może podlegać wykładni rozszerzającej. W świetle przywołanych powyżej przepisów nie budzi żadnych wątpliwości to, że organy prawidłowo uznały za dochód skarżącego kwotę 153 zł. otrzymywaną przez niego z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego (a nie z tytułu świadczenia opiekuńczego jak mylnie wskazuje skarżący) i następnie, wyliczając wysokość zasiłku stałego, od kwoty 701 zł. stanowiącej obowiązujące od 1 października 2018 r. kryterium dochodowe odjęły powyższą kwotę dochodu. Po odjęciu od 701 zł. kwoty 153 zł. wysokość zasiłku stałego ustalona została w kwocie 548 zł., co jest zgodnie ze wskazanymi powyżej obowiązującymi przepisami prawa. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł o oddaleniu skargi na mocy art. 151 p.p.s.a.