II OSK 2651/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-09-20
Skład orzekający: sędzia NSA Teresa Zyglewska, sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwalenie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który doprecyzowuje zasady zagospodarowania terenu w stosunku do poprzedniego planu, może stanowić podstawę do ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (renty planistycznej), jeśli poprzedni plan dopuszczał już usługi komercyjne, w tym handel wielkopowierzchniowy, jako przeznaczenie dopuszczalne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uchwalenie nowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zapewnia pewność co do możliwości realizacji usług komercyjnych, w tym handlu wielkopowierzchniowego, stanowiło podstawę do ustalenia wzrostu wartości nieruchomości i naliczenia renty planistycznej, nawet jeśli poprzedni plan dopuszczał takie przeznaczenie jako dopuszczalne z ograniczeniami. Sąd uznał również, że operat szacunkowy nie utracił ważności, ponieważ jego aktualność została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości (renty planistycznej) po uchwaleniu nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka R. sp. z o.o. kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, twierdząc, że nowy plan nie spowodował wzrostu wartości nieruchomości, ponieważ poprzedni plan już dopuszczał usługi komercyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nieuwzględnienie wcześniejszych orzeczeń sądowych oraz oparcie decyzji na nieaktualnym operacie szacunkowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 września 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant: asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 98/17 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 23 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 98/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. (skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., a także w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo że decyzja II instancji została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) polegającym na:
– nieuwzględnieniu ocen prawnych i wskazań z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015r., sygn. akt II OSK 882/14 oraz z wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 342/16, co do konieczności ustalenia:
a) przeznaczenia nieruchomości będącej przedmiotem wyceny w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania miasta [...] przyjętym Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 1994 r. zmieniającą uchwałę w sprawie miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] (Dz. Urz. Województwa Krakowskiego nr 24 poz. 108) oraz tego
b) jaki wpływ na ustalenie wartości nieruchomości (a w rezultacie pobór opłaty) miała okoliczność, że na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego,
– niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w konsekwencji czego w decyzji II nie ustalono w sposób prawidłowy:
a) przeznaczenia nieruchomości będącej przedmiotem wyceny w Dawnym Planie Zagospodarowania; oraz
b) wpływu na ustalenie wartości Nieruchomości (a w rezultacie pobór opłaty) okoliczności, że na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania, dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego,
w konsekwencji czego Decyzja II stanowiła de facto powielenie wcześniejszej (uchylonej) decyzji SKO z dnia [...] maja 2013 r.
Naruszając wymienione powyżej przepisy, SKO ograniczył badanie stanu faktycznego sprawy do przywołania w Decyzji II wyjaśnień do operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2012 r., które zostały udzielone w piśmie rzeczoznawcy majątkowego p. E. W. z dnia [...] października 2016r., pomijając tym samym istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne sprawy. Gdyby Decyzja II uwzględniała wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, tj. w szczególności okoliczność, że:
a) na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego;
b) uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "[...]" zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2006 r., obowiązującego od dnia [...] kwietnia 2006 r. nie spowodowało zwiększenia możliwości zabudowy nieruchomości w stosunku do Dawnego Planu Zagospodarowania, a w rezultacie wzrostu jej wartości -
- w analizowanej sprawie nie wystąpiłaby przesłanka do pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 w zw. z art. 87 ust. 3a ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1073).
Opisane powyżej naruszenie przez SKO przepisów o postępowaniu miało oczywisty, bezpośredni wpływ na wynik spraw - jego rezultatem było nałożenie na skarżącą opłaty, pomimo że nie było podstaw do jej wymiaru oraz poboru. W Zaskarżonym wyroku WSA w Krakowie nie dostrzegł ww. naruszenia przepisów o postępowaniu i nie uchylił Decyzji II, co oznacza, że naruszył art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. w zw. z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. a także w zw. z art. 151 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., a także w zw. z art. 151 p.p.s.a., przez oddalenie skargi, pomimo że Decyzja II została wydana z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 i 138 k.p.a. w zw. z art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz w zw. z § 58 ust. 1 oraz § 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) polegającym na oparciu przez SKO rozstrzygnięcia Decyzji II na nieaktualnym operacie, przy jednoczesnym uznaniu tego dowodu za obdarzony pełną mocą dowodową, w sytuacji gdy, w ocenie skarżącej, operat utracił aktualność, z uwagi na brak potwierdzenia we właściwej formie aktualności operatu przez rzeczoznawcę.
Powyższej oceny Decyzji II nie zmienia fakt, iż w odpowiedzi na wezwanie SKO, pismem z dnia [...] października 2016 r. rzeczoznawca przedstawiła wyjaśnienia do operatu, w których jak wskazano w Decyzji II: "potwierdziła aktualność przeprowadzonej wyceny". W ocenie skarżącej w analizowanej sprawie aktualność operatu nie została potwierdzona przez rzeczoznawcę we właściwej formie. Przepisy art. 156 ust. 4 u.g.n. i § 58 ust. 1 Rozporządzenia nie definiują pojęcia "klauzula", ale analiza powyższych przepisów pozwala stwierdzić, że jest to osobny od operatu (jego uzupełnień i aktualizacji) dokument stanowiący potwierdzenie aktualności operatu, którego dokonuje rzeczoznawca majątkowy poprzez dołączenie do operatu klauzuli zawierającej oświadczenie o jego aktualności.
Opisane powyżej naruszenie przez SKO przepisów o postępowaniu miało oczywisty, bezpośredni wpływ na wynik spraw - jego rezultatem było nałożenie na skarżącą opłaty, pomimo że nie było podstaw do jej wymiaru oraz poboru.
W Zaskarżonym wyroku WSA w Krakowie nie dostrzegł ww. naruszenia przepisów o postępowaniu i nie uchylił Decyzji II, co oznacza, że naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., a także w zw. z art. 151 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
3) § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie), polegające na uznaniu przez WSA w Krakowie w zaskarżonym wyroku w szczególności, że:
"Z powołanych przepisów dawnego planu wynika zatem, że lokalizacja obiektów i urządzeń w obszarze PS w ramach przeznaczenia dopuszczalnego możliwa była pod warunkiem, że stanowić one będą uzupełnienie lub wzbogacenie przeznaczenia podstawowego, a nadto, że nie będą zajmowały więcej niż 40% danego obszaru. Wskazane przesłanki określają wiec istotne ograniczenia inwestycyjne, a zatem logiczne jest, że wpływają tym samym na atrakcyjność gruntów do których się odnoszą. a przez to na ich ceny (wartość)" (strona 15 uzasadnienia);
"(...) Urządzenia i obiekty wymienione w przeznaczeniu dopuszczalnym miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] nie mogły łącznie zajmować więcej niż 40% tego obszaru, czyli danego przeznaczenia (w tym wypadku przypadku PS), co nie jest równoważne powierzchni działki. Oznacza to, że jeśli w danym obszarze znajdują się np. urządzenia komunikacji, tereny zielone, budynki zaplecza administracyjno - technicznego, a inwestor ukierunkowany byłby na usługi komercyjne, to łącznie z takimi wyżej wymienionymi obiektami i urządzeniami nie mogłyby one zająć więcej niż 40 % analizowanego obszaru. W zależności zatem od sposobu i intensywności zagospodarowania pozostałych nieruchomości w obszarze PS użytkownik wieczysty wycenianej nieruchomości mógłby znaleźć się w takiej sytuacji, że usług komercyjnych, nie mógłby już realizować w ogóle, gdyby wskaźnik powierzchni, zajętej na cele przeznaczenia dopuszczalnego przemoczył już na całym obszarze 40 %. W każdym razie potencjalny nabywca zmuszony był te kwestię rozważać bez żadnych gwarancji poprawności wyciąganych wniosków. W zakresie zagospodarowania nieruchomości mogły zatem nastąpić zmiany związane z czynnikami zewnętrznymi i niezależnymi od właściciela, czy użytkownika wieczystego tej nieruchomości. Nowy plan wprowadzający ograniczenia powierzchni zabudowy, przeznaczenia dopuszczalnego, czy wymóg zachowania powierzchni biologicznie czynnej tylko w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zwiększa zatem pewność co do możliwości zagospodarowania w aktualnie i w przyszłości, a zatem i atrakcyjność ternu. Trafnie zatem Kolegium Odwoławcze przywołując wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego wskazało, że zweryfikowany został wpływ tego, jak przeznaczenie uznane w planie miejscowym za dopuszczalne, a nie podstawowe, określać (wpływać) będzie na wartość nieruchomości" (strona 15 uzasadnienia);
Tymczasem, w ocenie skarżącej, z okoliczności faktycznych sprawy jasno wynika, że już na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego, wobec czego uchwalenie Obowiązującego Planu Zagospodarowania nie spowodowało zwiększenia możliwości zabudowy Nieruchomości w stosunku do Dawnego Planu Zagospodarowania, a w rezultacie wzrostu jej wartości. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 w zw. z art. 87 ust. 3a u.p.z.p.
4) naruszenie art. 36 ust. 4 w zw. z art. 87 ust. 3a u.p.z.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez WSA w Krakowie w zaskarżonym wyroku w szczególności, że;
"(...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonało wskazania, wynikające z prawomocnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Uzupełniło materiał dowodowy o wyjaśnienia rzeczoznawcy, które 'pozwoliły na ocenę, że przewidziane w dawnym planie ogólnym uzupełniające przeznaczenie terenu PS na cele komercyjne nie miało wpływu na prawidłowość wyceny spornej nieruchomości w operacie szacunkowym z dnia [...] lipca 2012 r. Na podstawie uzupełnionego w ten sposób operatu szacunkowego organ administracji publicznej ustalił, że doszło do wzrostu wartości nieruchomości w związku z wejściem w życie nowego planu miejscowego, a następnie prawidłowo wyliczył opłatę z tego tytułu i orzekł o jej nałożeniu." (strona 17 uzasadnienia).
Tymczasem, w ocenie Skarżącej, z okoliczności faktycznych sprawy jasno wynika, że już na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym. obiektów handlu wielkopowierzchniowego, wobec czego uchwalenie obowiązującego Planu Zagospodarowania nie spowodowało zwiększenia możliwości zabudowy nieruchomości w stosunku do Dawnego Planu Zagospodarowania, a w rezultacie wzrostu jej wartości. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 w związku z art. 87 ust. 3a u.p.z.p.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej i uznania, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu - o odstąpienie od zasądzenia kosztów na podstawie art. 184 p.p.s.a. in fine.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ nie ustalił w sprawie przeznaczenia nieruchomości będącej przedmiotem wyceny w Dawnym Planie Zagospodarowania oraz wpływu na ustalenie wartości nieruchomości (a w rezultacie pobór opłaty) okoliczności, że na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania, dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego. Wskazał, że niedopuszczalne jest ograniczenie przez SKO badania stanu faktycznego sprawy do przywołania w Decyzji II wyjaśnień do operatu (przy jednoczesnym uznaniu tego dowodu za obdarzony pełną mocą dowodową), w sytuacji gdy zarówno operat jak i wyjaśnienia do operatu pomijają istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne sprawy.
Skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że w okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że Dawny Plan Zagospodarowania, przewidywał przeznaczenie Obszaru PS pod usługi komercyjne oraz że sklepy wielkopowierzchniowe stanowiły i stanowią jedną z form usług komercyjnych. Zatem nie sposób przyjąć, że SKO przekonująco wykazało dlaczego uznało, że "przeznaczenie dopuszczalne" przewidziane w Dawnym Planie Zagospodarowania nie powinno mieć de facto znaczenia przy ocenie, czy i jak zmieniło się przeznaczenie nieruchomości w stosunku do Obowiązującego Planu Zagospodarowania.
Podniosła, że ani w Decyzji II ani w operacie (uzupełnionym wyjaśnieniami do operatu) nie zostało wskazane jaką część Obszaru PS stanowiła nieruchomość oraz w jakim stopniu mogły na niej być realizowane usługi komercyjne przy uwzględnieniu dopuszczalnego charakteru zagospodarowania na podstawie postanowień Dawnego Planu Zagospodarowania.
Spółka wskazała, że skoro w jednym planie miejscowym przeznaczenie było szerokie a w nowym planie wąskie to SKO powinien był przekonująco wyjaśnić, dlaczego zaakceptował twierdzenie rzeczoznawcy, że zaistniała zmiana przeznaczenia planistycznego w oparciu o oba plany, a w rezultacie wzrost jej wartości, stanowiący przesłankę do pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 w zw. z art. 87 ust. 3a u.p.z.p.
Podkreśliła, że okoliczność, że Obowiązujący Plan Zagospodarowania "doprecyzował" zasady zagospodarowania danego obszaru w stosunku do postanowień Dawnego Planu Zagospodarowania, nie może przesądzać o odmienności samego przeznaczenia. Wskazała, że w przypadku wyceny nieruchomości na okres pod rządami Dawnego Planu Zagospodarowania dobrana baza nieruchomości porównawczych powinna obejmować wyłącznie transakcje działkami o przeznaczeniu oznaczonym jako PS, posiadającymi pośród przeznaczeń dopuszczalnych także usługi komercyjne, natomiast w wyjaśnieniach do operatu rzeczoznawca wskazała, że dobrana baza nieruchomości obejmowała tylko w szczególności takie transakcje.
Podkreśliła, że w sprawie zastosowanie będą miały przepisy art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., gdyż przedmiotem sprawy jest ustalenie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tzw. renty planistycznej). Wskazała, że rentę planistyczną ustała się w oparciu o wartość nieruchomości w ściśle określonych datach, jednakże nie oznacza to, że operat sporządzony w tym celu nie dezaktualizuje się ze względu na zmianę innych czynników, gdyż na jego aktualność mają wpływ czynniki wymienione w art. 154 ust. 1 u.g.n. Zdaniem Spółki organ ustalający wysokość renty planistycznej winien orzec na podstawie aktualnego operatu szacunkowego. Podkreśliła również że w niniejszej sprawie operat został sporządzony przez rzeczoznawcę w dniu [...] lipca 2012 r., zatem decyzja SKO została wydana w okresie 12 miesięcy od daty sporządzenia operatu a następnie wyeliminowana z obiegu prawnego prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie. Kolejna decyzja SKO została zatem wydana, w ocenie skarżącej, po utracie ważności operatu. Spółka powołując się na orzecznictwo podniosła, że potwierdzenia aktualności operatu przez rzeczoznawcę nie można uznać za wystarczające i odpowiadające wymogom art. 156 ust. 3 i ust. 4 u.g.n. oraz § 58 ust. 1 w zw. z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia.
Podniosła, że jej zdaniem z okoliczności faktycznych sprawy jasno wynika, że na podstawie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja na nieruchomości usług komercyjnych, w tym obiektów handlu wielkopowierzchniowego. Wyjaśniła jednocześnie, że zgodnie z ustaleniami organów oraz rzeczoznawcy, których nie kwestionowała, pierwotna nieruchomość w Dawnym Pianie Zagospodarowania w 97,5% znajdowała się w Obszarze Produkcji i Zaplecza Technicznego (Obszar PS), którego przeznaczenie zostało określone w § 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania.
W szczególności zgodnie z § 26 ust. 2 pkt 3 Dawnego Planu Zagospodarowania dopuszczalna była lokalizacja zapleczy administracyjno-technicznych lub socjalnych dla przedsiębiorstw, usług komercyjnych, szkół przyzakładowych i ośrodków doskonalenia zawodowego. Ponadto porównanie § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 Dawnego Planu Zagospodarowania oraz § 26 Obowiązującego Planu Zagospodarowania prowadzi raczej do wniosku, że przeznaczenie Nieruchomości w Obowiązującym Planie Zagospodarowania nie jest szersze niż jej przeznaczenie w Dawnym Planie Zagospodarowania.
Wyjaśniła, że w jej ocenie nie sposób przyjąć, że uchwalenie obowiązującego Planu Zagospodarowania spowodowało zwiększenie możliwości zabudowy nieruchomości, a w rezultacie wzrost wartości nieruchomości, stanowiący przesłankę do pobrania opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 w związku z art. 87 ust. 3a u.p.z.p.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, że w sprawie nie zostały uwzględnione oceny prawne i wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 882/14 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 342/16.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Kr 1245/13 stwierdził, że rzeczoznawca w operacie szacunkowym, określając przeznaczenie nieruchomości nr [...],[...],[...],[...] i [...] położonej na obszarze PS w starym planie z 1994 r. zacytowała treść § 26 uchwały z dnia 16 listopada 1994 r., w tym przeznaczenie podstawowe terenu - ust. 1 i dopuszczalne - ust. 2. W § 26 ust. 2 stary plan dopuszczał m.in. "zabudowę komercyjną", pod określonymi w ust. 3 pkt 1-3 warunkami. Jednak szacując wartość tej nieruchomości rzeczoznawca określiła przeznaczenie nieruchomości - "pod zabudowę przemysłową, przemysłowo-usługową". Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że na podstawie obowiązującego od dnia [...] kwietnia 2006 r. nowego planu miejscowego, teren na którym położone są działki nr [...],[...],[...],[...],[...] został zakwalifikowany jako obszar UC – zabudowa usług wielofunkcyjnych i w operacie przyjęto przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod "usługi komercyjne oraz przeznaczenie mieszane", podzielił więc zarzut skarżącej kasacyjnie Spółki, że możliwość przyjęcia "dopuszczalnego" w starym planie przeznaczenia nieruchomości mogła mieć wpływ na ustalenie, czy zmieniło się przeznaczenie tej nieruchomości na skutek uchwalenia nowego planu z 2006 r. i czy rzeczywiście wartość jej wzrosła .Sąd I instancji, kontrolując zaskarżoną decyzję powinien był zbadać i dać temu wyraz w uzasadnieniu wyroku, czy organ orzekający, oceniając operat jako dowód w sprawie (art. 80 k.p.a.) wyjaśnił i ocenił prawidłowość przyjętego przez rzeczoznawcę przeznaczenia nieruchomości w starym planie i jaki to miało ewentualnie wpływ na ustalenie opłaty planistycznej, czy rozważono możliwość przyjęcia dopuszczalnego w starym planie przeznaczenia nieruchomości.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając ponownie sprawę wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 342/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. uznając, że kwestia przyjętego w operacie przeznaczenia nieruchomości w obecnym planie oraz przed jego wejściem w życie nie została w sposób jednoznaczny wyjaśniona w operacie oraz zaskarżonej decyzji. Przy dokonywaniu wyceny rzeczoznawca majątkowy nie wziął bowiem pod uwagę, że w § 26 ust. 2 pkt 3 ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego z roku 1994 oprócz przeznaczenia podstawowego dopuszczona została również "zabudowa komercyjna" opisana jako "lokalizacja zapleczy administracyjno – technicznych lub socjalnych dla przedsiębiorstw, usług komercyjnych, szkół przyzakładowych i ośrodków doskonalenia zawodowego". W operacie szacunkowym (analiza nieruchomości) przeznaczenie nieruchomości w okresie obowiązywania tego planu określono wyłącznie, jako przeznaczenie podstawowe ("pod zabudowę przemysłową, przemysłowo-usługową"). Natomiast, jako przeznaczenie nieruchomości w nowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" zatwierdzonego uchwałą RM [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. przyjęto: "usługi komercyjne oraz przeznaczenie mieszane". Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy powinien zwrócić się do autorki operatu o wyjaśnienie opisanej wyżej okoliczności. Ponieważ jednak w pozostałym zakresie sporządzony w sprawie operat szacunkowy został uznany przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za prawidłowy, nie stwierdzono potrzeby uchylania również decyzji organu pierwszej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy ponownym rozpoznaniu sprawy zwróciło się do autorki operatu szacunkowego o złożenie wyjaśnień co do powyższych okoliczności dotyczących przeznaczenia nieruchomości oraz jaki wpływ miały one na wartość szacowanej nieruchomości. Okoliczności dotyczące przeznaczenie nieruchomości jak i wpływu tego elementu na treść operatu szacunkowego zostały przez rzeczoznawcę wyjaśnione, a wyjaśnienia te ocenione i przyjęte jako zasadne przez organ administracji, a następnie zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Przy czym oceniając zasadność ustaleń stanu faktycznego Sąd I instancji nie poprzestał, jak wywodzi skarżący kasacyjnie, jedynie na ocenie pochodzącej w wyjaśnień rzeczoznawcy, która przedstawiła z jakich przyczyn przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym określone jako dopuszczalne nie jest tożsame z przeznaczeniem podstawowym i dlaczego w rozpoznawanym przypadku nie miało ono wpływu na wartość nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że - za trafnością twierdzeń organu, że funkcja dopuszczalna przeznaczenia terenu na gruncie dawnego planu miejscowego różni się znacznie od obecnej funkcji podstawowej, w zakresie atrakcyjności inwestycji danej nieruchomości, która to atrakcyjność tej nieruchomości obecnie wzrosła – przemawia także treść § 26 dawnego planu ogólnego. Przepis ten przewidywał, że lokalizacja obiektów i urządzeń w obszarze PS w ramach przeznaczenia dopuszczalnego była możliwa o ile nie będzie ona zajmowała więcej niż 40% obszaru, co pociągało za sobą ograniczenia inwestycyjne. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że w zależności od sposobu i intensywności zagospodarowania pozostałych nieruchomości w obszarze PS użytkownik wieczysty wycenianej nieruchomości mógł znaleźć się w sytuacji niemożności realizowania usług komercyjnych, gdyby wskaźnik powierzchni zajętej na cele przeznaczenia dopuszczalnego przekroczył już na całym obszarze 40%.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w sprawie zostało ustalone przeznaczenie nieruchomości zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, a także oceniono jaki miało to wpływ na ustalenie wartości nieruchomości i w konsekwencji oceniono, że w sprawie ma zastosowanie art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Powyższe przesądza jednocześnie o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia § 26 ust. 2 pkt 3 i § 26 ust. 3 dawnego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca kasacyjnie bezzasadnie wywodzi bowiem, że przeznaczenie w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego jak i w obecnie obowiązującym planie było tożsame. Sąd I instancji w sposób szczegółowy wyjaśnił z jakich przyczyn w jego ocenie organy prawidłowo przyjęły, że przeznaczenie to nie było tożsame, a w konsekwencji wejście w życie nowego planu spowodowało wzrost atrakcyjności wycenianej nieruchomości, a co za tym idzie wzrost jej wartości. Podkreślić ponownie należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że plan ogólny usługi komercyjne przewidywał jako dopuszczalne, a nie jako podstawowe. Lokalizacja obiektów komercyjnych obwarowana była warunkiem dotyczącym tego by na obszarze PS nie przekroczono zabudową usług komercyjnych 40%, a ponadto, że będą one stanowiły uzupełnienie lub wzbogacenie przeznaczenia podstawowego. Nie stwarzało to więc pewności, że wyceniana nieruchomość z cała pewnością może zostać przeznaczona pod usługi komercyjne. Obecnie obowiązujący plan zapewnia zaś możliwość ich realizacji. Nie można więc mówić, jak twierdzi skarżąca kasacyjne o tożsamości przeznaczenia nieruchomości w obecnie obowiązującym planie i poprzednio obowiązującym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego.
W konsekwencji zasadnie przyjęto, że po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wzrosła wartość nieruchomości, co skutkowało zasadnością zastosowania art. 36 ust. 4 u.p.z.p., a w konsekwencji zarzut dotyczący naruszenia powyższego przepisu i art. 87 ust. 3a należy uznać za niezasadny.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że decyzja został wydana z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 i 138 k.p.a. w zw. z art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. oraz w zw. z § 58 ust. 1 oraz § 57 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.
Operat szacunkowy nie utracił bowiem ważności, gdyż jego aktualność została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego. W dacie wydawania decyzji przez organ administracji zgodnie z art. 156 ust. 4 u.g.n. potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następowało poprzez umieszczenie stosownej klauzuli, a kwestie techniczne tej czynności zostały doprecyzowane w § 58 rozporządzenia.
Podzielić w tym względzie należy wywody Sądu I instancji, że pismo rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] października 2016 r. zawiera wszystkie elementy niezbędne do potwierdzenia operatu szacunkowego, o których mowa w § 58 rozporządzenia. Zawiera bowiem ono oświadczenia rzeczoznawcy majątkowego o aktualności operatu majątkowego, jego podpis datę i pieczęć.
Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna, jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw, została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło