II GSK 2345/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Sylwia Koszewska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Go 74/17 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. B. 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi J. B. (dalej: Skarżący), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [...] listopada 2016r., wydanej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że: W dniu 16 czerwca 2015 r. w wyniku przeprowadzonej kontroli zatrzymano samochód marki MAN, o numerze rejestracyjnym [...], kierowany przez G. W.. Pojazdem tym wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy. Ładunek stanowiły napoje (piwo/wódka) wiezione z magazynu spółki J., znajdującego się w G. W.. i rozwożone były do klientów na terenie województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego. W toku czynności kierowca okazał faktury VAT, na których jako sprzedawca widniała powyższa spółka oraz zaświadczenie o działalności wystawione przez P. T.- H. "J." – J. B. w G. W.. W toku podjętych czynności ustalono, że pojazd o nr rej. [...] został wynajęty A. B., a także i to, że spółka J. zawarła w dniu 2 stycznia 2013 r. umowę z J. B. o współpracy handlowej wraz z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie, z której wynikało, że do obowiązku wykonawcy w zakresie samodzielnego prowadzenia oddziału zlecającego należeć będzie dostarczenie towaru klientom własnym transportem. W związku z powyższym, wszczęto wobec Skarżącego postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2013 poz. 1414 ze zm. dalej: u.t.d.), to jest wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W toku postępowania Skarżący wskazał, iż pojazd o nr rej. [...] nie stanowi jego własności, a użyczył go na podstawie umowy ustnej, od ojca A. B., z powodu awarii swoich pojazdów. Ponadto, Skarżący poinformował, że nie posiada licencji na przewóz towarów, gdyż nie posiada pojazdów o ładowności większej niż 3,5 tony. Ustalono także, że Skarżący na dzień kontroli nie posiadał stosowych uprawnień do wykonywania transportu drogowego rzeczy, a w dniu 16 lipca 2015 r. wydane zostało zaświadczenie na wykonywanie krajowych przewozów drogowych rzeczy na potrzeby własne. Jednocześnie wraz z wnioskiem o wydanie powyższego zaświadczenia zgłoszono pojazd o nr rej. [...]. Wskazując na wykonywanie przez Skarżącego transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie Skarżący dopuścił się naruszenia wymienionego w lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d., co stanowi podstawę wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 a ust. 1 i ust. 2 u.t.d. Z tego też względu, po zakończeniu postępowania Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Gorzowie Wlkp. (dalej: LWITD) decyzją z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 92 a ust. 1 w zw. z lp.1.1 załącznika nr 3 u.t.d.), nałożył na Skarżącego prowadzącego P. T.-H. "J." w G. W.. karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2016 poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 4 pkt 3, 4 i 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.- GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu GITD wskazał, iż podczas kontroli przesłuchano kierowcę G. W. w charakterze świadka. Z jego zeznań wynikało, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę od 15 grudnia 2014 r. u Skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. H. U. "J.", natomiast nie jest zatrudniony w spółce J.. Świadek zeznał, że w dniu kontroli wykonywał przewóz napojów (alkoholu) z magazynu spółki J. z ul. P. [...] w G. W. do klientów z województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego zgodnie z okazanymi fakturami VAT. Nadto, w toku postępowania, w piśmie z dnia 25 czerwca 2015 r. spółka J. wyjaśniła, że pojazd marki MAN nr rej. [...], będący jej własnością, został wynajęty A. B., na dowód czego przesłała kserokopię umowy najmu pojazdu. W piśmie z dnia 16 lipca 2015 r. J. sp. z o.o. wskazała, że zawarła ze Skarżącym umowę o współpracy handlowej, na mocy której zleciła dostarczanie towarów klientom. Jak wynika z treści umowy o współpracy handlowej zawartej z dnia 2 stycznia 2013 r., Skarżący jako wykonawca zobowiązał się min. do samodzielnego prowadzenia oddziału J. sp. z o.o. (zlecającego), a do jego obowiązków miało należeć min. dostarczanie klientom towaru własnym transportem. Natomiast, Skarżący w piśmie z dnia 19 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, że pojazd marki MAN nr rej. [...] nie jest jego własnością. Wskazał, że użyczył go jednorazowo wraz z kierowcą na podstawie umowy ustnej, od ojca, A. B., z powodu awarii swoich pojazdów i nie posiada pojazdów o ładowności większej niż 3,5 tony, dlatego nie posiada licencji. Skarżącemu nie udzielono żadnych uprawnień w transporcie międzynarodowym i krajowym. (pismo GITD z dnia 31 sierpnia 2015 r.). Posiadał natomiast zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne wydane w dniu 16 lipca 2015 r., do którego zgłosił pojazd marki MAN nr rej. [...]. GITD podkreślił, że Skarżący przyznał, w piśmie z dnia 19 sierpnia 2015 r., że użyczył pojazd od swojego ojca, A. B., który wynajął pojazd od J. sp. z o.o. na podstawie pisemnej umowy najmu. Nie dał jednak wiary wyjaśnieniom Skarżącego, zgodnie z którymi użyczenia dokonała ona jednorazowo, jako że występując o wydanie jej zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne do właściwego organu, złożyła również wniosek o wpis tegoż pojazdu do zaświadczenia, czego dowodzi pismo z Urzędu Miasta Gorzowa Wielkopolskiego z dnia 27 sierpnia 2015 r. W związku z tym uznał, iż nie budzi wątpliwości, że wykonawcą przewozu w dniu kontroli był Skarżący, który wykonywał transport drogowy rzeczy nie mając ku temu stosownych uprawnień. Skarżący natomiast nie przedłożył żadnych dowodów na to, że wykonawcą przewozu miał być A. B., ograniczając się jedynie do kwestionowania ustaleń organu. Przywołując treść przepisów art. 4 pkt 4, art. 4 pkt 3, art. 5 ust. 1 oraz art. 4 pkt 22 a) u.t.d. GTID wskazał, że w sprawie nie można przyjąć iż był wykonywany niezarobkowy przewóz drogowy, gdyż odwołujący nie posiadał tytułu prawnego do przewożonego towaru, a tym samym nie spełniał warunku określonego w art. 4 pkt 4 u.t.d. Z tego też względu organ uznał zakwestionowany przewóz za przejazd drogowy wykonywany pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej niespełniający warunków, o których mowa art. 4 pkt 4 u.t.d., będący transportem drogowym stosownie do art. 4 pkt 3 lit. a u.t.d. Organ powołał się na Ip. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. który stanowi, iż wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8000 zł. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 8000 zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Przywołując treść art. 7, art. 77 § oraz 75 § 1 k.p.a., organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy, które zostały udowodnione na podstawie dowodów przeprowadzonych w toku kontroli drogowej i postępowania w pierwszej instancji. Nadto zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 86 k.p.a. dowód z przesłuchania strony ma jedynie charakter subsydiarny i nie jest możliwe jego przeprowadzenie, gdy stan faktyczny został wyjaśniony na podstawie zgromadzonych dowodów, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Stwierdził również, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d. Skarżący bowiem zarówno w toku postępowania w pierwszej, jak i w drugiej instancji nie przedłożył żadnych dowodów uzasadniających zastosowanie powyższego przepisu, ograniczając się do przedstawienia, w odwołaniu, wyłącznie tez kwestionujących własną odpowiedzialność. Jednocześnie zaznaczył, że nieznajomość obowiązujących przepisów nie uzasadnia zastosowania art. 92c u.t.d. Po rozpoznaniu skargi, Sąd I instancji wyrokiem z dnia z dnia 16 marca 2016 r., uchylił decyzję GITD, z dnia [...] listopada 2016r., Wskazał, że z zgromadzonego materiału dowodowego, ocenionego przez organ, wynika, iż to Skarżący wykonywał transport drogowym we wskazanym miejscu i czasie. Okoliczność ta jednak była kwestionowana przez Skarżącego. Wbrew twierdzeniom organu, Skarżący nie ograniczył się jedynie do zaprzeczenia tej okoliczności, lecz na etapie postępowania odwoławczego wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. B., najemcy pojazdu, którym wykonywany był transport drogowy. Oznacza to, iż Skarżący zażądał przeprowadzenia dowodu przewidzianego w art. 75 §1 zd. 2 k.p.a. (przy jednoczesnym braku szczególnych uregulowań wprowadzających ograniczenia dowodowe w tym zakresie) i to na okoliczność, iż to inny podmiot był wykonującym przedmiotowy transport drogowy. Wskazał, iż zgodnie z art. 75 § 1 z d. 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2 k.p.a). Zdaniem Sądu I instancji art. 78 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona zgłasza dowód, którego nie zgłaszała w toku postępowania dowodowego, organ może nie uwzględnić żądania, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, która dowód zgłasza, ale jeżeli strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, na tezę odmienną, dowód powinien być przeprowadzony. Mając na uwadze powyższe, w kontekście zgłoszonego wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka A. B., którego organ odwoławczy nie przeprowadził w trybie art. 136 k.p.a., uznał za nieuprawnione twierdzenia organu, iż materiał dowodowy zebrany przed organem I instancji jest kompletny i uwzględnia wszystkie okoliczności sprawy oraz że bezspornie wykonawcą przewozu był Skarżący. Podkreślił, iż nieuzasadniona odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. 78 § 1 i 2 k.p.a. ( por. wyrok NSA z dnia 7 października 1997 r., sygn. akt III SA 521/96, LEX Polonica 338188) Za przedwczesne uznał odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 86 zd. 1 k.p.a. Wobec bowiem nieprzesłuchania świadka A. B. nie sposób mówić o wyczerpaniu środków dowodowych i dokonać oceny potrzeby przesłuchania samej strony w kontekście niewyjaśnionych istotnych faktów dla rozstrzygnięcia sprawy. Dodał że, dowód z przesłuchania ma charakter subsydiarny, posiłkowy, który jest dopuszczany w ostateczności. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył GITD, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w związku z nieprzeprowadzeniem wnioskowanego przez stronę dowodu, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy zgromadzone w sprawie dowody i oświadczenia ( w tym także oświadczenie strony) jednoznacznie wskazywały na to, że to Skarżący był wykonawcą przewozu, a zatem rozstrzygnięcie organu nie mogło być inne, wobec czego nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania A. B., nie może być traktowane jako uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym zarzutem wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim i zasądzenie od Skarżącego na rzecz GITD kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Skarżący wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od GITD na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie była skuteczna. Skarżący sformułował w skardze kasacyjnej jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające jego zdaniem, na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w związku z nieprzeprowadzeniem dowodu, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał przy tym że zgromadzone dowody i oświadczenia wskazywały na to, że Skarżący był wykonawcą przewozu. Należy podkreślić, że przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich możliwych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalony stan faktyczny sprawy był zgodny z rzeczywistością. Pozostaje on w ścisłym związku z art. 77 § 1 k. p. a., który nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Dokonując oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona – art. 80 k.p.a., organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności – art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a zgodnie z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, natomiast organ administracji publicznej może nie uwzględnić powyższego żądania jedynie wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Jak wynika z ustaleń organu, Skarżący wykonywał transport drogowym we wskazanym czasie. Skarżący jednakże zanegował w toku postępowania powyższe ustalenia wnioskując o przeprowadzenie dowodu określonego w art. 75 §1 zd. 2 k.p.a., to jest z zeznań świadka A. B., najemcy pojazdu, którym wykonywany był, jego zdaniem, transport drogowy. Niewątpliwie więc, Skarżący zażądał przeprowadzenia dowodu, co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, bowiem celem przeprowadzenia powyższego dowodu było wykazanie, że to inny podmiot, a nie Skarżący wykonywał zakwestionowany transport drogowy. W związku z powyższym do obowiązku organu należało wnikliwe zbadanie, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy, kto wykonywał transport drogowy. Temu celowi niewątpliwie służyło przesłuchanie świadka A. B.. Brak jest jednocześnie przeciwskazań do przeprowadzenia tego dowodu, w szczególności, wobec złożonego oświadczenia, iż pojazd został użyczony wraz z kierowcą, jednorazowo od A. B.. Zadaniem organu jest bowiem ustalenie stanu zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, a nie stanem ustalonym, w sposób niepełny, na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego. Organ poprzez nie przeprowadzenie w pełni postępowania dowodowego, nie wyjaśnił charakteru umowy łączącej strony tej umowy, a także w jaki sposób jej treść mogłaby rzutować na odpowiedzialność Skarżącego w niniejszym postępowaniu. Dopiero więc po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego organ będzie mógł ustalić na podstawie zebranego materiału dowodowego, podmiot wykonujący transport, oraz zakres odpowiedzialności Skarżącego. Należy przy tym również wskazać, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, przyznając stronie prawo do żądania przeprowadzenia dowodu, nie wprowadzają prekluzji w przytaczaniu faktów i dowodów. Oznacza to, że Skarżący, który zgłosił żądanie przeprowadzenia powyższego dowodu, na etapie postępowania odwoławczego, nie jest w tym względzie ograniczony etapem postępowania. Tym samym Sąd I instancji zasadnie uznał, iż zostały naruszone przepisy z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W skardze kasacyjnej GITD wskazał również na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., jednakże zarzut ten nie został w żaden sposób uzasadniony. Należy podkreślić natomiast, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym. Jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który został naruszony przez Sąd I instancji, a także wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności powyższego zarzutu nie jest możliwa. Tak więc, wobec braku uzasadnienia wskazanego zarzutu, zarzut powyższy nie poddawał się ocenie, a w konsekwencji okazał się nieuzasadniny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o kosztach orzekając stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od GITD na rzecz Skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego adwokata w kwocie 900,0 zł.