III SA/Wa 1675/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Katarzyna Owsiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej "NUS"), decyzją z [...] listopada 2017 r., określił dla "A." przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do grudnia 2012 r. oraz orzekł o zabezpieczeniu zobowiązań w podatku VAT na majątku P.K.(dalej określany jako: "Skarżący" lub "Strona"). Skarżący, pismem z 2 grudnia 2017 r., wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Z uwagi na to, że ww. odwołanie nie zostało podpisane Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") pismem z 3 stycznia 2018 r., działając na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 1- § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej "O.p." - wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania poprzez złożenie podpisu wnoszącego. Wezwanie zawierało pouczenie, iż nieuzupełnienie ww. braku spowoduje pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 169 § 1 O.p. Wezwanie nadane za pośrednictwem poczty 4 stycznia 2018 r. na adres: ul. [...] W. zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją: awizowano 8 stycznia 2018 r., awizo powtórne 16 stycznia 2018 r., zwrot nie podjęto w terminie 23 stycznia 2018 r. Mając na uwadze powyższe DIAS uznał, iż wezwanie z 3 stycznia 2018 r., doręczone zostało zgodnie z art. 150 § 4 O.p. – 22 stycznia 2018 r. DIAS stwierdził, że określony w art. 169 § 1 O.p. termin na uzupełnienie barków formalnych odwołania upłynął z dniem 29 stycznia 2018 r. W terminie tym braki nie zostały uzupełnione, w związku z tym działając na podstawie art. 169 § 1 i § 4 O.p., postanowił pozostawić wniesione przez Skarżącego odwołanie bez rozpatrzenia. Skarżący, pismem z 23 stycznia 2018 r., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z pozostawieniem dokumentów "awizo" i "podwójnego awizo", zgodnie z przepisanym terminem - ostatniego dnia terminu, tj. 22 stycznia 2018 r. stawił się w urzędzie pocztowym, gdzie czekać powinna na niego korespondencja do odbioru. Chcąc odebrać przesyłkę, otrzymał od pracownika poczty informację, że nie ma możliwości odbioru korespondencji, gdyż została ona odesłana z powrotem do nadawcy (dzień przed upływem terminu do jej odbioru). O ww. wezwaniu oraz skarżonym postanowieniu w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania dowiedział się dopiero z doręczonego postanowienia. Skarżący dodał, ze regularnie sprawdza zawartość skrzynki oddawczej celem podejmowania bieżącej korespondencji. Ma świadomość wagi pism administracyjnych czy sądowych oraz skutków prawnych uchybienia terminom. Z tego względu, przywiązuje szczególną uwagę do pism nadchodzących w jego sprawie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie zostało przez niego odebrane bez jego winy. Podjął próbę odbioru korespondencji w przepisanym do tego terminie, jednak nieskutecznie z uwagi na przedterminowe odesłanie przesyłki do nadawcy bądź błąd pracownika urzędu pocztowego, sprawdzającego czy przesyłka oczekuje na odbiór. Tymczasem, zaistniała sytuacja spowodowała, iż jako osoba dochodząca rozstrzygnięcia sprawy został faktycznie pozbawiony tego prawa. DIAS postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że słusznie organ podatkowy wystosował wezwanie na podstawie art. 169 § 1 O.p. do uzupełnienia braków formalnych odwołania. W ww. wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego pisma z 3 stycznia 2018 r., w sposób należyty pouczono Stronę, że w przypadku uchybienia wskazanego terminu i nie uzupełnienia braków spowoduje to pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia zgodnie z przepisem art. 169 § 1 O.p. Brak reakcji Strony obligował zatem DIAS do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia z powodu nie spełnienia warunków wynikających z art. 169 § 1 O.p. DIAS stwierdził również, że argumentacja Skarżącego, że 22 stycznia 2018 r. nie miał on możliwości odbioru korespondencji ponieważ została ona zwrócona do nadawcy nie jest poparta żadnym dowodem. Ze zwróconej natomiast do nadawcy korespondencji zawierającej wezwanie z 3 stycznia 2018 r. wynika, że placówka pocztowa przechowywała korespondencję od 8 stycznia 2018 r. do 22 stycznia 2018 r. po czym w dniu 23 stycznia 2018 r. zwróciła przesyłkę nadawcy. O pozostawieniu pisma w swojej placówce poczta informowała adresata dwukrotnie, tj. 8 stycznia 2018 r. oraz 16 stycznia 2018 r. Skarżący, pismem z 20 maja 2018 r. wniósł skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 O.p. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił ponownie, że stawił się w urzędzie pocztowym 22 stycznia 2018 r. w celu odebrania awizowanej przesyłki informującej o konieczności uzupełnienia braków formalnych odwołania. Był to ostatni termin na uzupełnienie braków formalnych. Mimo wszelkich chęci podjęcia pisma, pracownik poczty przekazał Skarżącemu informację, że korespondencja została przekazana nadawcy w związku z czym nie jest możliwe jej wydanie. Powyższe wpłynęło na pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, co w szczególności wiązało się z uniemożliwieniem skutecznego usunięcia braków formalnych wcześniej złożonego odwołania. Skarżący wyjaśnił, iż dołożył wszelkiej staranności aby odebrać przesyłkę oraz przede wszystkim uczynić zadość uzupełnieniu braków formalnych. Mimo prawidłowego postępowania uniemożliwiono mu zapoznanie się w przewidzianym przez ustawę terminie z treścią pisma oraz skutecznie zablokowano możliwość dalszego prowadzenia postępowania w danej sprawie. W ocenie Skarżącego nie ponosi on żadnej winy w nieodebraniu przesyłki. Skarżący zarzucił że, organ podatkowy nie wykazał inicjatywy do zbadania czy rzeczywiście miała miejsce pomyłka we wskazaniu dat odesłania do nadawcy pisma (zamiast 22 stycznia to 23 stycznia) oraz czy miało miejsce fałszywe oświadczenie pracownika poczty o wysłaniu wcześniejszym odesłaniu przesyłki. Poprzestał jedynie na zbadaniu zwróconej korespondencji, co w ocenie Skarżącego nie może równać się z pełnym wyjaśnieniem sprawy. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie DIAS z [...] kwietnia 2018 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2018 r. pozostawiające odwołanie Skarżącego z [...] grudnia 2017 r. od decyzji NUS z [...] listopada 2017 r. bez rozpatrzenia. W niniejszej sprawie Skarżący niezmiennie utrzymywał, że przesyłka skierowana do niego zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania poprzez złożenie podpisu, nie została mu skutecznie doręczona. Wskazywał przy tym, że w związku z pozostawieniem "awizo" i "powtórnego awizo" ostatniego dnia terminu tj. 22 stycznia 2018 r. stawił się w urzędzie pocztowym gdzie czekać powinna na niego korespondencja do odbioru, jednak otrzymał informację, że nie ma możliwości odbioru korespondencji, gdyż została ona zwrócona do nadawcy (dzień przed upływem terminu do jej odbioru). O wezwaniu do usunięcia braków formalnych zażalenia dowiedział się dopiero z doręczonego postanowienia bowiem z dokumentów awizo nie wynika kto jest nadawcą korespondencji i czego ona dotyczy. DIAS główną uwagę skupił na dokumencie potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. wezwanie, na którym jest adnotacja doręczyciela, iż placówka pocztowa przechowywała korespondencję od 8 stycznia 2018 r. do 22 stycznia 2018 po czym dopiero w dniu 23 stycznia 2018 r. zwróciła przesyłkę do nadawcy. DIAS podkreślił, że o pozostawieniu pisma w swojej placówce poczta poinformowała adresata dwukrotnie, tj. 8 stycznia 2018 r. oraz 16 stycznia 2018 r. Fakty te nie potwierdzają zatem zarzutu Strony, niepopartego żadnym dowodem odnośnie zwrotu korespondencji do nadawcy przed upływem obowiązującego terminu. Organ uznał, że wobec nieodebrania przez Skarżącego dwukrotnie awizowanej przesyłki, przesyłka ta została doręczona w trybie art. 150 § 4 O.p., 22 stycznia 2018 r. Zatem zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest, czy doszło do skutecznego doręczenia w tzw. trybie zastępczym Skarżącemu wezwania z 3 stycznia 2018 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji NUS z [...] listopada 2017 r., a co za tym idzie czy termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania rozpoczął bieg. Tylko bowiem w przypadku skutecznego doręczenia wezwania można mówić o dochowaniu lub niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych. Jak już to powiedziano, na tę sporną okoliczność w aktach sprawy znajduje się zwrócona do organu korespondencja z potwierdzeniem odbioru wezwania, z którego wynika, że korespondencja została zwrócona do organu 23 stycznia 2019 r., a także oświadczenie Skarżącego zawarte w zażaleniu z 23 stycznia 2018 r., z którego wynika, że w dniu 22 stycznia 2018 r. korespondencja nie została mu wydana w urzędzie pocztowym bowiem uzyskał on informację, że przesyłka została już zwrócona do nadawcy. Sprzeczne ze sobą informacje powinny być – zdaniem Sądu – przedmiotem oceny DIAS, który przed wydaniem zaskarżonego postanowienia powinien zbadać prawidłowość doręczenia wezwania z 3 stycznia 2018 r. Zwłaszcza, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. korespondencji przy dacie zwrotu pisma do nadawcy tj. 23 stycznia 2018 r. brakuje podpisu doręczającego, zatem dokument ten nie został prawidłowo wypełniony przez listonosza. W przypadku zaś gdy data ta jest kwestią sporną w sprawie organ podatkowy koniecznie powinien podjąć kroki celem wyjaśnienia tej kwestii. W ocenie Sądu poczynienie ww. ustaleń jest niezbędne do przyjęcia czy doszło do prawidłowego zastosowania trybu doręczenia zastępczego wezwania z 3 stycznia 2018 r., o którym mowa w art. 150 O.p. Wyjaśnić należy, że doręczenie dokonane w sposób określony w art. 150 O.p. jest doręczeniem zastępczym, opierającym się na domniemaniu, że pismo doszło do rąk adresata. Doręczenie może być uznane za skutecznie doręczone w trybie zastępczym, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki określone w przepisie prawa. W niniejszej sprawie DIAS stwierdził, że wezwanie z 3 stycznia 2018 r. zostało doręczone Skarżącemu w trybie art. 150 O.p. Przepis ten w § 1 stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Zgodnie z § 2 zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W związku z powyższym stwierdzić należy, że skoro 8 stycznia 2018 r. pismo skierowane do Skarżącego pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym, to pismo to powinno być dostępne dla Skarżącego także 22 stycznia 2018 r. Na potwierdzeniu odbioru wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania wprawdzie zaznaczono, iż korespondencja została zwrócona do nadawcy 23 stycznia 2018 r., jednak przeczy temu oświadczenie Skarżącego, z którego wynika, że w dniu 22 stycznia 2018 r. korespondencja nie została mu wydana pomimo stawienia się w tym celu w urzędzie pocztowym. W związku z powyższym konieczne jest poczynienie ustaleń, czy informacja zawarta na ww. potwierdzeniu odbioru jest prawdziwa. W tym celu organ podatkowy zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a w sytuacji, gdy wynik tego postępowania nie będzie jednoznaczny, wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść Skarżącego zgodnie z zasadą in dubio pro tributario. Przed przeprowadzeniem ww. dowodów niemożliwe było przesądzenie kwestii prawidłowości doręczenia wezwania z 3 stycznia 2018 r., a w konsekwencji także wydanie postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Należało zatem uznać, że zaskarżone postanowienie narusza art. 121 i art. 122 O.p., w stopniu który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Powołany w skardze art. 122 O.p. wyraża zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Uzupełnienie tej zasady zawiera art. 187 § 1 O.p. Zasada prawdy obiektywnej nakazuje organom prowadzącym postępowanie zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego tak, aby stan faktyczny sprawy ustalić zgodnie z rzeczywistością. W tym celu organ zobowiązany jest zebrać dowody istotne dla sprawy i dokonać oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej nakłada więc na organ obowiązek rozpatrzenia i wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem, skutkującym wadliwością decyzji. Za trafne należy uznać zatem zarzuty dotyczące naruszenia podanych w skardze przepisów postępowania poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie prawidłowości doręczenia Skarżącemu ww. wezwania. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ podatkowy zobowiązany jest uwzględnić wyrażone w tej sprawie stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a." uchylił zaskarżone postanowienie. Dodatkowo, na podstawie art. 200 P.p.s.a Sąd orzekł w sprawie zwrotu kosztów postępowania, które stanowił uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.