III SA/Kr 326/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Bożenna Blitek Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 stycznia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne uchyla zaskarżone postanowienie. Starosta postanowieniem z dnia [...] 2018 r., znak: [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie Ł, gmina J K. M. jako osoby władającej na zasadach samoistnego posiadania dziatek 85/1000 części w pozycji rejestrowej nr [...] w miejsce ujawnionego współwładającego J. T. w trybie art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne prowadzonego na wniosek K. M., do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, po zmarłych: B. G. i T. K. oraz na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 po zmarłych: A. G., S. G., F. H., W. P., Z. P., A. P., J. P., A. T., J. T. W punkcie 2 ww. rozstrzygnięcia organ wezwał strony postępowania do wystąpienia do właściwego sądu w celu przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po ww. nieżyjących bądź o wystąpienie do notariusza celem sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia po ww. osobach w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem, zażalenie złożyła K. M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 25 stycznia 2019 r. znak: [...], uchylił postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właściciela, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu odrębnych przepisów, znajdują się te nieruchomości, natomiast w stosunku do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z art. 24 ust. 2a ww. ustawy wynika natomiast, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji m.in. na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Tym samym ww. przepisy jednoznacznie wskazują, iż w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się władających na zasadach samoistnego posiadania, które zostało określone na gruncie prawa cywilnego w art. 336 k.c. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Posiadanie nie jest prawem rzeczowym, a jedynie stanem faktycznym. Tylko ten, kto rzeczą faktycznie włada z zamiarem władania dla siebie, jest jej posiadaczem samoistnym. Organ wyjaśnił, że wpisanie nowego władającego, jak również odmowa dokonania takiego wpisu bez wątpienia będą miały wpływ na interes prawny i obowiązki osób już ujawnionych w ewidencji jako władający. To z kolei sprawia, że na podstawie art. 28 k.p.a., żyjący władający figurujący w ewidencji powinni być stronami postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem zmierzającym do wpisania do ewidencji nowego władającego. Istotą postępowania w sprawie ujawnienia w ewidencji gruntów osoby władającej jest bowiem zbadanie relacji faktycznej łączącej podmiot (stronę postępowania) z przedmiotem (gruntem). Dlatego też w przypadku zmian podmiotowych w zakresie władania, interes prawny do bycia stroną postępowania, nie wynika z samego faktu bycia spadkobiercą władającego, lecz ze zmiany faktycznego stanu władania. Stroną postępowania będzie więc osoba, która obejmie po zmarłym władającym faktyczne władanie nieruchomością. Może to być zarówno spadkobierca jak i osoba nie będąca spadkobiercą. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stronami postępowania powinny być żyjące osoby ujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków co do działek ewidencyjnych z jednostki rejestrowej [...] obręb Ł. Ww. postanowienie zostało skierowana m.in. do uczestniczki postępowania J. K. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru adresat zmarł (k. 12 akt adm.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. B. nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem wnosząc o uwzględnienie skargi i zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez utrzymanie przez Sąd w mocy postanowienia z dnia 30 listopada 2018 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 23 września 2019 r. do Sądu wpłynął nadesłany faxem przez Urząd Stanu Cywilnego odpis zupełny aktu zgonu A. J. K. Z treści ww. dokumentu wynika, że uczestniczka postępowania zmarła dnia 23 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i uznał, że skarga jest zasadna, ale z innych powodów niż w niej podniesione. Jak wynika z akt sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, co nastąpiło w dniu 25 stycznia 2019 r. zmarła uczestniczka postępowania A. J. K. Z nadesłanego przez USC odpisu zupełnego aktu zgonu ww. osoby wynika bowiem, że zmarła dnia 23 stycznia 2019 r. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096), jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, w myśl której organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego skierował wydane przez siebie postanowienie do osoby nieżyjącej. Podnieść w tym miejscu należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, tj. ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w toku postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną (zmarła), nie można w stosunku do niej prowadzić takiego postępowania, ani doręczać jej rozstrzygnięć zapadłych w sprawie. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć odpowiednie czynności procesowe, które doprowadzą do ustalenia następców prawnych zmarłej strony postępowania, a następnie wezwać ich do udziału w sprawie. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie. WINGiK wydał zaskarżone postanowienie uchylające postanowienie Starosty w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego, po czym akt ten skierował m.in. do osoby już nieżyjącej. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru adresat zmarł (k. 12 akt adm.). Skierowanie decyzji (postanowienia) do osoby nieżyjącej (niemającej w chwili wydania aktu przymiotu strony) stanowi rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ jednak organ odwoławczy nie wiedział o śmierci strony postępowania (zmarła ona dwa dni przez wydaniem aktu), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.