II SA/Wr 256/19

Dnia 25 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej oddala skargę w całości. S. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Burmistrz Gminy [...], decyzją nr [...]z dnia 6 czerwca 2018 r. nakazał W. B. przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...],[...], obręb [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. S. B. zwrócił się do Burmistrza Gminy [...] , aby nakazał spółce [...] niezwłoczne wykonanie przyłącza na jej koszt, gdyż Spółka taki obowiązek przyjęła wraz z wynagrodzeniem za pracę, której do końca nie wykonała. Z winy Spółki przedmiotowa nieruchomość nie została wyposażona w przyłącze sieci kanalizacyjnej, ponieważ nie dostosowała się do wskazania miejsca na wykonanie przyłącza w okolicy bramy wjazdowej, kierując się własnym interesem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] uznało pismo z dnia [...] czerwca 2018 r. za odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W decyzji tej Kolegium nakazało organowi pierwszej instancji ustalenie osoby faktycznie władającej nieruchomością oznaczoną geodezyjnie jako działka nr [...],[...], obręb [...], w celu określenia adresata obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kolegium nie wniosło innych zastrzeżeń do przeprowadzonego przez Burmistrza [...] postępowania. Decyzja Kolegium z dnia [...] lipca 2018 r. nie została zakwestionowana przez S. B. (działającego wówczas jako pełnomocnika W. B. - właściciela nieruchomości). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], nakazał S. i B. B. podłączyć opisaną wyżej nieruchomość położoną w [...] nr [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie oględzin nieruchomości w dniu [...] października 2018 r. stwierdzono, że właścicielem nieruchomości jest W. B., który nie zamieszkuje na tej nieruchomości. Mieszkają tam natomiast S. i B. B., posiadający dożywotnią służebność użytkowania zapisaną w księdze wieczystej. W trakcie oględzin potwierdzono informacje, że nieruchomość nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej, nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków ale posiada zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. Stwierdzono, że na nieruchomości nie ma studni kanalizacyjnej jednak do granicy działki został doprowadzony kanał kanalizacji sanitarnej. S. B. w trakcie oględzin oświadczył, że nie zgadza się z ustaleniami organu, tj. z mapą, gdyż ustalenia na mapie były nanoszone jednostronnie. Ponadto twierdzi, że podczas realizacji sieci wskazywał miejsce przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. B. B. potwierdziła stanowisko S. B. W odniesieniu do zarzutów zgłoszonych do protokołu organ pierwszej instancji zaznaczył, że projekt budowy sieci kanalizacyjnej nie obejmował budowy sieci kanalizacyjnej a tym bardziej studni kanalizacyjnej we wskazanym przez S. B. miejscu (przy zbiorniku bezodpływowym i bramie wjazdowej na posesję). Podkreślił, że Gmina wykonała swój ustawowy obowiązek, ponieważ przedmiotowa nieruchomość posiada techniczną możliwość podłączenia do sieci kanalizacyjnej poprzez kanał kanalizacyjny doprowadzony do granicy działki. W dalszych rozważaniach organ wskazał, że faktycznie władającymi nieruchomością są S. i B. B. Następnie stwierdził, że nieruchomość nr [...] spełnia wszystkie ustawowe przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Podkreślił, że jedyną okolicznością, która zwalnia z tego obowiązku jest wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków lub sytuacja, w której budowa sieci kanalizacyjnej jest nieuzasadniona z przyczyn technicznych lub ekonomicznych, jednak wówczas należy nieruchomość wyposażyć w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Taka sytuacja – zdaniem organu - w niniejszym przypadku nie zachodzi. Możliwość zaniechania przyłączenia do sieci jest bowiem zastrzeżona tylko dla tych nieruchomości, które w dniu wbudowania sieci kanalizacyjnej są już wyposażone w przydomowe oczyszczalnie ścieków. Pozostałe nieruchomości mają obowiązek podłączenia się do sieci, gdy taka sieć w zasięgu nieruchomości istnieje. Organ stwierdzi także, że warunkowanie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej od wybudowania przez Spółkę studni kanalizacyjnej we wskazanym przez stronę miejscu nie zasługuje na uznanie, gdyż nieruchomość posiada techniczną możliwość podłączenia się do sieci, poprzez wybudowanie około 40 m sieci wewnętrznej kanalizacji i podłączenie do istniejącego na granicy działki kanału kanalizacji sanitarnej. Mając na uwadze stan sprawy organ orzekł o nakazie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, ustalając jednocześnie adresatem decyzji osoby faktycznie nią władające. W odwołaniu od decyzji S. B. wyjaśnił, że chce podłączyć nieruchomość do sieci kanalizacyjnej. Nie uczynił jednak tego do chwili obecnej, gdyż wskazane przez Burmistrza miejsce, w jego ocenie, nie spełnia warunków do podłączenia się pod wskazaną nieistniejącą studzienkę odbioru ścieków z nieruchomości. Podał, że wielokrotnie wskazywał miejsce wybudowania przyłącza na działce, za bramą przejazdową. Taka lokalizacja przyłącza spełniałaby techniczną możliwość podłączenia do sieci kanalizacyjnej, a koszty podłączenia byłyby wielokrotnie niższe. Wskazał, że nie stać go na go wykonanie przyłącza do tak odległej studzienki. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] (dalej jako SKO) decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie konieczne było ustalenie kluczowych okoliczności: istnienia sieci kanalizacji sanitarnej, możliwości przyłączenia do niej nieruchomości położonej w [...][...] (działki nr [...]), brak wyposażenia tej nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia. Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że na działce nr [...] nie ma studni kanalizacyjnej będącej częścią sieci kanalizacji sanitarnej, jednak do jej granicy doprowadzono kanał boczny kanalizacji sanitarnej (na co wskazują protokoły z oględzin nieruchomości z dnia [...] maja 2018 r. i z dnia [...] października 2018 r.). Tym samym, działkę nr [...] można przyłączyć do wskazanej sieci kanalizacji sanitarnej. Na przedmiotowej nieruchomości brak jest przydomowej oczyszczalni ścieków, co również wynika z protokołów oględzin nieruchomości. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomość stanowi własność W. B., który nie zamieszkuje na niej. Działka nr [...] faktycznie jest natomiast we władaniu S. i B. B. Kolegium przywołało treść art. 2 ust. 1 pkt ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym, przez właścicieli nieruchomości rozumie się również współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Podsumowując rozważania, organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest kompletny, co oznacza, że mógł zostać uznany za miarodajne źródło ustaleń faktycznych, w szczególności jeśli chodzi o przesłanki istnienia sieci kanalizacji sanitarnej, a także możliwości przyłączenia do niej nieruchomości położonej w [...][...]. Kolegium nie miało zatem wątpliwości co do stwierdzenia, że Burmistrz Gminy [...] prawidłowo ustalił adresatów decyzji. Z decyzją SKO z dnia [...] stycznia 2019 r., nie zgodził się S. B. W skardze z dnia [...] marca 2019 r. wskazał, że nie jest zadowolony z decyzji Kolegium. Wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł brak technicznej możliwości podłączenia się do sieci kanalizacyjnej oraz to, że zaskarżona decyzja broni złego projektu sieci kanalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Po zapoznaniu się z treścią skargi Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2019 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przewidzianym terminie, pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Natomiast postanowieniem z dnia 2 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2019 r. Na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. stawił się osobiście S. B. Skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. W uzupełnieniu skargi skarżący podał, że nie ma możliwości podpięcia się do sieci, gdyż nie zostało wykonane przyłącze. Zdaniem skarżącego przyłącze powinno być wykonane przez firmę budującą sieć kanalizacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona przy uwzględnieniu kryteriów wynikających z art. 145 § 1 i § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2018 r, poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) wykazała, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa w sposób który zgodnie z ww. przepisami uprawniałaby Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją było ustalenie obowiązku przyłączenia nieruchomości pozostającej we władaniu skarżącego do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Obowiązek ten związany jest z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Kwestie te - w tym dotyczące konieczności podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej – regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 – dalej jako u.c.p.g.). Zgodnie z art. 1, ustawa ta określa, między innymi, zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku (art. 1 ust. 1 pkt 1). Istotne także jest, że przez właściciela nieruchomości ustawodawca rozumie współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 ). Obowiązki właściciela nieruchomości określone zostały w rozdziale 3 ustawy. W świetle art. 5 ust. 1 właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez m.in.: przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (pkt 2). Dyspozycja powołanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych przy jego stosowaniu. Treść art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g wskazuje, że dla realizacji celów ustawy, na właściciela nieruchomości ustawodawca nałożył obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w sytuacji gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Od obowiązku podłączenia do istniejącej sieci kanalizacji zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. W rozpoznawanej sprawie niekwestionowane są ustalenia faktyczne, że nieruchomość położona w [...][...], zabudowana budynkiem mieszkalnym i pozostająca we władaniu skarżącego i jego żony, nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja potwierdza także, fakt istnienia sieci kanalizacji sanitarnej (w pasie drogowym) i fakt doprowadzenia do granicy działki nr [...] przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne kanału kanalizacji sanitarnej. Tym samym należy uznać, że spełniona została przesłanka istnienia w obrębie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] sieci kanalizacyjnej. Ziszczenie tej przesłanki generuje zatem po stronie właściciela nieruchomości obowiązek o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Skarżący mimo wezwania ze strony organu nie dokonał jednak podłączenia ww. działki do sieci kanalizacyjnej, kwestionując wskazane przez przedsiębiorstwo miejsce przyłączenia i twierdząc, w związku z tym, że nie ma technicznej możliwości przyłączenia. Skarżący oczekiwał bowiem, aby miejsce przyłączenia znajdowało się w okolicy bramy wjazdowej, gdy tymczasem inwestor doprowadził kanał kanalizacji sanitarnej z drugiej strony nieruchomości. Skarżący uważa, że przyłączenie nieruchomości w miejscu wskazanym przez inwestora jest kosztowne i nieuzasadnione ekonomiczne. W tej sytuacji to przedsiębiorstwo powinno wykonać przyłącze. Bez tego przyłącza nie ma możliwości podłączenia się do sieci. Z przedstawioną argumentacją nie można się zgodzić. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. jeżeli istnieje sieć kanalizacyjna w otoczeniu nieruchomości skarżącego oraz istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości do tej sieci - a zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na możliwość grawitacyjnego podłączenia nieruchomości do sieci po wybudowaniu sieci wewnętrznej – to istnieje obowiązek przyłączenia nieruchomości. Względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza z uwagi na jego długość, wynikającą z powierzchni nieruchomości i usytuowania budynku i miejsca wpięcia w znacznej odległości od sieci doprowadzonej jedynie do granicy nieruchomości, nie stanowią okoliczności, które mogłyby poważyć ten obowiązek. Kwestia technicznego wykonania przyłączenia ustalana jest bowiem w warunkach technicznych wydawanych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Zarzuty skarżącego dotyczącego miejsca wpięcia i przebiegu sieci wewnętrznej dotyczą w istocie sfery prawa budowlanego i pozostają poza zakresem niniejszego postępowania administracyjnego i w konsekwencji sądowo–administracyjnego. Godzi się zauważyć, że regulacje prawne w zakresie lokalizacji przyłączy i ich realizacji zawarte są w ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz.858 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 14 ww. ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne obowiązane jest do wybudowania urządzeń kanalizacyjnych, czyli sieci kanalizacyjnych oraz wylotów urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód. Natomiast budowę przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci (art. 15 ust.2), przy czym przez przyłącze kanalizacyjne ustawodawca rozumie odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną za pierwszą studzienką licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku, do granic nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt 16). Tym samym bezzasadna jest argumentacja strony, że to przedsiębiorstwo winno wykonać przyłącze. Reasumując Sąd uznał, że organy słusznie nałożyły obowiązek o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g, gdyż spełnione zostały warunki do podłączenia nieruchomości do sieci, istnieje sieć kanalizacyjna w otoczeniu nieruchomości a posesja skarżącego nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesłanki te bezwzględnie przesądzą o konieczności przyłączenia nieruchomości do sieci a w konsekwencji o konieczności wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 7 ww. ustawy nakazującej wykonanie przedmiotowego obowiązku. W niniejszej sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 u.p.c.g. wydając decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Trafnie także nakazem tym obciążyły osoby władające przedmiotową nieruchomością, skoro ustalone zostało, że właściciel nieruchomości na niej nie zamieszkuje i władztwa tego faktycznie nie wykonuje. Z przedstawionych wyżej względów decyzja ta nie mogła rozstrzygać w kwestach podnoszonych przez skarżącego i określać szczegółowych warunków przyłączenia. W tym stanie rzeczy skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.