VI SA/Wa 749/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. spec. Patrycja Kumicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2019 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oddala skargę W dniu [...] września 2018 r. do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wpłynął wniosek I. Sp. z o.o. Oddział w Polsce o udzielenie licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Do wniosku załączono odpis z Krajowego Rejestru Sądowego o numerze [...], z którego wynika, że siedziba i adres zakładu głównego przedsiębiorcy zagranicznego I. znajduje się na terenie Republiki Federalnej Niemiec pod adresem [...]. Decyzją z dnia [...] września 2018r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 5a, art. 7 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.; dalej: "u.t.d.") w związku z art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE. L Nr 300, str. 72; dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009"), w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...] września 2018r. o udzielenie licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, odmówił udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 3 i ust. 4 pkt 1 u.t.d. udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana lub cofnięcie licencji wspólnotowej oraz licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organem właściwym w sprawach udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany lub cofnięcia licencji wspólnotowej jest Główny Inspektor Transportu Drogowego. Zgodnie z art. 5a ust. 1 pkt 1 oraz art. 5a ust. 2 u.t.d podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 1072/2009. Licencji wspólnotowej udziela się przedsiębiorcy, jeżeli posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Stosownie do treści art. 4 rozporządzenia nr [...] licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik: a) ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego; oraz b) jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy. Licencja wspólnotowa wydawana jest przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby na okres nie dłuższy niż dziesięć lat, z możliwością jego przedłużenia. W ocenie organu z treści przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że licencja wspólnotowa może być udzielona, przez właściwe władze państwa członkowskiego, wyłącznie temu przedsiębiorcy, który zarobkowo podejmuje się wykonywania przewozów drogowych (przewoźnik) i który ma siedzibę w tym państwie członkowskim oraz jest uprawniony na jego terytorium do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy. Również przepisy ustawy o transporcie drogowym wskazują, że licencja wspólnotowa może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy (zob. art. 5a ust. 2). Organ zauważył, że regulacje ustawy z dnia z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646; dalej: "prawo przedsiębiorców") przesądzają, iż oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej zarówno w sferze prawa prywatnego, jak i publicznego. Z definicji działalności gospodarczej wyrażonej w art. 3 prawa przedsiębiorców wynika, że jest to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Natomiast z treści art. 4 ust. 1 niniejszej regulacji prawnej wynika, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Zatem, co do zasady, przedsiębiorcą może być jedynie podmiot przejawiający swoją aktywność zarobkową w sposób ciągły i we własnym imieniu. Organ stwierdził, że w tym stanie rzeczy oddziałom przedsiębiorstw nie przysługuje przymiot przedsiębiorcy, bowiem jak stanowi art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025) oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Wskazać należy, ze w uzasadnieniu do niniejszej ustawy (druk sejmowy nr [...]) przewidziano pozostawienie w porządku prawnym instytucji oddziału jako formy wykonywania działalności gospodarczej przez podmioty zagraniczne i w zasadniczym zakresie odpowiadającej uregulowaniom zawartym w uchylonej ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168). Oddział rozumiany jest zatem przede wszystkim w sposób funkcjonalny i tym samym, ściśle rzecz biorąc, traktować go należy jedynie jako część przedsiębiorstwa pojmowanego zgodnie z definicją przedsiębiorstwa zawartą w art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025) jako zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, aniżeli dopatrywać się w nim cech przedsiębiorcy. Sam oddział jednak przedsiębiorcą nie jest i nie będzie posiadał odrębnej od przedsiębiorcy osobowości prawnej zarówno w sferze życia prywatnego jak i publicznego. W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiada odrębnej od przedsiębiorcy zagranicznego zdolności prawnej, a tym samym nie może wykonywać działalności gospodarczej w imieniu własnym. Oznacza to, że stroną - tak w postępowaniu przed sądem, jak i w postępowaniu administracyjnym - jest sam przedsiębiorca zagraniczny, będący punktem odniesienia dla wszelkich związanych z tym praw i obowiązków. W konsekwencji, to przedsiębiorca zagraniczny, a nie jego oddział jest podmiotem uprawnień wynikających z koncesji, zezwoleń i licencji na działalność gospodarczą. Mając na uwadze przedstawioną argumentację organ stwierdził, że licencję wspólnotową dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy uzyskać może od właściwych mu terytorialnie organów państwa członkowskiego wyłącznie przedsiębiorca zagraniczny, a nie oddział tego przedsiębiorcy zlokalizowany na terenie RP. Zgodna z prawem wspólnotowym i krajowym będzie więc wyłącznie sytuacja, w której oddział w Polsce przedsiębiorcy zagranicznego posługuje się licencją wspólnotową udzieloną temu przedsiębiorcy przez właściwe ze względu na jego siedzibę władze państwa członkowskiego. W związku z powyższym organ zobowiązany był odmówić I. Sp. z o.o. Oddział w Polsce udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 5a ust. 1 i 2, art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58), art. 2 pkt 7 i 8, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L.2009.300.72 ze zm.), art. 4 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L.2009.300.72 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2018 r. odmawiającej udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Rozpoznając ponownie sprawę GITD stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy bez żadnych wątpliwości wskazuje, że spółka I. posiada swoją siedzibę w [...] [...] [...] przy ul. [...], na terenie Republiki Federalnej Niemiec. Wymieniona spółka jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o udzielenie jej licencji wspólnotowej. Jednak ze względu na swoją siedzibę z wnioskiem o wydanie takiej licencji może wystąpić jedynie do organu właściwego do jej wydania, tj. do organu znajdującego się na terenie Republiki Federalnej Niemiec, bowiem zgodnie z przepisami art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 tylko organ wyznaczony przez władze tego kraju do wydawania ww. licencji jest organem właściwym do wydania stronie licencji wspólnotowej. Natomiast utworzony przez spółkę Oddział znajdujący się w Polsce w miejscowości B. przy ul. [...] jest jedynie wydzieloną organizacyjnie częścią spółki i nie może być podmiotem praw i obowiązków ani nie może samodzielnie prowadzić działalności gospodarczej na terenie Polski. Dlatego także z lego powodu nie może ubiegać się w Polsce o udzielenie licencji wspólnotowej. Pismem z dnia 26 lutego 2019r. wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: art. 4 ust 1 i 2 rozporządzenia nr [...] poprzez wadliwą ich interpretację polegającą na błędnym ustaleniu, że skarżący nie posiada siedziby w Polsce, co skutkuje tym, że organy polskie nie są uprawnione do wydawania licencji wspólnotowej, podczas gdy skarżący jest przedsiębiorcą i posiada siedzibę w Polsce zgodnie z definicją zawartą w art 2 i 5 ust a rozporządzenia nr [...]. Wobec podniesionych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Głównemu Inspektorowi Transportu drogowego do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ całkowicie niezasadnie przyjął, że skoro skarżący nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu prawa o przedsiębiorcach to nie może posiadać również i siedziby i statusu strony a to skutkuje brakiem możliwości wydania licencji. Skarżący nie zgodził się z motywami jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji, gdyż w pierwszej kolejności do wydania międzynarodowej licencji na przewóz drogowy rzeczy, winne mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia nr [...] i nr [...]. W ocenie strony status przedsiębiorcy skarżącego winien być oceniany zgodnie z art. 4 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr [...] a nie w oparciu o definicję zawartą w ustawie prawo przedsiębiorców. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr [...] przedsiębiorca - oznacza osobę fizyczną lub prawną, nastawioną na osiągnięcie zysku lub nie, stowarzyszenie lub grupę osób bez osobowości prawnej, nastawione na osiągnięcie zysku lub nie, lub jakikolwiek podmiot publiczny, posiadający własną osobowość prawną lub podlegający organowi, który taką osobowość posiada, wykonujące przewozy osób lub osobę fizyczną lub prawną, wykonującą przewozy towarów w celach handlowych. Natomiast zgodnie z art. 4 ust 1 i 2 ustawy prawo przedsiębiorców - przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zdaniem strony skarżącej z powyższego wynika, że grupa osób bez osobowości prawnej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr [...] nie jest tym samym co jednostka organizacyjna niebędąca osoba prawną. Innymi słowy oddział w Polsce przedsiębiorcy zagranicznego jest właśnie grupą osób bez osobowości prawnej w rozumieniu rozporządzenia, co skutkuje tym że winien zostać uznany za przedsiębiorcę. A zatem I. Sp z o.o. Oddział w Polsce składający się z kilkunastu osób, które zarządzają odziałem i transportem, jest przedsiębiorcą, który ma również siedzibę w Polsce z uwagi na zlokalizowana tutaj bazę lokalową, organizacyjną i transportową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu drogowego utrzymująca w mocy decyzję tego organu, którą odmówiono stronie skarżącej udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. W ocenie sądu mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) rozporządzenia z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. Urz. UE. L Nr 300, str. 72; dalej: "rozporządzenie nr 1072/2009"), licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie, każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik; a) ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego; oraz b) jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy. Przedsiębiorcy wykonujący zawód przewoźnika drogowego muszą spełniać wymogi określone w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz.U.UE.L.2009. 300.72 ze zm., dalej jako: "rozporządzenia nr 1071/2009) tj.: a) posiadać rzeczywistą i stałą siedzibę w jednym z państw członkowskich; b) cieszyć się dobrą reputacją; c) posiadać odpowiednią zdolność finansową; oraz d) posiadać wymagane kompetencje zawodowe. Aby mówić o spełnić wymogu określonego w art. 3 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1071/2009, przedsiębiorca musi w danym państwie członkowskim - zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 - posiadać siedzibę położoną w tym państwie członkowskim wraz z lokalami, w których prowadzi główną działalność, w szczególności dokumenty księgowe, akta dotyczące pracowników, dokumenty zawierające dane na temat czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku oraz wszelkie inne dokumenty, do których dostęp musi mieć właściwy organ, aby sprawdzić, czy spełnione zostały warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby przedsiębiorcy na ich terytorium udostępniali również inne dokumenty w swoich lokalach w dowolnej chwili. Gdy zezwolenie zostanie wydane - dysponować co najmniej jednym pojazdem, który został zarejestrowany lub w inny sposób wprowadzony do ruchu zgodnie z przepisami tego państwa członkowskiego - będąc jego właścicielem lub posiadaczem z innego tytułu, np. na podstawie umowy najmu z opcją zakupu, umowy najmu lub umowy leasingu. Ponadto przewoźnik musi prowadzić działalność związaną z ww. pojazdami, w sposób rzeczywisty i ciągły oraz przy użyciu niezbędnego sprzętu administracyjnego, a także odpowiedniego sprzętu technicznego i urządzeń technicznych, w bazie eksploatacyjnej, która znajduje się w tym państwie członkowskim. Z zestawienia powyższych przepisów wynika zatem, że licencja wspólnotowa wydawana jest przez państwo członkowskie, przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego. Przez siedzibę rozumieć należy miejsce/lokal w którym przewoźnik prowadzi główną działalność, w którym posiada dokumenty księgowe, akta dotyczące pracowników, dokumenty zawierające dane na temat czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku oraz wszelkie inne dokumenty, do których dostęp musi mieć właściwy organ, aby sprawdzić, czy spełnione zostały warunki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu. Warunki określone w art. 5 ww. rozporządzenia dotyczą także kwestii dysponowania pojazdami zarejestrowanymi w państwie siedziby, przy pomocy których przedsiębiorca będzie wykonywał swoją działalność w sposób rzeczywisty i ciągły oraz przy użyciu niezbędnego sprzętu administracyjnego, a także odpowiedniego sprzętu technicznego i urządzeń technicznych, w bazie eksploatacyjnej, która znajduje się w tym państwie członkowskim. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz udzielenia takiego zezwolenia czy też jego cofnięcia, po uprzednim sprawdzeniu spełniania przez przedsiębiorcę wymogów z art. 3 tego rozporządzenia, jest właściwy organ państwa członkowskiego, w którym przedsiębiorca ma swoją siedzibę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy bez żadnych wątpliwości wskazuje, że spółka I. posiada swoją siedzibę w [...] przy ul. [...], na terenie Republiki Federalnej Niemiec. Utworzony przez spółkę Oddział znajdujący się w Polsce w miejscowości B. przy ul. [...] jest wydzieloną organizacyjnie częścią spółki i nie może być podmiotem praw i obowiązków ani nie może samodzielnie prowadzić działalności gospodarczej na terenie Polski. Podkreślić należy, że oddziałom przedsiębiorstw nie przysługuje przymiot przedsiębiorcy, bowiem jak stanowi art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025) oddziałem jest wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Dlatego też skarżąca nie może ubiegać się w Polsce o udzielenie licencji wspólnotowej. Ze względu na swoją siedzibę z wnioskiem o wydanie takiej licencji może wystąpić do organu właściwego do jej wydania, tj. do organu znajdującego się na terenie Republiki Federalnej Niemiec, bowiem zgodnie z przepisami art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 tylko organ wyznaczony przez władze tego kraju do wydawania ww. licencji jest organem właściwym do wydania stronie licencji wspólnotowej. Zdaniem sądu, GITD słusznie odmówił udzielenia licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy Oddziałowi w Polsce przedsiębiorcy I. Sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.