I GZ 366/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt I SA/Go 620/19 w zakresie odrzucenia skargi K. M. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, dotychczasowej decyzji oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt I SA/Go 620/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), odrzucił skargę K. M. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, dotychczasowej decyzji oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 sierpnia 2019 r. wezwano K. M. do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia, przez podanie numeru PESEL, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Ponadto zarządzeniem z 23 sierpnia 2019 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Oba powyższe wezwania doręczono skarżącej w dniu 2 września 2019 r. Tym samym siedmiodniowy termin do wykonania nałożonych nimi obowiązków upłynął z dniem 9 września 2019 r. Skarżąca uiściła w terminie należny wpis sądowy, jednak nie nadesłała numeru PESEL. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu podniosła, że żądany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny numer PESEL przesłała pisemnie do tego Sądu poprzez Pocztę Polską, placówkę w W., listem zwykłym w dniu 5 września 2019 r., tj. w tym samym dniu, w którym uiściła wpis od skargi. Podała, że fakt bycia przez nią w tym dniu na poczcie mogą potwierdzić inne osoby. Skarżąca podkreśliła, że dopełniła starań, aby uzupełnić brak formalny, jednak nie była świadoma, że przesyłkę należy wysyłać listem poleconym, co być może w większym stopniu gwarantuje dotarcie przesyłki do adresata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, zaś zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżąca w skardze na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze nie podała swojego numeru PESEL i w konsekwencji została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi. Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca nie nadesłała numeru PESEL w wyznaczonym terminie. Jak bowiem wynika z akt sądowych, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim nie wpłynęło pismo skarżącej zawierające uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL. Jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności, na gruncie rozpoznawanej sprawy, nie stanowią wystarczającej podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy bowiem podkreślić, że jak wynika z treści art. 49 § 1 p.p.s.a., sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego skargi jedynie wówczas, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. Przytoczona regulacja stanowi jedną z gwarancji prawa do sądu, gdyż przesądza ona, że jedynie braki formalne skargi uniemożliwiające prowadzenie przez sąd postępowania mogą stanowić podstawę jej odrzucenia, w przypadku ich nieuzupełnienia w terminie. Prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 – "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a także art. 77 ust. 2 – "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw"), jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Ograniczenie prawa do sądu może zostać oczywiście ustanowione ze względu na inne wartości. Jak stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. 60606/11 (LEX nr 1477698), "prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. [...] Ograniczenia prawa do sądu są zgodne z art. 6 jedynie wówczas, jeżeli nie ograniczają ani nie zmniejszają dostępu pozostawionego stronie postępowania sądowego w taki sposób lub w takim zakresie, iż sama istota dostępu do sądu staje się upośledzona. Ograniczenia takie, ponadto, nie będą zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji, jeżeli nie realizują uzasadnionego prawnie celu lub jeżeli nie zachodzi rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać osiągnięty". Stosowanie przepisów ustanawiających takie ograniczenia wymaga od sądu rozważenia, czy chronione w ten sposób wartości przeważają nad konstytucyjnym i konwencyjnym uprawnieniem do rozpatrzenia sprawy przez sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiego dogłębnego rozważenia z uwzględnieniem aksjologii zastosowanych przez Sąd I instancji przepisów zabrakło w zaskarżonym postanowieniu. Sąd I instancji przede wszystkim pominął, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych przez organ do Sądu wraz ze skargą, znajduje się numer PESEL skarżącej (np. we wniosku o wpis do ewidencji producentów z dnia 12 maja 2014 r., a także w akcie notarialnym z dnia 23 grudnia 2013 r. Rep. A nr 15119/2013). Sąd mógł zatem uzyskać informację o numerze PESEL skarżącej bez konieczności wzywania jej do uzupełnienia braku formalnego skargi pod rygorem jej odrzucenia. Rozważając prawidłowość zaskarżonego postanowienia, należy wziąć pod uwagę cel wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 934), mocą której ustanowiono w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. obowiązek zamieszczania numeru PESEL strony, stwierdzono m.in., że zmiana ta ma na celu zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym (vide druk sejmowy VIII.3260). W rozpoznawanej sprawie, nie można tracić z pola widzenia, że numer PESEL znajdował się w aktach administracyjnych, pismo skarżącej nie zostało złożone drogą elektroniczną (a więc podanie numeru PESEL nie było niezbędne do identyfikacji skarżącej w systemie informatycznym) oraz tego, że brak było wątpliwości co do tożsamości skarżącej. W ocenie NSA, te okoliczności świadczą o tym, że odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL bezzasadnie zamknęło stronie drogę do sądu. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bezwzględnie obowiązujący charakter wymogu podania numeru PESEL i przyjmuje się, że nieuzupełnienie tego braku formalnego w terminie stanowi niebudzącą wątpliwości podstawę odrzucenia skargi. Jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach konkretnej sprawy, gdy w aktach administracyjnych znajduje się numer PESEL strony wnoszącej skargę, nie można uznać, że niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., niezasadne jest wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w omawianym zakresie pod rygorem jej odrzucenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.